Mới đây, Trung tâm Khoa học - Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh Lào Cai đã ghi dấu bước tiến quan trọng khi trồng thử nghiệm thành công giống bí đen Quế Á số 7 - giống F1 nhập nội từ Quảng Tây (Trung Quốc). Kết quả bước đầu cho thấy khả năng thích nghi tốt, mở ra triển vọng hình thành một loại cây trồng giá trị kinh tế cao cho địa phương.
Lào Cai là tỉnh có điều kiện sinh thái đa dạng, từ vùng thấp, vùng trung du đến các khu vực núi cao khí hậu lạnh. Sự phân hóa này đòi hỏi ngành nông nghiệp liên tục thử nghiệm các giống mới phù hợp từng tiểu vùng. Trong năm 2025, dưới sự chỉ đạo của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, mô hình trồng bí đen Quế Á số 7 được triển khai tại ba tiểu vùng sinh thái: phía Tây gồm các xã Nghĩa Tâm, Thượng Bằng La, Văn Chấn; tiểu vùng phía Bắc gồm xã Mậu A, Đông Cuông; vùng thấp tại Phòng Ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ, phường Nam Cường với tổng diện tích 9 sào.
Việc thử nghiệm trên nhiều tiểu vùng sinh thái nhằm đánh giá khả năng thích nghi, năng suất và hiệu quả của giống mới, hướng tới đưa giống bí mới vào cơ cấu cây trồng của tỉnh.
Trước đây, mảnh đất 350 m² của gia đình bà Hà Thị Xuyên, thôn Phiêng 1, xã Văn Chấn chỉ trồng các loại cây trồng truyền thống có hiệu quả kinh tế thấp. Từ tháng 9/2025, gia đình bà đã mạnh dạn thử nghiệm mô hình trồng bí đen Quế Á số 7 dưới sự hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật. Chỉ sau hơn hai tháng, diện tích bí của gia đình bắt đầu cho quả đều, kích thước lớn. Năng suất mỗi luống đạt trung bình 15 - 17 quả, trọng lượng từ 10 -15 kg/quả, có quả lên tới 18 kg với giá bán trung bình 10.000 - 15.000 đồng/kg. Dự kiến vụ thử nghiệm này, gia đình bà Xuyên có thể đạt doanh thu 20 - 25 triệu đồng, cao gấp 3 lần so với trồng ngô, lúa trước đây.
Bà Xuyên chia sẻ: Chúng tôi được cán bộ hướng dẫn từ khâu ươm giống, thụ phấn đến treo quả, làm giàn. Giống bí này khỏe, dễ chăm sóc, quả to và ít sâu bệnh. Tôi mong các cấp tiếp tục đưa những giống năng suất cao như thế này về để bà con có thêm sinh kế, nâng cao thu nhập.
Không chỉ đạt năng suất cao, bí đen Quế Á số 7 còn có chất lượng thơm ngon, được nhiều người dân đánh giá tích cực. Bà Hà Thị Nhiên, thôn Phiêng 1 nhận xét: Nhìn quả bí to rất thích mắt, cùi dày, ít hạt, thơm, ngậy. Nếu mô hình được nhân rộng và có nơi bao tiêu sản phẩm, chúng tôi mong muốn được trồng đại trà.
Để đảm bảo kết quả khách quan, Trung tâm Khoa học - Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh xây dựng quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt: làm đất kỹ, lên luống cao 25 - 30 cm, bón lót đủ dưỡng chất, tạo giàn chữ A cao 1,5 - 1,7 m nhằm giúp cây thông thoáng và tập trung dinh dưỡng nuôi quả để đạt trọng lượng tối ưu.
Theo ông Lê Hải Hà - cán bộ kỹ thuật Trung tâm Khoa học - Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh, yếu tố quyết định năng suất nằm ở khâu kỹ thuật.
Giống bí này có thời gian sinh trưởng khoảng 90 ngày. Chúng tôi phối hợp với Trung tâm giống Bắc Giang để đảm bảo đúng quy trình chăm sóc. Khó nhất là kỹ thuật thụ phấn để quả đều, sau đó là giữ quả, vì trọng lượng quả lớn nên phải thao tác tỉ mỉ, cẩn thận.
Sau gần 4 tháng triển khai, mô hình đã cho thấy hiệu quả rõ rệt về năng suất, chất lượng và khả năng thích nghi ở các tiểu vùng sinh thái khác nhau.
Ông Lê Xuân Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học - Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh đánh giá: Kết quả bước đầu cho thấy giống bí đạt năng suất khoảng 3,5 tấn/sào, quả rất to, phù hợp chế biến thực phẩm như mứt Tết. Trung tâm đang hoàn thiện quy trình kỹ thuật, hướng tới liên kết với cơ sở chế biến và mở rộng mô hình tại các vùng trồng rau trọng điểm của tỉnh. Đồng thời, đơn vị sẽ tiếp tục kết nối thị trường để đảm bảo đầu ra ổn định, tạo điều kiện để nông dân dễ dàng tiếp cận và sản xuất giống bí này trong thời gian tới”.
Thành công của mô hình trồng thử nghiệm bí đen Quế Á số 7 là minh chứng rõ nét cho vai trò của khoa học - công nghệ trong tái cơ cấu nông nghiệp. Việc áp dụng giống mới, kỹ thuật mới và quy trình chuẩn hóa không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn mở ra cơ hội gắn kết với công nghiệp chế biến - xu hướng tất yếu trong sản xuất nông nghiệp hiện đại.
Nếu tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện quy trình và có sự vào cuộc của doanh nghiệp bao tiêu, bí đen Quế Á số 7 hứa hẹn trở thành cây trồng giá trị cao, góp phần đa dạng hóa cơ cấu nông nghiệp và tạo nguồn thu ổn định cho nông dân tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh.
