Sau hơn một học kỳ triển khai, chính sách đã phát huy rõ hiệu quả. Tuy nhiên, việc thiếu cơ sở vật chất, nhân lực và kinh phí vẫn là khó khăn cần sớm được tháo gỡ.
Niềm vui từ những bữa cơm ở trường
Sau hồi trống dài kết thúc giờ học buổi sáng, các em học sinh Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Cốc Mỳ, xã Trịnh Tường trở về khu nấu ăn của trường rồi nhận suất ăn trưa. Không có nhà ăn riêng, các em mang cơm về dùng bữa ngay tại lớp. Ăn xong, mỗi em lấy hai tấm xốp trải xuống nền nhà làm chỗ nghỉ, chờ giờ học chiều.
Chị Lục Thị Thanh, phụ huynh có 3 con đang học tại Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Cốc Mỳ, thường đến thăm, động viên các con trong giờ ăn. Chính sách hỗ trợ giúp gia đình chị giảm chi phí và yên tâm hơn khi con ở lại trường cả ngày. Tuy vậy, nhìn các con ăn tại lớp rồi trải xốp xuống nền nhà nghỉ trưa, chị Thanh vẫn có chút băn khoăn.
Chị Thanh chia sẻ: “Chúng tôi rất phấn khởi khi các con được Nhà nước hỗ trợ ăn trưa tại trường. Gia đình có 3 cháu cùng đi học, nên chính sách giúp giảm đáng kể chi phí, bố mẹ cũng yên tâm hơn. Tuy nhiên, trường chưa có chỗ ăn và nghỉ riêng, nên các con ăn, nghỉ ngay tại lớp. Tôi mong trường sớm được đầu tư khu vực ăn uống, nghỉ ngơi phù hợp để các con bảo đảm sức khỏe và học tập tốt hơn”.
Với học sinh ở học tập và sinh hoạt cả ngày tại trường, một bữa ăn đủ chất chưa phải là tất cả. Các em còn cần nơi ăn sạch sẽ, chỗ nghỉ phù hợp giữa hai buổi học.
Thầy giáo Nguyễn Văn Tạo, Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Cốc Mỳ cho biết: “Khó khăn lớn nhất là nhà trường chưa có khu vực nghỉ trưa riêng cho học sinh. Chúng tôi cũng chưa được cấp kinh phí mua sắm vật dụng phục vụ bếp ăn. Kinh phí hỗ trợ người trông, quản lý học sinh buổi trưa chưa có, giáo viên vẫn phải kiêm nhiệm. Nhà trường mong được đầu tư nơi ăn, nghỉ, bổ sung trang thiết bị và có chế độ phù hợp cho người trực tiếp phục vụ, quản lý học sinh”.
Thiếu cơ sở vật chất, áp lực cho nhà trường
Tình trạng thiếu các điều kiện để tổ chức bữa ăn trưa cho học sinh biên giới cũng diễn ra tại Trường Tiểu học Bản Lầu, xã Bản Lầu. Trong tổng số 838 học sinh, trường có 784 em được hưởng chính sách hỗ trợ theo Nghị định 339. Tuy nhiên, trường chưa có bếp ăn, nhà ăn và nhân viên phục vụ.
Để duy trì bữa ăn, nhà trường phải đặt suất ăn từ bên ngoài. Giáo viên trực tiếp tổ chức cho học sinh ăn và quản lý các em trong giờ nghỉ trưa. Cách làm này giải quyết nhu cầu trước mắt, nhưng cũng khiến giáo viên đảm nhiệm thêm nhiều công việc ngoài chuyên môn.
Đặt suất ăn từ bên ngoài là giải pháp tình thế khi trường chưa có bếp ăn tại chỗ. Cách làm này khiến nhà trường khó chủ động xây dựng thực đơn, điều chỉnh khẩu phần và kiểm soát chế biến, bảo quản, vận chuyển. Giáo viên cũng phải kiêm nhiệm tổ chức bữa ăn, trông và quản lý học sinh trong khi các em nhỏ vẫn cần được theo dõi, hỗ trợ.
Thầy giáo Đoàn Văn Chữ, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bản Lầu, chia sẻ: “Số học sinh ăn trưa đông trong khi thiếu khu vực phục vụ tập trung khiến việc tổ chức sinh hoạt hằng ngày gặp khó khăn. Mong muốn lớn nhất của nhà trường là được đầu tư hệ thống bếp ăn, nhà ăn và trang thiết bị cần thiết. Khi có điều kiện tổ chức ăn tại trường, chúng tôi sẽ chủ động hơn, bảo đảm vệ sinh và an toàn thực phẩm. Sau bữa ăn, học sinh cũng cần nơi nghỉ ngơi phù hợp trước khi bước vào buổi học chiều”.
Ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Bản Lầu, cho biết: “Chúng tôi mong các sở, ngành sớm tham mưu UBND tỉnh bố trí kinh phí hỗ trợ các xã biên giới đầu tư cơ sở vật chất phục vụ bữa ăn cho học sinh. Cùng với đó, cần hướng dẫn cụ thể chế độ đối với giáo viên tham gia tổ chức, quản lý học sinh trong giờ ăn, nghỉ trưa. Có như vậy, các nhà trường mới thuận lợi hơn, bảo đảm chính sách đến với học sinh thiết thực”.
Lào Cai hiện có 9 xã, phường biên giới với hàng chục nghìn học sinh tiểu học và THCS thuộc diện thụ hưởng chính sách. Nghị định 339 góp phần giảm chi phí cho các gia đình, đồng thời giúp học sinh ăn tại trường, hạn chế đi lại trong giờ nghỉ trưa.
Tuy nhiên, nhiều trường vẫn thiếu bếp ăn, nhà ăn, khu nghỉ trưa và trang thiết bị. Có nơi phải tận dụng phòng học làm chỗ ăn, nghỉ; thuê đơn vị cung cấp suất ăn. Điều kiện tổ chức vì thế chưa đồng đều.
Để mỗi bữa ăn thực sự trọn vẹn
Để chính sách phát huy hiệu quả, bên cạnh bảo đảm nguồn hỗ trợ, các địa phương cần rà soát nhu cầu từng trường, ưu tiên đầu tư bếp ăn, nhà ăn và khu nghỉ trưa phù hợp quy mô học sinh.
Với trường chưa thể nấu ăn tại chỗ, cần kiểm soát nguồn gốc thực phẩm, quy trình chế biến, vận chuyển và bảo quản suất ăn. Đồng thời, hướng dẫn cụ thể về nhân lực, chế độ cho người trực tiếp phục vụ, quản lý học sinh.
Việc đầu tư cần căn cứ số lượng học sinh, địa hình, quỹ đất và điều kiện từng trường. Khi có bếp ăn, nhà ăn và nơi nghỉ phù hợp, nhà trường sẽ chủ động được công tác chăm sóc học sinh; giáo viên tập trung cho chuyên môn, còn các em bảo đảm sức khỏe để học tập. Với các bậc phụ huynh, mong mỏi rất giản dị: các con có nơi ăn sạch sẽ, chỗ nghỉ trưa đàng hoàng để mỗi ngày đến lớp là một ngày vui.
Nghị định 339 mở thêm cơ hội chăm lo cho học sinh vùng biên. Để chính sách đi vào cuộc sống, khó khăn về cơ sở vật chất, nhân lực và kinh phí cần sớm được tháo gỡ. Khi điều kiện tổ chức được bảo đảm, mỗi bữa cơm không chỉ giúp các em no bụng mà còn đem lại sự an tâm cho phụ huynh, tiếp thêm sức khỏe để học sinh ở những địa bàn còn nhiều gian khó yên tâm đến trường.
