Những năm trước đây, do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, không ít gia đình ở Chế Tạo chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em. Tình trạng học sinh nghỉ học theo bố mẹ lên nương, kết hôn sớm hoặc bỏ học giữa chừng thường xảy ra tại một số thôn, bản.
Cùng với đó, cơ sở vật chất trường lớp còn thiếu thốn, giao thông đi lại khó khăn, nhất là trong mùa mưa lũ, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục trên địa bàn.
Trước thực tế đó, Hội Khuyến học xã Chế Tạo đã phối hợp với cấp ủy, chính quyền, các trường học và tổ chức đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân nâng cao nhận thức về vai trò của giáo dục. Nội dung tuyên truyền được lồng ghép trong các buổi sinh hoạt chi bộ, họp thôn, sinh hoạt đoàn thể, giúp người dân hiểu rằng học tập là con đường quan trọng để nâng cao dân trí, cải thiện đời sống và từng bước thoát nghèo.
Thầy Giàng A Mang - Hiệu Phó Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Chế Tạo chia sẻ: "Đầu năm học mới, chúng tôi đã phân công giáo viên đến từng thôn, bản để vận động học sinh ra lớp. Dù đường sá xa xôi, nhiều điểm thôn, bản cách trung tâm hàng chục kilômét, nhưng các thầy cô và cán bộ cơ sở vẫn kiên trì, trách nhiệm với quyết tâm không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau”.
Bên cạnh công tác vận động học sinh đến trường, các nhà trường cũng thành lập Ban Khuyến học, chú trọng nâng cao chất lượng dạy và học, xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, an toàn.
Thời gian qua, địa phương đã xây dựng và duy trì các mô hình “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, vận động các gia đình đăng ký tham gia phong trào học tập suốt đời.
Tiêu biểu là mô hình “Dòng họ học tập” tại thôn Chế Tạo do cụ Giàng Chồng Cu làm trưởng họ. Dòng họ Giàng hiện có 58 hộ dân. Các gia đình đều quan tâm đến việc học của con cháu; người lớn cũng nâng cao tinh thần tự học, tìm hiểu kiến thức về chuyển đổi số, chăm sóc sức khỏe và kỹ năng sống.
Cụ Giàng Chồng Cu cho hay: “Tại mỗi buổi họp họ, chúng tôi vận động con cháu chăm chỉ học tập, duy trì tỷ lệ học sinh đến trường. Đồng thời, vận động các gia đình không để con em bỏ học, không tảo hôn, tạo điều kiện để các em được học tập đầy đủ. Hiện dòng họ Giàng có 100% trẻ em trong độ tuổi đến trường đều được đi học; có 62 người đạt trình độ đại học trở lên, đặc biệt có cháu Giàng A Chanh đang học Tiến sĩ ngành Quản lý công”.
Không chỉ trong các dòng họ, phong trào học tập suốt đời còn được triển khai thông qua các mô hình “Cộng đồng học tập”, “Đơn vị học tập”. Các lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt được tổ chức thường xuyên, giúp người dân nâng cao kiến thức và áp dụng tiến bộ khoa học vào thực tiễn sản xuất.
Nhiều người đã chủ động học hỏi, tiếp cận công nghệ mới, từng bước thay đổi phương thức canh tác, nâng cao năng suất lao động và cải thiện thu nhập. Các thôn, bản và nhà trường cũng đa dạng hóa hình thức tuyên truyền phong trào học tập suốt đời thông qua họp dân, hệ thống truyền thanh, mạng xã hội và bảng tin cộng đồng.
Chị Lù Thị Xày - Chi hội trưởng Chi Hội Phụ nữ thôn Tà Dông cho biết: “Hưởng ứng phong trào học tập suốt đời, chúng tôi đã phối hợp với các nhà trường mở các lớp xóa mù chữ cho hội viên và người dân. Đồng thời tuyên truyền nâng cao nhận thức về trách nhiệm của gia đình trong việc nuôi dạy con cái. Nhiều bậc cha mẹ đã không còn cho con nghỉ học sớm để lao động phụ giúp gia đình mà động viên con tiếp tục học tập, rèn luyện để có tương lai tốt hơn”.
Một trong những điểm nổi bật của phong trào khuyến học ở Chế Tạo là sự đồng hành của các tổ chức, cá nhân và nhà hảo tâm trong việc hỗ trợ học sinh hoàn cảnh khó khăn, tiếp thêm động lực để các em vững bước đến trường.
Nhờ sự chung tay của chính quyền địa phương, ngành giáo dục, các tổ chức đoàn thể và người dân, phong trào khuyến học ở Chế Tạo đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ học sinh ra lớp hằng năm được duy trì ổn định, trong đó cấp tiểu học đạt 100%, cấp trung học cơ sở đạt từ 99% trở lên. Chất lượng giáo dục từng bước được nâng lên; tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình tiểu học đạt 100%. Tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình trung học cơ sở và tiếp tục học lên các bậc học cao hơn cũng có xu hướng tăng, từ 75% trong năm học 2024 - 2025 lên 79,3% trong năm học 2025 - 2026.
Tỷ lệ người biết chữ trong độ tuổi 15 - 60 đạt 74,8%; xã tiếp tục duy trì chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học mức 3 và trung học cơ sở mức độ 2. Người dân từng bước tiếp cận và sử dụng hiệu quả các thiết bị số, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong học tập và lao động. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có chứng chỉ đạt trên 27%. Hiện xã có 2 "Dòng họ học tập” là dòng họ Giàng và dòng họ Sùng.
Đồng chí Giàng A Trừ - Phó Chủ tịch UBND xã, Chủ tịch Hội Khuyến học xã Chế Tạo cho biết: “Xã sẽ tiếp tục củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của Hội Khuyến học; phát huy hiệu quả các mô hình học tập trong cộng đồng; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, huy động các nguồn lực chăm lo cho học sinh nghèo, học sinh hoàn cảnh khó khăn”.
Từ những chuyển biến trong nhận thức đến những kết quả cụ thể trong giáo dục, phong trào khuyến học, khuyến tài ở Chế Tạo đang góp phần tạo nền tảng nâng cao dân trí, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
