Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, Đảng ủy xã Cát Thịnh xác định đây không phải là “cuộc chạy đua” về số tiêu chí, càng không phải phong trào mang tính hình thức.
Vì thế, xã bắt đầu bằng việc rà soát toàn bộ điều kiện từng thôn, phân loại tiêu chí theo mức độ ưu tiên và xây dựng lộ trình phù hợp với đặc thù miền núi.
Mọi kế hoạch đều được thảo luận công khai tại các cuộc họp thôn; từng hạng mục đều được lấy ý kiến nhân dân để bảo đảm sát nhu cầu, không áp đặt, không làm thay.
Cùng với đó, xã yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải nêu gương, đi đầu. Bí thư chi bộ, trưởng thôn chịu trách nhiệm trực tiếp vận động nhân dân, giải thích rõ lợi ích, chi phí, trách nhiệm trong từng công việc.
Mô hình “Ngày thứ Bảy vì dân” được duy trì thường xuyên: cán bộ xã xuống thôn cùng dân làm đường, khơi thông cống rãnh, chỉnh trang nông thôn. Sự gần gũi và cách làm trực tiếp ấy tạo ra niềm tin - yếu tố then chốt giúp dân đồng lòng.
Xã cũng không tuyên truyền chung chung mà gắn thông điệp với lợi ích cụ thể: làm đường để vận chuyển nông sản thuận lợi; làm nhà văn hóa để con em có nơi sinh hoạt; giảm nghèo bằng mô hình kinh tế phù hợp điều kiện từng hộ.
Khi lợi ích được nhìn thấy ngay trước mắt, người dân tự giác tham gia, không cần vận động nhiều.
Không chạy theo thành tích, không "nóng vội" đạt chuẩn, Cát Thịnh lựa chọn lấy dân làm gốc, đặt người dân vào vị trí trung tâm của mọi chủ trương.
Xã công khai kế hoạch, thảo luận dân chủ và triển khai dựa trên nguyên tắc: dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng.
Bà Nguyễn Thị Ngà - Bí thư Đảng ủy xã Cát Thịnh cho hay: Trách nhiệm của cấp ủy là dẫn dắt, thuyết phục người dân bằng những lợi ích nhìn thấy được. Khi người dân hiểu rằng xây dựng nông thôn mới là để họ có đường đi lại thuận lợi hơn, có sinh kế tốt hơn thì họ sẽ chủ động tham gia, chủ động góp sức. Sức mạnh lớn nhất của chương trình xây dựng nông thôn mới nằm ở lòng dân, chứ không chỉ ở nguồn vốn.
Minh chứng rõ nhất chính là thôn Ba Khe - nơi có 15 dân tộc cùng sinh sống. Trước đây, chỉ nhắc đến việc hiến đất mở đường đã khó. Nhưng khi nhận thức được khơi thông, người dân Ba Khe đã làm điều tưởng chừng không thể: tự nguyện hiến trên 6.000 m² đất, góp hàng nghìn ngày công, mở mới và bê tông hóa hơn 3.200 m đường.
Tuyến đường ấy không chỉ nối liền các cụm dân cư mà quan trọng hơn là tăng tình đoàn kết, đồng thuận, củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và khả năng tự thay đổi của mỗi người dân.
Nhà đa năng rộng 520 m², tổng kinh phí 378 triệu đồng - 100% do Nhân dân trong thôn tự tổ chức đóng góp là minh chứng rõ nét cho sự lớn mạnh về năng lực tự quản và tinh thần kiến tạo của cộng đồng. Ông Hoàng Văn Kửu - Trưởng thôn Ba Khe cho biết: Người dân không trông chờ, không ỷ lại. Họ tự bàn bạc, tự quyết định quy mô công trình, tự đứng ra tổ chức thi công. Khi dân ý thức rõ mình là chủ thể, ranh giới giữa “việc chung” và “việc nhà” gần như không còn.
Ba Khe cũng không dừng lại ở việc hoàn thiện hạ tầng. Từ chỗ nghèo đa chiều ở mức đáng lo ngại, người dân đã mạnh dạn chuyển đổi sản xuất: nuôi ba ba, phát triển chăn nuôi đại gia súc, trồng rừng sản xuất.
Khi đường thông, cơ hội mở, người dân chủ động đầu tư. Cuối năm 2023, thôn không còn hộ nghèo - kết quả xuất phát từ quyết tâm tự vươn lên chứ không phải trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước.
Tinh thần làm chủ cũng lan tỏa đến các thôn khác. Ông Sùng Nủ Khua, thôn khe Kẹn chia sẻ: Chúng tôi hiến đất, góp sức vì tương lai con cháu mình. Làm đường không phải vì phong trào mà vì cuộc sống của chính chúng tôi.
Câu nói giản dị nhưng chứa đựng chiều sâu của tư duy phát triển, người dân đã hiểu đúng bản chất của nông thôn mới - không phải đi xin hỗ trợ mà là tự tạo giá trị bền vững.
Khi hạ tầng được hoàn thiện, kinh tế địa phương phát triển rõ rệt. Toàn xã Cát Thịnh hiện có trên 350 hộ nuôi ba ba, sản lượng khoảng 400 tấn/năm, trở thành hướng đi chủ lực.
Cùng với đó, trồng rừng sản xuất, chế biến gỗ, chăn nuôi đại gia súc, dịch vụ thương mại… đều tăng trưởng ổn định. Thu nhập bình quân đầu người đạt 48 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh, dự kiến đến cuối năm 2025 còn 8,2%; đến nay 9/17 thôn đã đạt nông thôn mới.
Song, giá trị bền vững của nông thôn mới ở Cát Thịnh không chỉ thể hiện ở kinh tế. Đó còn là chuyển biến trong văn hóa - xã hội: 100% thôn có hương ước, quy ước; phong trào văn nghệ, thể thao duy trì đều đặn; an ninh trật tự bảo đảm; tảo hôn gần như được xóa bỏ.
Những kết quả ấy cho thấy sức lan tỏa của công tác dân vận, khẳng định rằng xây dựng nông thôn mới là quá trình kiến tạo con người và cộng đồng.
Cát Thịnh đặt mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2030. Đây không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà đã trở thành khát vọng chung của người dân. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, xã xác định phương hướng trọng tâm trong giai đoạn tới là tiếp tục củng cố nội lực; hoàn thiện hạ tầng thiết yếu; phát triển mạnh các mô hình sinh kế bền vững; đẩy mạnh chuyển đổi số ở thôn, bản; tăng cường vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên và giữ vững sự đồng thuận rộng rãi trong cộng đồng.
Xã cũng đề ra nhiệm vụ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn; khuyến khích người dân ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất; phát triển các chuỗi giá trị đặc trưng; đẩy mạnh cải cách hành chính để chính sách hỗ trợ đến với người dân nhanh hơn, hiệu quả hơn.
Với quyết tâm chính trị của cấp ủy, sự đồng lòng của nhân dân và hướng đi đúng đắn đã được kiểm chứng, Cát Thịnh hoàn toàn có đủ điều kiện để không chỉ đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2030 mà còn trở thành hình mẫu về phát huy sức mạnh nhân dân trong phát triển nông thôn bền vững của tỉnh Lào Cai.
