Hành trình rực rỡ của văn hóa, thể thao và du lịch

Những thành tựu rực rỡ

Năm 2025 bối cảnh thế giới tiếp tục có những thay đổi nhanh, phức tạp và khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, kéo theo những tác động sâu rộng đến an ninh, kinh tế và văn hóa toàn cầu. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là chuyển đổi số, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI), vừa mở ra không gian phát triển mới, vừa tạo sức ép mạnh mẽ lên mọi mô hình quản trị truyền thống, trong đó có quản trị về văn hóa. Thiên tai, biến đổi khí hậu, lũ lụt cực đoan diễn biến bất thường ở nhiều khu vực, đặt ra những thách thức lớn đối với phát triển bền vững.

Trong nước, năm 2025 là năm bản lề, năm quyết định đánh dấu năm cuối cùng thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, đồng thời là năm diễn ra đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV - sự kiện trọng đại định hình tầm nhìn chiến lược cho đất nước trong giai đoạn mới.

Đây cũng là năm đất nước triển khai nhiều quyết sách lịch sử về sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, hướng tới tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả. Nhiều sự kiện lớn của Đảng và đất nước được tổ chức với quy mô lớn nhất từ trước tới nay như: Chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước, 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam... tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ về niềm tự hào, bản lĩnh và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của dân tộc.

Nhìn lại năm 2025, ấn tượng mạnh mẽ nhất là sức sống của những giá trị truyền thống trở lại trong dòng chảy nghệ thuật đương đại qua sự sáng tạo của giới trẻ. Từ những sản phẩm âm nhạc được truyền cảm hứng, được chắt lọc tinh túy từ văn hóa dân gian, cho đến những tác phẩm mang đậm nét lòng yêu nước, sự tự hào dân tộc, tôn vinh lịch sử, tôn vinh sự hy sinh của các thế hệ đi trước đã gìn giữ, bảo vệ và xây dựng đất nước.

Sự trở lại ấy không phải chỉ là cảm hứng nhất thời, mà là kết quả của một quá trình thẩm thấu, hiểu và yêu những giá trị truyền thống, lịch sử của cha ông. Đó cũng là kết quả của việc “xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh có chuyển biến rõ nét; phát triển toàn diện sự nghiệp văn hóa, trọng tâm là di sản văn hóa được phát huy, tỏa sáng”, như lời của Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng phát biểu tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác năm 2025, nhiệm kỳ 2021-2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng khẳng định: “Nhìn tổng thể năm 2025 và nhiệm kỳ 2021-2025 đánh dấu sự thay đổi lớn trong nhận thức của các cấp, các ngành về văn hóa theo hướng sâu sắc hơn, toàn diện hơn”.

Những đột phá từ tư duy đến thể chế

Có thể nói, năm 2025 vừa qua, ngành văn hóa, thể thao và du lịch đã có 9 đột phá mạnh mẽ, chuyển mình từ tư duy đến hành động, từ nhận thức đến thể chế.

Đầu tiên là công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế về văn hóa có bước đột phá rõ rệt. Tư duy quản lý chuyển mạnh từ "làm văn hóa" sang "quản lý nhà nước về văn hóa", lấy thể chế, chính sách làm công cụ "kiến tạo phát triển" trong lĩnh vực văn hóa. Trong năm 2025, đã trình Quốc hội thông qua 2 dự án luật; xây dựng và trình Chính phủ 23 nghị định, nhiều hơn 12 dự thảo so với năm 2024.

Năm 2025, Bộ đã ban hành các Kế hoạch cải cách hành chính với các nhiệm vụ của Tiểu ban cải cách hành chính gồm 3 nhóm trên cả 7 nội dung với 18 đầu nhiệm vụ lớn: Về công tác chỉ đạo, điều hành cải cách hành chính, kiểm soát thủ tục hành chính; Nhiệm vụ thường xuyên; Nhiệm vụ về rà soát, đánh giá quy định thủ tục hành chính. Đến nay, đã hoàn thành 18/18 nhiệm vụ, đạt tỷ lệ 100%.

Thứ hai, việc hoạch định chiến lược, chính sách theo hướng kiến tạo, bền vững, góp phần tạo không gian phát triển mới cho ngành và nền tảng lâu dài cho phát triển văn hóa đất nước. Đặc biệt, đã tham mưu trình Bộ Chính trị Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam; trình các cấp có thẩm quyền Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa; ban hành Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Trong năm 2025, Bộ đã xây dựng phương án cắt giảm, đơn giản hóa đối với 153/257 thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Thứ ba, ngành văn hóa, thể thao và du lịch đã tổ chức thành công nhiều hoạt động kỷ niệm các sự kiện trọng đại của đất nước nói chung và của ngành nói riêng như kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước; kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9; kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống ngành văn hóa; Triển lãm "80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc" thu hút gần 11 triệu lượt người… Nhiều sự kiện triển lãm, trình diễn, hội chợ… thu hút đông đảo sự tham gia của người dân, đặc biệt là giới trẻ. Nhiều hoạt động đã trở thành hình mẫu trong tổ chức sự kiện, khi dung hòa giữa những giá trị truyền thống với sự hiện đại, trẻ trung, phù hợp với xu hướng hiện nay, đưa những giá trị truyền thống trở lại mạnh mẽ trong đời sống của giới trẻ.

Thứ tư, công tác bảo tồn, tôn tạo, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống và di sản văn hóa tiếp tục đạt kết quả tích cực. Nhiều di sản văn hóa của Việt Nam được UNESCO công nhận. Năm 2025, Việt Nam tiếp tục được UNESCO ghi danh 4 di sản văn hóa; lũy kế đến nay Việt Nam đã có 37 di sản văn hóa được UNESCO ghi danh (gồm 9 di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới; 17 di sản văn hóa phi vật thể và 11 di sản tư liệu). Điều này góp phần tạo thương hiệu, hiệu ứng tốt để phát triển kinh tế-xã hội.

Việt Nam tiếp tục phối hợp với UNESCO trong việc bảo tồn và phát huy các danh hiệu di sản đã được công nhận, đồng thời chuẩn bị hồ sơ đề cử các di sản mới. Hoạt động bảo vệ và phát huy di sản phi vật thể gắn với cộng đồng được triển khai theo hướng bền vững, hạn chế thương mại hóa.

Thứ năm, du lịch tăng trưởng ấn tượng, là một điểm sáng. Năm 2025 ước đón 22 triệu lượt khách quốc tế, tăng hơn 25% so với năm 2024. Việt Nam được tôn vinh là "Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới" lần thứ 6 tại Giải thưởng Du lịch Thế giới năm 2025. Năng lực cạnh tranh du lịch của Việt Nam được cải thiện rõ rệt, tăng 28 bậc theo xếp hạng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới.

Công tác xúc tiến, quảng bá du lịch được đẩy mạnh trên nền tảng số; sản phẩm du lịch đa dạng hơn, chú trọng du lịch xanh, du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa...

Thứ sáu, thể thao được xác định là trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển con người Việt Nam và nâng cao vị thế quốc gia; kết quả thi đấu thể thao quốc tế năm 2025 đạt nhiều thành tích ấn tượng. Tiêu biểu là những trận thi đấu tại SEA Games vừa qua, trong đó có các trận chung kết môn bóng đá, các vận động viên Việt Nam đã thi đấu với tinh thần chiến binh, tinh thần Việt Nam, mang lại cảm xúc, niềm tự hào cho người hâm mộ.

Thứ bảy, công tác văn hóa đối ngoại chuyển mạnh từ "giao lưu" sang "hợp tác đích thực". Việt Nam tích cực tham gia các cơ chế hợp tác song phương, đa phương về văn hóa, thể thao và du lịch.

Đặc biệt, sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” do Việt Nam đề xuất đã được Đại hội đồng UNESCO thông qua, góp phần nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam trong hợp tác văn hóa toàn cầu.

Thứ tám, báo chí, truyền thông, xuất bản tiếp tục khẳng định vai trò là dòng chủ lưu, lan tỏa thông tin tích cực, củng cố niềm tin, hun đúc lòng yêu nước, truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc; quảng bá hình ảnh Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Công tác truyền thông thực hiện tốt sứ mệnh "đi trước mở đường", bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng của Đảng, Nhà nước; mục tiêu giữ vững ổn định chính trị, tạo đồng thuận của xã hội và niềm tin của nhân dân đối với Đảng; hướng tới xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại...

Thứ chín, các tác phẩm điện ảnh, nghệ thuật, chương trình hòa nhạc, triển lãm, thể thao… đã khẳng định trí tuệ, bản lĩnh, phẩm giá, sức mạnh con người Việt Nam. Các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí tiếp tục có bước phát triển tích cực, đóng góp bình quân 6,5-7,5% GDP mỗi năm. Đặc biệt là các chương trình đại nhạc hội rất thành công, các nghệ sĩ Việt Nam đã phát huy tinh thần cống hiến, sáng tạo, đổi mới, làm mới lại nhiều giá trị văn hóa truyền thống, làm mới lại các sản phẩm văn hóa trước đây theo phong cách riêng của cá nhân, bằng trí tuệ, bằng công nghệ và theo xu hướng mới của thế giới.

Đưa văn hóa trở thành động lực phát triển

Năm 2026 vẫn có nhiều khó khăn thách thức phía trước, nhưng với những tiền đề được xây dựng trong năm qua, ngành văn hóa, thể thao và du lịch có thể tin tưởng vào việc phát huy hơn nữa những thành tựu của năm 2025.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng cho biết: “Năm 2026, năm bắt đầu chặng đường 5 năm, triển khai Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và toàn ngành phải “dám nghĩ lớn, hành động lớn, thực hiện những cải cách lớn với quyết tâm chính trị cao nhất và nỗ lực bền bỉ nhất” như chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, tại các Hội nghị toàn quốc quán triệt các nghị quyết của Bộ Chính trị”.

Bộ trưởng cũng khẳng định, trong năm 2026, ngành văn hóa, thể thao và du lịch tiếp tục triển khai mạnh mẽ 3 trụ cột về thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực về văn hóa, thể thao, thông tin và du lịch đặt trong bối cảnh Chính phủ số, môi trường số, kinh tế số, xã hội số”.

Trong bối cảnh ấy, năm 2026 sẽ là năm mà ngành văn hóa, thể thao và du lịch lựa chọn những cách tiếp cận mới để phát triển.

Để văn hóa thực sự là động lực phát triển, thực tiễn cho thấy, cần phải coi phát triển văn hóa là trụ cột song hành với tăng trưởng kinh tế và xác định “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho tương lai”.

Cùng với đó, xác định bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với đời sống của người dân nơi có di sản như tài sản chiến lược, tạo sinh kế và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong bối cảnh mới.

Dung hòa giữa những sản phẩm nghệ thuật mang tính nhân văn, chân-thiện-mỹ với nhu cầu thưởng thức, giải trí của quần chúng nhân dân cũng là một hướng đi cần triển khai, đặc biệt là những sản phẩm nghệ thuật tạo được sức hút đối với giới trẻ, để chính giới trẻ lan tỏa giá trị của những sản phẩm đó.

Làm lành mạnh môi trường văn hóa trên không gian số, hướng người sử dụng tới những mục tiêu tốt đẹp, tới tri thức, sự hiểu biết, và hướng tới cái đẹp, cái tử tế để xây dựng một “xã hội số” văn minh.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng khẳng định, trong năm 2026, ngành văn hóa, thể thao và du lịch xác định tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, tập trung xây dựng không gian phát triển mới, gắn với chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển bền vững, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2026-2030, lấy con người làm trung tâm, coi văn hóa là điểm tựa bền vững cho phát triển đất nước.