Động lực cho tăng trưởng xanh và an sinh bền vững

Những ngày này, trở lại xã Đông Cuông, trên tuyến Tỉnh lộ Yên Bái - Khe Sang chạy qua địa bàn xã, các tuyến đường liên thôn, cờ Đảng, cờ Tổ quốc, băng rôn, khẩu hiệu chào mừng Đại hội XIV của Đảng được trang hoàng rực rỡ, tạo nên không khí trang nghiêm nhưng cũng đầy phấn khởi.

Trong nhiều dự án đầu tư vào địa bàn xã Đông Cuông, tiêu biểu nhất là Dự án Nhà máy điện sinh khối Yên Bái 1. Được khởi công vào trung tuần tháng 12/2025, tổng mức đầu tư hơn 3.000 tỷ đồng, công suất thiết kế 50MW, gần bằng ½ công suất của Nhà máy thuỷ điện Thác Bà, khi khánh thành, nhà máy sẽ cung cấp 300GWh lên hệ thống lưới điện quốc gia mỗi năm.

Điều đặc biệt, đây là dự án sản xuất điện năng hiếm hoi sử dụng nguyên liệu đầu vào là nguồn hữu cơ, chủ yếu từ phụ phẩm, phế phẩm từ sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, chế biến lâm sản, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững (những thứ mà trước đây chỉ bỏ hoặc mang đốt gây ô nhiễm cho môi trường thì nay lại được thu gom để sản xuất ra nguồn năng lượng sạch, không gây phát thải khí nhà kính- tác nhân chính gây hiệu ứng biến đổi khí hậu toàn cầu).

Phân tích hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án, theo đại diện Công ty TNHH Điện sinh khối EREX Yên Bái - chủ đầu tư dự án - Nhà máy điện sinh khối Yên Bái 1 sẽ góp phần đa dạng nguồn cung điện năng, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia; tạo việc làm cho người lao động với mức thu nhập cao và ổn định cho lao động tại địa phương; đóng góp cho ngân sách từ thuế, phí…

Hiện, số nhà máy điện sinh khối của cả nước có công suất trên 10 MW/dự án còn rất ít, tổng công suất khoảng 320MW.

Theo quy hoạch, để tạo mặt bằng cho Nhà máy điện sinh khối Yên Bái 1, 52 hộ dân tại thôn Sặt Ngọt và thôn Cầu Khai, xã Đông Cuông bị ảnh hưởng công trình nhà ở, công trình xây dựng, bị thu hồi đất ở, đất sản xuất.

Ông Lương Văn Đắc, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Cầu Khai cho biết: Diện tích đất bị thu hồi của thôn là 3 ha. Từ đầu năm 2025, tại các buổi sinh hoạt, chi bộ đã tổ chức quán triệt, triển khai các văn bản chỉ đạo của cấp trên liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng; giao nhiệm vụ cho các đảng viên, các đoàn thể phối hợp tuyên truyền, vận động cán bộ, đảng viên và Nhân dân thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng với phương châm “Đảng viên đi trước”.

"Với vai trò Bí thư Chi bộ, tôi đã thể hiện tinh thần gương mẫu, trách nhiệm người đứng đầu trực tiếp đến từng hộ dân để trao đổi, nắm bắt tâm tư, vận động, tuyên truyền chủ trương, phổ biến chính sách. Những băn khoăn, thắc mắc được giải đáp, tâm tư dần được đả thông, tháo gỡ, thay vào đó là sự đồng thuận, ủng hộ dự án" - ông Đắc cho biết.

Thôn Sặt Ngọt có diện tích đất thu hồi trên 14,3 ha và ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống của hàng trăm hộ dân. Trưởng thôn Vũ Thị Lệ chia sẻ: “Khi biết dự án được triển khai, người dân cũng băn khoăn một số vấn đề nên chúng tôi đã đi từng nhà vận động, giải thích, phân tích”.

Bà Phạm Thị Chúc người dân ở thôn Sặt Ngọt cho hay: “Gia đình có hơn 1,3 ha đất nhà ở và đất nông nghiệp bị ảnh hưởng bởi dự án. Lúc đầu, do chưa hiểu rõ mục đích, ý nghĩa cũng như cơ chế, chính sách hỗ trợ bồi thường của Nhà nước nên cũng băn khoăn. Nhờ có được tuyên truyền, giải thích, gia đình đã hiểu và nhất trí bàn giao mặt bằng để nhà đầu tư thi công dự án. Hy vọng dự án hoàn thành sẽ tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương, nhất là đảm bảo môi trường, đời sống người dân ngày càng nâng cao”.

Dự kiến, Nhà máy điện sinh khối Yên Bái 1 sẽ khánh thành, đi vào vận hành thương mại vào đầu năm 2028. Trong tương lai, lợi ích của dự án với xã Đông Cuông là rất lớn bởi địa phương có thế mạnh về sản xuất lâm nghiệp. Hiện, xã có 3,6 nghìn ha rừng trồng, ngoài các sản phẩm hàng hoá truyền thống thì phụ phẩm lâm nghiệp vốn là thứ “bỏ đi”, tới đây sẽ có giá trị.

Theo tính toán, ước mỗi năm xã Đông Cuông sẽ cung cấp gần 200 nghìn tấn nguyên liệu từ phụ phẩm, phế phẩm nông, lâm nghiệp cho Nhà máy điện sinh khối Yên Bái 1. Việc đưa dự án đi vào hoạt động theo đúng tiến độ sẽ góp phần giúp Đông Cuông chuyển từ tiềm năng sang nguồn lực thực tế, từ nông - lâm nghiệp thuần túy sang nông, lâm nghiệp - công nghiệp - dịch vụ gắn kết bền vững.

Đồng chí Trần Thống Nhất, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Cuông cho hay: Đảng ủy và chính quyền xã Đông Cuông đặt nhiều kỳ vọng dự án sẽ tạo tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động tại địa phương, đặc biệt là con em các hộ bị tác động bởi việc đầu tư xây dựng nhà máy.

Với người nông dân - đối tượng hưởng lợi từ chuỗi giá trị từ trồng rừng, khai thác, vận chuyển đến tiêu thụ sinh khối - dự án sẽ giúp nâng cao thu nhập, góp phần giảm nghèo bền vững. Với địa phương, sẽ giúp tăng nguồn thu ngân sách, tạo điều kiện để xã đầu tư cho hạ tầng, giáo dục, y tế và an sinh xã hội; thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo động lực thu hút thêm các dự án phụ trợ.

Chúng tôi cũng hy vọng cơ chế sản xuất điện sinh khối sẽ cải thiện, bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính”.

Khi những dự án liên quan đến phát triển xanh đi vào hoạt động, không chỉ Đông Cuông, hàng nghìn mét khối phế phẩm từ chế biến lâm sản trên địa bàn tỉnh mỗi năm sẽ có triển vọng được thu mua, sử dụng để tạo ra dòng điện sạch phát triển kinh tế quốc gia.

Ông mặt trời đi ngủ sớm hơn trong mùa đông, chúng tôi trở về trung tâm tỉnh với niềm tin, không bao lâu nữa, ánh điện của Nhà máy điện sinh khối Yên Bái 1 sẽ hòa vào mạng lưới điện Quốc gia và tỏa đi mọi miền đất nước.