Giữ tinh hoa cho hạt lúa thơm Séng cù

Cuối thu, sương bảng lảng giăng như một lớp màn mỏng lên các bản làng vùng cao Mường Khương, trời với đất như hòa làm một. Ấy cũng là khi lúa Séng cù đặc sản Mường Khương chín rộ, nông dân vội vã vào vụ gặt.

Mỗi năm, rẻo đất biên cương này chỉ có thể cấy 1 vụ lúa. Từng có giai đoạn, cuộc sống người dân quẩn quanh với đói nghèo, thiếu lương thực trầm trọng. Giai đoạn đó, mục tiêu lớn nhất là giải quyết vấn đề đảm bảo lương thực. Những giống lúa lai năng suất cao được ưu tiên cấy trồng, còn giống lúa thơm bản địa, lúa đặc sản ít được gieo cấy. Thế nhưng, khi đã trải qua giai đoạn phải sản xuất lương thực bằng mọi giá, các hộ vùng cao không còn canh cánh nỗi lo giải bài toán về lương thực, việc sản xuất các loại lúa thơm đặc sản lại “tới thời”.

198.jpg

Séng cù là một trong những loại lúa thơm đặc sản đã gắn với địa danh Mường Khương từ nhiều năm nay. Các tràn ruộng bậc thang nằm trong thung lũng, xen giữa những ngọn núi cao lô nhô đá nhọn. Đất làm ruộng cũng được tích tụ từ ngàn đời, được bồi đắp từ những khe nước nhỏ chảy ra từ rừng già. Đất, đá hòa với nước, keo sơn gắn chặt với nhau thành từng mảnh ruộng rồi cứ thế làm nên cả một dải nối tiếp nhau tạo nên những cánh đồng hẹp trong các thung lũng. Những cánh đồng ấy cũng là nơi phù hợp nhất để lúa Séng cù bén rễ vươn cao. Qua những ngày nóng như đổ lửa, đến ngày thu dịu mát, đủ tháng, đủ ngày, lúa đơm bông kết hạt. Hạt lúa kết tinh trong đó đủ dưỡng chất của đất, của nước và của cả sương, cả nắng mới bắt đầu chậm rãi ngả vàng.

Lúa chín rộ, gia đình chị Vàng Thị Hỏi ở thôn Na Cạp, xã Lùng Khấu Nhin phải gọi “hội chị em” cùng thôn đổi công đi gặt. Cả cánh đồng giữa triền đất hẹp bên sông Xanh (thượng lưu sông Chảy) nhiều năm nay được người dân đưa lúa Séng cù lên cấy. Cả cánh đồng “chẳng nhiều nhặn gì” nhưng mỗi gia đình có vài mảnh ruộng, cũng xen kẽ với nhau, gối vào nhau như những nếp nhà vùng cao. Ngày trước, mỗi nhà cấy một giống lúa, ai thích ăn gạo gì thì cấy lúa đó. Séng cù là giống đặc sản nhưng nếu so với lúa lai hoặc các giống lúa mới thì năng suất “đuối” hơn hẳn. Thế nên, hộ thì cấy Séng cù, hộ thì cấy lúa lai, hộ lại trồng lúa nếp. Trên cùng một dải, theo gió, lúa thụ phấn chéo, chất lượng gạo cũng vì thế mà nhà ngon, nhà không.

Năm nay, khu này rủ nhau cùng cấy Séng cù. Nhà tôi cũng cấy dù… chẳng thích ăn

Chị Vàng Thị Hỏi, thôn Na Cạp, xã Lùng Khấu Nhin cười tươi nói

Mỗi năm, gia đình chị Hỏi thu được khoảng 3 tấn thóc Séng cù. Gạo Séng cù dẻo, thơm nhưng người lao động chân tay như chị Hỏi nhìn chung chẳng thích ăn vì… dẻo quá. Nói là không thích ăn nhưng từng có thời gian chị Hỏi đi làm xa quê, sau ngày lao động vất vả nằm mệt trong phòng trọ, ngửi khói cơm xôi nhà hàng xóm mà tự dưng nhớ bát cơm Séng cù ở quê nhà lam lũ. Mỗi lần nhớ nhà, điều đầu tiên chị Hỏi nhớ đến luôn là bát cơm Séng cù nóng hổi, ăn với ớt xanh giã với muối cũng đủ làm nên một bữa ngon.

Về quê gắn bó với nghề nông, chị Hỏi chọn cấy Séng cù vì được giá, lại dễ bán. Mỗi tấn thóc Séng cù, thương lái từ thành phố Lào Cai hoặc ngay ngoài thị trấn Mường Khương vào tận nhà chị thu mua với giá 17 triệu đồng. Mỗi năm, chị Hỏi kiếm được 40 - 50 triệu đồng từ giống lúa đặc sản này.

Cũng nói về lúa Séng cù, chị Nông Thị Thè ở thôn Na Cạp hồ hởi: Chăm Séng cù công sức bỏ ra gấp đôi lúa khác vì dễ bị sâu bệnh. Hơn nữa, hạt thóc lại có gai, dặm lắm, bông lúa thì dai, đập (tuốt) cũng mệt hơn các lúa khác. Nhưng mà chúng tôi vẫn cấy vì giống lúa này là nông sản nổi tiếng của quê hương, dù trồng vất vả nhưng bán được giá, lại còn giữ được… tiếng thơm.

199.jpg

“Gai” lúa mà chị Thè nhắc đến là một trong những “đặc điểm nhận dạng” rất riêng của lúa Séng cù. Lúa Séng cù trồng ở vùng cao, nơi khí hậu mát mẻ, ôn hòa thường có một chiếc gai mảnh như một chiếc “đuôi” ở phía cuối hạt thóc. Đây là dấu vết còn lại từ hoa lúa tiêu biến sau thụ phấn mà thành. Nơi khí hậu càng mát mẻ thì gai lúa càng dài, chất lượng gạo cũng ngon hơn.

Với “độ nổi tiếng” về sự thơm ngon, giống lúa này đã được trồng ở nhiều nơi cả trong và ngoài tỉnh. Lúa cũng được ngành nông nghiệp nhiều năm nghiên cứu phục tráng để lưu giống thuần chủng, giữ lại những tinh túy. Thế nhưng, lúa trồng ở Mường Khương, đặc biệt là các xã vùng cao như Nấm Lư, Lùng Khấu Nhin, thị trấn Mường Khương vẫn luôn có chất lượng ngon nhất. Khí hậu mát mẻ, nguồn nước sạch, chăm bón theo phương thức hữu cơ truyền thống, gieo cấy vào giữa mùa hạ và gặt vào cuối thu… là những “bí quyết” để hạt gạo Séng cù có hương vị thơm ngon nhất. Những hạt gạo vừa trắng vừa trong như ngọc, như ngà dù được gói kín trong bao vẫn thơm ba gian nhà, đem nấu thành cơm cũng dịu thơm nửa như cốm mới, nửa như hương lúa mới trỗ ngoài đồng.

200.jpg

Chiều muộn, những bản làng vùng cao Mường Khương liêu xiêu dưới nắng chiều, ai đó châm lửa, đốt rơm rạ ngoài đồng chuẩn bị trồng cây vụ đông. Mùa này lặng gió, từng cột khói cuộn vào nhau cứ thế lên thẳng trời cao tít tắp như thể hòa vào mây. Hương lúa Séng cù cũng vẩn vào trong đám khói, mùi thơm không lẫn được vào đâu. Cái giống lúa thơm ấy, trồng trên rẻo cao sương nắng này, thơm đến cả khói đốt đồng cũng thơm…

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Tả Phìn chủ động phòng, chống rét cho gia súc

Tả Phìn chủ động phòng, chống rét cho gia súc

Mùa đông, xã vùng cao Tả Phìn thường xuyên chịu ảnh hưởng của sương muối, rét đậm, rét hại, ảnh hưởng đến hoạt động chăn nuôi. Để bảo vệ đàn gia súc, chính quyền địa phương và người dân đang chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống đói rét, hạn chế thiệt hại.

Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải: Không xảy ra cháy rừng trong mùa khô hanh 2025 - 2026

Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải: Không xảy ra cháy rừng trong mùa khô hanh 2025 - 2026

Trong mùa khô hanh năm 2025 - 2026, Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải đã triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR). Nhờ chủ động phòng ngừa, tăng cường tuần tra, kiểm soát, toàn bộ diện tích rừng do đơn vị quản lý được bảo vệ an toàn, không để xảy ra cháy rừng.

Đông Cuông khơi sức dân, tạo đà xây dựng nông thôn mới nâng cao

Đông Cuông khơi sức dân, tạo đà xây dựng nông thôn mới nâng cao

Phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới, Hội Nông dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, từ hỗ trợ phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập đến vận động hội viên hiến đất, góp công xây dựng hạ tầng và bảo vệ môi trường. Những việc làm cụ thể đã góp phần khơi dậy sức dân, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng, chung tay cùng địa phương phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao năm 2026.

Chấn Thịnh đưa nghị quyết vào thực tiễn sản xuất

Chấn Thịnh đưa nghị quyết vào thực tiễn sản xuất

Sau Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã Chấn Thịnh đã nhanh chóng cụ thể hóa các mục tiêu phát triển kinh tế bằng Đề án phát triển các mô hình kinh tế chủ lực, hướng tới hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, từng bước nâng cao thu nhập cho người dân.

Nâng tầm giá trị cây chè

Nâng tầm giá trị cây chè

Với hơn 15.000 ha, cây chè giữ vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa, tạo sinh kế cho người dân ở nhiều địa phương của tỉnh. Tuy nhiên, sản lượng lớn chưa đồng nghĩa với giá trị kinh tế cao khi chè xuất khẩu vẫn chủ yếu ở dạng thô, vùng nguyên liệu có nơi bị thu hẹp, thiếu chăm sóc. Chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu đang là yêu cầu cấp thiết để cây chè phát huy hết tiềm năng.

Cần có giải pháp đồng bộ

Xây dựng hạ tầng cấp nước sinh hoạt tại các đô thị nhỏ: Cần có giải pháp đồng bộ

Hiện nay, tại các đô thị lớn trên địa bàn tỉnh, hệ thống cấp nước sinh hoạt cơ bản đáp ứng nhu cầu của người dân. Tuy nhiên, ở nhiều đô thị nhỏ và khu vực trung tâm các xã được định hướng phát triển đô thị, hạ tầng cấp nước vẫn thiếu hoặc chưa theo kịp tốc độ phát triển, làm ảnh hưởng đến đời sống, đồng thời trở thành “điểm nghẽn” đối với phát triển kinh tế - xã hội, du lịch và thu hút đầu tư.

UBND tỉnh Lào Cai làm việc với Đoàn công tác Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam - Đài Loan (Trung Quốc)

UBND tỉnh Lào Cai làm việc với Đoàn công tác Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam - Đài Loan (Trung Quốc)

Sáng 9/11, tại Vườn quốc gia Hoàng Liên, đồng chí Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đã có buổi làm việc với Đoàn công tác Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam – Đài Loan (Trung Quốc) do ông Lin, Chin -Chang, Chủ tịch Tập đoàn Eastern Ever International Co., Ltd làm Trưởng đoàn.

Kiên quyết chống lấn chiếm, san lấp hành lang dòng chảy, ao, hồ

Kiên quyết chống lấn chiếm, san lấp hành lang dòng chảy, ao, hồ

Nhằm lập lại kỷ cương không gian mặt nước, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2481/QĐ-UBND, đưa 93 đập thủy điện, 190 hồ, ao tự nhiên cùng hàng trăm tuyến sông, suối vào diện thiết lập hành lang bảo vệ nghiêm ngặt. Qua đó, buộc chính quyền cơ sở phải vào cuộc tháo gỡ những vướng mắc để giữ nguyên vẹn ranh giới hệ thống nguồn nước.

Lào Cai hoàn thành 200 công trình giao thông nông thôn

Lào Cai hoàn thành 200 công trình giao thông nông thôn

Theo báo cáo của 90/99 xã, phường, đến nay, toàn tỉnh Lào Cai có 787 công trình đường giao thông nông thôn, trong đó, 683 công trình đã được phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật, 559 công trình khởi công, 200 công trình đã hoàn thành.

Khe Tối đã sáng

Khe Tối đã sáng

Cuối thu, nắng vàng như mật ong trải xuống những triền rừng quế xanh thẫm. Gió mang theo hương quế thơm nồng bay xa, quyện vào hơi đất ẩm của buổi sớm. Chúng tôi theo anh Hà Văn Ngọt - Bí thư Chi bộ thôn Kiên Lao, xã Quy Mông ngược lên khu Khe Tối - Khe Ba. Tuyến đường bê tông uốn lượn dưới tán rừng, thấp thoáng những ngôi nhà khang trang. Đâu đó, tiếng cười nói của người bóc quế vọng lại giữa đại ngàn. Khe Tối - cái tên từng gắn với đói nghèo, tối tăm và lạc hậu giờ đây đã bừng sáng.

Chăn nuôi bền vững bắt đầu từ an toàn sinh học

Chăn nuôi bền vững bắt đầu từ an toàn sinh học

Dịch tả lợn châu Phi tiếp tục gây sức ép lên ngành chăn nuôi Lào Cai, khiến hàng trăm hộ dân chịu thiệt hại, nhiều gia đình dè dặt trước quyết định tái đàn. Thực tế ấy đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi phương thức sản xuất, từ chăn nuôi theo kinh nghiệm sang chủ động kiểm soát dịch bệnh, coi an toàn sinh học là điều kiện tiên quyết. Phát triển chăn nuôi bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn để bảo vệ sinh kế người dân.

Người dân xã Xuân Quang đóng góp trên 6 tỷ đồng để làm đường giao thông

Người dân xã Xuân Quang đóng góp trên 6 tỷ đồng để làm đường giao thông

Thực hiện Nghị quyết số 46 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về việc phát triển giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2040, từ đầu năm đến nay, xã Xuân Quang triển khai thực hiện 36 công trình đường giao thông nông thôn, với tổng chiều dài trên 52 km, tổng vốn đầu tư hơn 35 tỷ đồng.

Xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai: Kết nối giao thương, mở rộng thị trường nông sản

Xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai: Kết nối giao thương, mở rộng thị trường nông sản

Từ quảng bá sản phẩm đặc trưng đến ký kết các thỏa thuận hợp tác, Hội nghị xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai năm 2026 tạo thêm cơ hội kết nối doanh nghiệp, mở rộng thị trường và thu hút nguồn lực phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Chăn nuôi đại gia súc - đòn bẩy từ chính sách

Chăn nuôi đại gia súc - đòn bẩy từ chính sách

Từ sự chủ động thay đổi phương thức sản xuất của người dân đến những chính sách hỗ trợ thiết thực của Nhà nước, chăn nuôi đại gia súc ở Lào Cai đang từng bước chuyển dịch theo hướng hàng hóa, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Các nguồn lực hỗ trợ không chỉ giúp người dân có thêm điều kiện đầu tư chuồng trại, mở rộng quy mô đàn vật nuôi mà còn tạo động lực để hình thành những mô hình chăn nuôi an toàn, bền vững.

fb yt zl tw