Hành trình sưu tầm, bảo quản “Nhật ký trong tù”

Trong số các bảo vật quốc gia hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, “Nhật ký trong tù” của Chủ tịch Hồ Chí Minh giữ vị trí đặc biệt. Đây không chỉ là bản thảo gốc mà còn có hành trình lịch sử thú vị, hiện trạng bảo quản công phu.

“Nhật ký trong tù” là tập thơ chữ Hán theo thể Đường luật do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng tác trong thời gian bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Quảng Tây, Trung Quốc từ tháng 8/1942 đến 9/1943. Tập thơ có kích thước 9,5 x 12,5cm, gồm 79 trang.

Bản gốc tập thơ “Nhật ký trong tù”. Ảnh do Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cung cấp.

Bản gốc tập thơ “Nhật ký trong tù”. Ảnh do Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cung cấp.

Chia sẻ về hành trình sưu tầm “Nhật ký trong tù”, ông Nguyễn Trọng Lượng (Phòng Nghiên cứu sưu tầm, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia) cho biết: “Theo hồ sơ hiện vật có ghi: Ngày 14/9/1955, khi đến duyệt nội dung triển lãm về “Cải cách ruộng đất” tại phố Bích Câu, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao tập thơ “Nhật ký trong tù” cho đồng chí Nguyễn Việt, trưởng ban tổ chức triển lãm và nói: “Tôi có quyển sổ tay cách đây mười mấy năm còn giữ đến bây giờ, các cô, các chú xem có triển lãm được thì dùng”. Cuốn “Nhật ký trong tù” lần đầu được giới thiệu tới công chúng ngay tại triển lãm ấy. Đồng chí Trần Ngọc Chương, khi ấy là Phó trưởng phòng Sưu tầm, Bảo tàng Cách mạng Việt Nam (nay là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia) đã chứng kiến Chủ tịch Hồ Chí Minh giao tác phẩm tại phòng trưng bày. Ngay trong ngày hôm đó, ông đã tiếp nhận hiện vật quý hiếm này về lưu giữ tại Bảo tàng”.

Là thế hệ sinh sau khi tập thơ “Nhật ký trong tù” được Bảo tàng tiếp nhận, nhưng ông Nguyễn Trọng Lượng cùng cán bộ, nhân viên Phòng Nghiên cứu sưu tầm đã dành nhiều thời gian để nghiên cứu về giá trị to lớn của thi phẩm này. Ông Nguyễn Trọng Lượng khẳng định: “Cuốn “Nhật ký trong tù” đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia có giá trị độc bản. Với giá trị sâu sắc về tư tưởng, triết học, văn học, văn hóa, nghệ thuật, “Nhật ký trong tù” được công nhận là Bảo vật quốc gia vào ngày 1/10/2012”.

Thi phẩm “Nhật ký trong tù” hiện được lưu trữ trong kho đặc biệt của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ở điều kiện môi trường ổn định, được kiểm soát chặt chẽ. Bởi từng có thời điểm, cuốn “Nhật ký trong tù” bị thất lạc ở Cao Bằng. Theo tài liệu ghi lại: Sau khi thoát khỏi nhà tù chế độ Tưởng Giới Thạch, Bác Hồ về nước vào ngày 20/9/1944 và chọn vùng Nà Sác (Hà Quảng, Cao Bằng) là nơi hoạt động cách mạng. Tại đây, Người đã bị thất lạc cuốn “Nhật ký trong tù”. Mãi đến năm 1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh mới nhận lại được cuốn “Nhật ký trong tù” thông qua đường công văn từ Cao Bằng gửi về Văn phòng Chủ tịch nước.

Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, bà Nguyễn Thị Hương Thơm, Trưởng phòng Bảo quản, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết, công tác bảo quản tài liệu, hiện vật tại Bảo tàng nói chung và cuốn “Nhật ký trong tù” nói riêng luôn đứng trước nhiều thách thức. Tuy vậy, cán bộ, nhân viên Bảo tàng qua nhiều thế hệ đã và đang nỗ lực tổ chức việc bảo quản cuốn "Nhật ký trong tù" tốt nhất để nhiều thế hệ có cơ hội được học tập, nghiên cứu, tiếp cận thi phẩm vô giá này.

Việc bảo quản cuốn “Nhật ký trong tù” với bút tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh được viết bằng những màu mực khác nhau trên nền giấy có tuổi đời đã 80 năm là công việc hết sức khó khăn. Giấy là chất liệu nhạy cảm với các yếu tố môi trường, những hư hại xảy ra do chính các chất tồn tại trong giấy, trong mực viết, hồ dán... Bởi vậy, việc bảo quản, phòng ngừa - kiểm soát tốt môi trường lưu giữ cuốn “Nhật ký trong tù” là nhiệm vụ thường xuyên và bắt buộc. Bà Nguyễn Thị Hương Thơm cho rằng: “Do làm tốt công tác bảo quản nên đến nay Bảo tàng vẫn chưa cần có can thiệp trực tiếp nào lên cuốn “Nhật ký trong tù”. Bảo tàng đã và đang cố gắng duy trì bảo quản cuốn nhật ký trong điều kiện môi trường ổn định với nhiệt độ 20 - 24oC, độ ẩm từ 50% đến 60%, hạn chế tối đa tiếp xúc với ánh sáng, đặc biệt là ánh sáng tự nhiên”.

Bà Nguyễn Thị Hương Thơm cho biết thêm, công tác bảo quản hiện vật đòi hỏi đội ngũ có trình độ chuyên môn cao, tuân thủ nghiêm những nguyên tắc trong bảo quản và tỉ mỉ, cẩn trọng trong tác nghiệp. Bởi bất cứ một sơ sẩy nào dù nhỏ nhất cũng có thể gây những tác hại khó có thể cứu vãn đến hiện vật, nhất là với cuốn "Nhật ký trong tù" đã trải qua 80 năm thì công tác bảo tồn, bảo quản càng phải tỉ mỉ, chu đáo, thận trọng hơn.

Báo Quân đội nhân dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch Quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Sự kiện diễn ra trong không khí chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, đồng thời là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kích cầu và quảng bá du lịch của tỉnh Lào Cai.

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ những người thợ Hà Nhì ở thôn Lao Chải, xã Y Tý, Lào Cai trực tiếp tham gia phục dựng, tu sửa ngôi nhà trình tường tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, câu chuyện bảo tồn không chỉ góp phần gìn giữ kiến trúc truyền thống đặc sắc mà còn lan tỏa trách nhiệm bảo vệ, trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc Hà Nhì của Lào Cai qua nhiều thế hệ.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Những cơn gió hồ xoa dịu cái nắng hanh hao đầu hè của miền sơn cước, theo con đường uốn lượn, chúng tôi tìm về thôn Xuân Lai, xã Yên Thành, nơi những nếp nhà sàn nép mình bên sườn đồi lưu giữ nhịp sống của người Tày vùng Đông Hồ Thác Bà. Trong không gian yên bình ấy, câu hát Coọi, tiếng đàn Tính ngân lên, hòa cùng điệu Then da diết như đưa người nghe trở về với cội nguồn văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

Trong không khí sôi động của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5, Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 tại Sun World Fansipan Legend đang trở thành tâm điểm thu hút du khách. Với chủ đề “Bản giao hưởng hoa hồng”, sự kiện không chỉ mang đến không gian thưởng lãm rực rỡ mà còn đánh dấu cột mốc 10 năm cáp treo Fansipan đi vào hoạt động - hành trình đưa “Nóc nhà Đông Dương” đến gần hơn với hàng triệu du khách.

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Ngày 28/4, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và Trang trại giai đoạn 2 (FFF II) cùng UBND xã Việt Hồng tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Chiến khu Vần và Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao thôn 8A. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển cộng đồng tại địa phương.

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

Thôn Nậm Than (xã Mường Bo) là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Mông. Từ bao đời nay, họ đã biết dùng nguyên liệu tự nhiên để làm giấy với kỹ thuật thủ công. Qua nhiều thế hệ, nghề làm giấy ở Nậm Than vẫn bền bỉ được lưu giữ, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người dân nơi đây.

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữa dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, khi những giá trị mới len sâu vào từng bản làng vùng cao, câu chuyện giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống không còn là vấn đề của riêng một cộng đồng, mà trở thành mối quan tâm chung trong hành trình phát triển bền vững.

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên nền tảng nguồn lực di sản được bổ sung và không gian văn hóa giàu bản sắc, các địa phương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị truyền thống, từng bước hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Mỗi tuần hai buổi, tại một quán cà phê nhỏ ở phường Yên Bái, những người có chung niềm đam mê nghệ thuật lại tụ họp. Họ cùng nhau hát, cùng đàn và chia sẻ tình yêu âm nhạc qua từng giai điệu. Không sân khấu lớn, không ánh đèn rực rỡ, nhưng chính sự giản dị ấy đã tạo nên một không gian nghệ thuật gần gũi, ấm áp. Đây cũng là nơi sinh hoạt quen thuộc của các thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật Tre Xanh, những con người đến với âm nhạc bằng tất cả niềm đam mê và tinh thần gắn kết.

Giữ gìn những nét hoa văn

Giữ gìn những nét hoa văn

Đan lát là một trong những nghề thủ công truyền thống của đồng bào Thái, tạo ra các sản phẩm không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang đậm giá trị thẩm mỹ, văn hóa. Dù nghề đan lát thủ công không còn phát triển mạnh như trước, nhưng ở vùng văn hoá Mường Lò vẫn có những người đang âm thầm gìn giữ, trao truyền nét văn hoá độc đáo này cho thế hệ trẻ.

fb yt zl tw