LCĐT - Năm học mới đã diễn ra gần 2 tháng nhưng tại nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh, vẫn còn học sinh chưa hoàn thiện hồ sơ do thiếu giấy khai sinh.
Cách đây 3 năm, Giàng Thị Đ (tổ 3, phường Ô Quý Hồ, thị xã Sa Pa) vội vàng lấy chồng khi mới bước sang tuổi 16. Hiện chồng của Đ. mới 19 tuổi nên vẫn chưa đủ tuổi đăng ký kết hôn. Đ. có 2 con nhỏ, cháu lớn đang học lớp mầm non 2 tuổi, cháu nhỏ 1 tuổi và đều chưa có giấy khai sinh. Địu đứa con nhỏ trên lưng, Đ. trải lòng: Em biết phải có giấy khai sinh thì các con mới được hưởng các chế độ học tập, y tế, nhưng gia đình chồng không đồng ý cho con đứng họ mẹ nên phải đợi bố của chúng đủ tuổi.
Nhìn thông tin, hồ sơ của hàng trăm học sinh Trường Mầm non Ô Quý Hồ, có những cái tên được bỏ trống mục giấy khai sinh với hàng loạt lý do, trong đó đa phần là cha, mẹ chưa đủ tuổi đăng ký kết hôn. Cô giáo Phạm Thị Cảnh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Năm học 2022 - 2023, trường có 14 học sinh không có giấy khai sinh. Để hoàn thiện toàn bộ hồ sơ cho các em, thầy cô giáo phải dành cả năm học vận động gia đình, thậm chí là thay cha mẹ cầm giấy tờ “ngược xuôi” giúp các em được định danh.
Thầy giáo Má A Chư, Trường Mầm non Ô Quý Hồ kể: Ngoài nhiệm vụ chuyên môn, hằng năm chúng tôi còn đảm nhiệm thêm nhiệm vụ “điều tra dân số” để huy động tối đa trẻ trong độ tuổi đến trường. Mỗi lần đi điều tra, các giáo viên phải băng rừng, vượt suối đến từng nhà dân. Nhiều khi đến nơi không gặp được chủ nhà vì người dân đi làm ruộng từ rất sớm. Lúc tối mịt mới gặp được phụ huynh học sinh nhưng hỏi ngày, tháng, năm sinh của con em thì lại “dở khóc, dở cười” vì phần lớn phụ huynh không nhớ. Nhiều thầy cô giáo phải tự nghĩ ra ngày, tháng, năm sinh cho các em, rồi thống nhất với phụ huynh để điền vào phiếu điều tra.
phụ huynh làm giấy khai sinh cho con.
Câu chuyện giáo viên đi làm khai sinh cho học sinh cũng không còn xa lạ với các cô giáo Trường Mầm non xã Bản Mế (huyện Si Ma Cai). Cô giáo Lù Thị Tán, điểm trường Khuấn Púng tâm sự: Năm nào cũng vậy, tháng 9 khai giảng thì từ tháng 8 giáo viên cùng cán bộ xã, thôn phải đi rà soát các bé trong độ tuổi đến trường xem còn cháu nào chưa có giấy khai sinh. Trong quá trình tìm hiểu để làm giấy khai sinh cho trẻ, chúng tôi thấy có những gia đình dân tộc thiểu số không có sổ hộ khẩu, nhiều cặp “vợ chồng” không có giấy kết hôn. Mặc dù được tuyên truyền, vận động nhưng đa phần bà con bận lo “miếng cơm manh áo” nên mọi việc xoay quanh chuyện học của con đều “khoán” cho giáo viên.
Theo quy định, nếu thiếu giấy khai sinh, trẻ không thể hoàn thành thủ tục hành chính để đi học ở các cơ sở công lập, không được hưởng các chính sách bảo hiểm, y tế và các chính sách phúc lợi khác. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi cho các em được đến trường như bao bạn bè cùng trang lứa, nhiều trường học đành cho các em “nợ” và hoàn thiện dần hồ sơ trong năm.
Trường Tiểu học Hàm Rồng (thị xã Sa Pa) hiện có 4 trường hợp học sinh chưa có giấy khai sinh. Cô giáo Trần Thị Thoa, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Mặc dù biết là sai nguyên tắc nhưng chúng tôi vẫn cố gắng để các em được đến trường. Chúng tôi phải huy động nhiều nguồn xã hội hóa để các em vẫn được chế độ hỗ trợ như sách, vở, đồ dùng học tập. Ngoài ra, nhà trường đang cùng chính quyền địa phương cố gắng hoàn thiện hồ sơ sớm nhất.
toàn bộ học sinh được hưởng chế độ chính sách công bằng như nhau.
Cô giáo Phạm Thị Cảnh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Ô Quý Hồ cũng cho biết: Hằng năm, nhà trường đều huy động học sinh trong độ tuổi đến lớp dù các em có hồ sơ hay không. Khi lập chế độ, chính sách cho học sinh, những em chưa có giấy khai sinh và hộ khẩu sẽ không được hỗ trợ tiền ăn trưa. Tuy nhiên không để các em thiệt thòi, nhà trường đã huy động các nguồn xã hội hóa.
Bên cạnh việc giảng dạy, chăm sóc, duy trì sĩ số thì năm học nào câu chuyện hoàn tất hồ sơ, giấy tờ của học sinh cũng khiến các giáo viên “đau đầu”. Theo tìm hiểu, ngoài nguyên nhân là hệ lụy của tảo hôn, trẻ chưa có giấy khai sinh còn do phụ huynh không biết cách làm thủ tục hành chính vì không biết chữ hoặc sai sót giấy tờ tuỳ thân...
Thị xã Sa Pa hiện là địa phương có số trẻ chưa có giấy khai sinh cao nhất tỉnh. Theo rà soát, từ đầu năm đến nay có 276 học sinh 0 - 5 tuổi chưa có giấy khai sinh, trong đó có 230 học sinh ở cả cấp tiểu học và mầm non. Ông Trần Ngọc Cừ, Phó Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã Sa Pa cho rằng, việc khai sinh cho trẻ là trách nhiệm không chỉ của ngành giáo dục mà còn là của chính gia đình học sinh, chính quyền địa phương và ngành tư pháp.
cho học sinh.
Nắm được thực trạng trên, ngày 4/10/2022, UBND thị xã Sa Pa đã ban hành Văn bản số 586 đề nghị UBND các xã, phường rà soát lại trẻ trên địa bàn chưa có giấy khai sinh, phân loại để giải quyết; khẩn trương cấp giấy khai sinh cho trẻ đang học tại trường xong trước ngày 30/10/2022, các đối tượng trẻ còn lại xong trước ngày 20/12/2022. Bên cạnh đó, tiếp tục tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân trong việc đi đăng ký khai sinh cho trẻ; thực hiện linh hoạt, có trọng điểm việc tổ chức tuyên truyền phòng, chống tảo hôn. Cùng với đó, Công an thị xã Sa Pa chỉ đạo đội nghiệp vụ, công an các xã, phường khẩn trương điều chỉnh thông tin dữ liệu quốc gia về dân cư khi công dân đến đề nghị. Phòng Tư pháp tiếp tục hướng dẫn các xã, phường cải chính hộ tịch, cấp giấy khai sinh, điều chỉnh thống nhất thông tin cơ sở dữ liệu; rà soát, tham mưu hủy bỏ giấy khai sinh không hợp pháp. Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các đơn vị liên quan tuyên truyền phụ huynh học sinh khẩn trương làm giấy khai sinh để cập nhật hồ sơ tuyển sinh vào các chế độ, chính sách của học sinh. Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Bảo hiểm xã hội thị xã theo dõi, thống kê, tham mưu, đôn đốc việc thực hiện chế độ, chính sách của các đối tượng liên quan đến hồ sơ giấy khai sinh đảm bảo theo quy định.
Còn tại huyện Si Ma Cai, bà Nguyễn Thị Kiều Oanh, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện cho biết: Phòng đã tham mưu UBND huyện chỉ đạo ngành tư pháp, các xã, thị trấn phối hợp với ngành giáo dục làm tốt công tác tuyên truyền, vận động người dân làm giấy khai sinh cho con em. Các trường phải định kỳ báo cáo tiến độ thực hiện khai sinh cho học sinh để Phòng Giáo dục và Đào tạo tham mưu UBND huyện kịp thời chỉ đạo các địa phương. Đối với các hộ có đủ điều kiện cấp giấy khai sinh nhưng chưa đăng ký, trường sẽ tạo điều kiện để đảm bảo chế độ, chính sách cho trẻ. Với các trường hợp trẻ không có giấy khai sinh do bố mẹ tảo hôn, trường sẽ chờ sau khi có danh sách phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền để hỗ trợ khai sinh theo đúng quy định.
Hành trình để có được giấy khai sinh cho không ít trẻ vùng cao còn tương đối dài, cần có sự vào cuộc, chung tay tháo gỡ của các cơ quan có thẩm quyền để bảo đảm quyền được khai sinh, giúp các em có cơ hội được đến trường, thụ hưởng các chính sách xã hội.
