Năng lượng mặt trời - giải pháp xanh cho sản xuất chế biến

Điện mặt trời – giải pháp tiết kiệm năng lượng cho cơ sở chế biến

Trước đây, Hợp tác xã Suối Giàng (Văn Chấn) phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện lưới để sản xuất trà Shan tuyết. Sự phụ thuộc này tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt khi xảy ra sự cố mất điện, có thể khiến nguyên liệu chè bị ảnh hưởng chất lượng, thậm chí hư hỏng, gây lãng phí nguồn nguyên liệu quý, đồng thời làm gián đoạn tiến độ sản xuất và giao hàng cho đối tác. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hợp tác xã trong việc đổi mới công nghệ, tìm kiếm nguồn năng lượng thay thế nhằm đảm bảo quá trình sản xuất ổn định, nâng cao chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu chè Suối Giàng.

Với kinh phí trên 700 triệu đồng, giữa tháng 3 vừa qua, hệ thống điện năng lượng mặt trời có công suất tối đa 30 kW dùng trực tiếp và 30kW lưu trữ qua 6 cục pin, được Hợp tác xã đưa vào vận hành, giúp đơn vị giải quyết bài toán về nguồn năng lượng. Điểm đặc biệt của nguồn điện này là hệ thống hòa lưới bán tải có lưu trữ.

Anh Nguyễn Mạnh Linh - Phó Giám đốc Hợp tác xã Suối Giàng cho biết: Điện có thể lấy từ tấm pin trên mái nhà đẩy xuống để dùng trực tiếp. Đồng thời, sạc cho pin để lưu trữ, sử dụng vào những lúc không có điện. Nếu chúng tôi dùng quá 30kW, hệ thống sẽ ưu tiên cung cấp khoảng 30 kW từ năng lượng mặt trời, phần công suất còn thiếu sẽ được bổ sung từ lưới điện quốc gia.

Nhờ hệ thống điện năng lượng mặt trời, Hợp tác xã Suối Giàng đã tiết kiệm khoảng 30% chi phí tiền điện sản xuất (tương ứng với khoảng 1,2 đến 1,5 triệu đồng tiền điện mỗi tháng). Đồng thời, duy trì hoạt động cả trong giờ cao điểm hay khi mất điện lưới đột ngột. Với giải pháp này, năm 2026, đơn vị đặt mục tiêu nâng sản lượng chè từ 10 - 15% so với năm 2025, từ đó nâng cao thu nhập cho thành viên và người lao động.

Do chưa có điện lưới và điểm đấu nối cách xa hơn 4 km, trước đây Hợp tác xã Lũng Lô (xã Thượng Bằng La) phải chế biến dược liệu chủ yếu bằng phơi thủ công và dùng nhiệt từ than đá. Cách làm này, tốn nhiều công sức, dễ bị gián đoạn khi thời tiết bất lợi, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, hạn chế việc mở rộng quy mô sản xuất và gây tác động xấu đến môi trường. Trước thực tế trên, hợp tác xã đã lắp đặt hệ thống tấm pin năng lượng mặt trời có công suất tối đa trên 82 kW dùng trực tiếp và 62 kW dự trữ, với tổng kinh phí đầu tư trên 1 tỷ đồng.

Ông Đỗ Bảo Long - Giám đốc Hợp tác xã Lũng Lô chia sẻ: Hệ thống điện năng lượng mặt trời thay thế toàn bộ nhiên liệu cho các máy chạy dầu và hệ thống sấy mà chúng tôi đã sử dụng than đá trước đây. Năng lượng điện vừa sạch, vừa thân thiện với môi trường.

​

Với diện tích trồng dược liệu trên 10 ha, gồm nhiều loại quý, có giá trị kinh tế cao, việc đưa vào sử dụng hệ thống điện mặt trời sẽ giúp Hợp tác xã Lũng Lô đạt mục tiêu sản xuất trên 50 tấn dược liệu thành phẩm trong năm 2026. Đặc biệt, đây là cơ sở để đơn vị mở rộng mô hình trồng dược liệu kết hợp với du lịch nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái tại địa phương

Việc các đơn vị chủ động đầu tư, sử dụng điện mặt trời mái nhà không chỉ tiết kiệm chi phí điện năng, giảm áp lực lên lưới điện quốc gia, mà còn thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường, nâng cao nhận thức cộng đồng về phát triển năng lượng tái tạo tại địa phương.

Giải pháp xanh - mái hấp thụ nhiệt trong chế biến.

Trong bối cảnh nhu cầu tiết kiệm năng lượng ngày càng gia tăng, mái hấp thụ nhiệt đang trở thành giải pháp triển vọng trong chế biến nông sản. Bởi chi phí đầu tư không quá cao, mô hình này phù hợp với quy mô hộ gia đình hoặc áp dụng cho từng công đoạn trong quy trình sản xuất. Giải pháp này còn hạn chế phát thải khí nhà kính, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo thêm lợi ích kinh tế, minh chứng rõ nét cho sự kết hợp hài hòa giữa công nghệ xanh và phương thức sản xuất truyền thống.

Là đơn vị đầu ngành về chế biến sâu các sản phẩm từ măng trên địa bàn tỉnh, năm 2025, Công ty cổ phần Yên Thành thu mua và chế biến 3.684 tấn măng Bát độ, chủ yếu sản xuất các sản phẩm chủ lực là măng muối và măng khô xuất khẩu. Trong quy trình sản xuất, khâu sơ chế và phơi dưới nắng tự nhiên giúp giảm nhanh độ ẩm, hạn chế vi sinh, đồng thời giữ được hương vị đặc trưng và màu vàng óng của măng, qua đó nâng cao chất lượng cảm quan và giá trị dinh dưỡng.

Nhằm tận dụng nguồn nhiệt mặt trời, Công ty đã đầu tư hơn 200 m² nhà sấy năng lượng với mái che nhựa hấp thụ nhiệt, giúp duy trì nhiệt độ ổn định. Theo tính toán, nếu nhiệt độ ngoài trời khoảng 25°C thì nhiệt độ trong nhà sấy có thể đạt 35°C đến 40°C. Để đạt hiệu quả tối ưu, Công ty còn kiểm soát thời gian phơi, vệ sinh bề mặt và dùng quạt thông gió chạy bằng năng lượng mặt trời để hút ẩm. Nhờ đó, quá trình làm khô măng được rút ngắn, tiết kiệm đáng kể chi phí điện sản xuất.

Ông Nguyễn Đức Dũng, Giám đốc Công ty cổ phần Yên Thành cho biết: Chúng tôi đang định hình theo xu hướng chung đó là sản xuất năng lượng sạch, năng lượng xanh, năng lượng tiết kiệm. Mái che hấp thụ nhiệt là giải pháp hữu hiệu rút ngắn thời gian chế biến, tiết kiệm chi phí sản xuất. Bên cạnh đó, chúng tôi còn ứng dụng công nghệ sấy thổi nhiệt giúp tiết kiệm điện năng.

Còn tại hộ gia đình bà Trần Thị Thắm, thôn Làng Câu, xã Tân Hợp, mỗi năm chế biến khoảng 25 tấn quế. Thay vì bán quế tươi, bà Thắm lựa chọn chế biến quế thô bằng cách phơi khô để cung cấp cho hợp tác xã. Bà Thắm đầu tư hơn 200 m² mái che hấp thụ nhiệt, vừa giúp bảo quản quế ngay cả trong thời tiết mưa bão, vừa tận dụng nhiệt từ mặt trời để rút ngắn quá trình phơi. Nhờ đó, giảm được công lao động, mỗi năm gia đình cũng có nguồn thu trên 200 triệu đồng từ thu mua, chế biến quế.

Có thể thấy, từ mô hình quy mô lớn của doanh nghiệp đến cách làm sáng tạo tại hộ gia đình trong sản xuất chế biến nông - lâm sản, các giải pháp tận dụng nguồn năng lượng tái tạo đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong việc giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng giá trị kinh tế.

Ông Cao Bình Định - Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lào Cai nhấn mạnh: “Tiết kiệm điện không còn là giải pháp mang tính thời điểm, mà đã trở thành yêu cầu thường xuyên, gắn với bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Điều quan trọng là phải chuyển từ vận động sang hình thành thói quen trong toàn xã hội. Giai đoạn 2026 - 2030, Lào Cai đặt mục tiêu mỗi năm duy trì mức tiết kiệm điện từ 2,2% đến 2,5%/tổng lượng điện thương phẩm. Ngành điện lực sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp từ tuyên truyền, kiểm tra, giám sát đến ứng dụng khoa học - công nghệ và thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo".