Ngày học sinh bước vào lớp học mới, câu chuyện về các trường phổ thông nội trú liên cấp nơi biên giới chuyển sang chặng đường dài hơn. Cơ sở vật chất khang trang là điều kiện ban đầu. Giá trị của khoản đầu tư sẽ được đo bằng chất lượng từng giờ học, sự trưởng thành của học sinh và khả năng chuẩn bị nguồn nhân lực cho vùng cao. Từ đó, giáo dục mở thêm cơ hội để người trẻ học tập, lập nghiệp, gắn bó với quê hương.
Sáng 28/8, trong ngày đầu tiên đón học sinh, tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương, chúng tôi gặp bố con anh Tráng Mìn Sèng, thôn Páo Tủng. Nhận lớp xong, Tráng Thanh Trúc cùng bố đi tìm phòng nội trú. Phòng của Trúc ở tầng 3, gần cầu thang. Bốn chiếc giường tầng kê ngay ngắn, chăn, ga, gối, đệm đã chuẩn bị sẵn; mỗi học sinh có tủ đựng quần áo và đồ dùng cá nhân. Cô bé người Pa Dí hết ngắm căn phòng lại chạy ra hành lang, sự háo hức của em khiến bố cũng vui.
Gia đình anh Sèng thuộc diện hộ nghèo. Người con gái đầu học hết lớp 9 rồi phải nghỉ học. Trước đây, Trúc học tại Trường THCS Tung Chung Phố, sèng bố đưa đi, chiều lại đón về; buổi trưa ở lại trường trong điều kiện ăn, nghỉ còn chật chội. Bởi vậy, ngày đưa cô con gái thứ hai vào trường nội trú, anh Sèng mong muốn con được tiếp tục học, có một con đường khác với chị gái. Nhưng Trúc đã nghĩ xa hơn mong ước của bố. “Được học ở đây em vui lắm, em sẽ cố gắng học thật giỏi để sau này trở thành cô giáo, về dạy chữ cho các em nhỏ ở quê hương”, Trúc tâm sự.
Tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS A Mú Sung, ngày khai giảng, chị Vàng Tả Mẩy dậy sớm đến trường dự lễ cùng con gái là Phàn Nhã Phương - học sinh lớp 1A3 mới vào học nội trú. Đây là lần đầu con xa nhà nên ban đầu chị khá lo lắng, nhưng khi được xem phòng ở, nơi ăn, nghe giáo viên trao đổi về việc học và sinh hoạt của con, nỗi lo của người mẹ dần vơi đi.
“Những ngày đầu con vào trường tôi rất lo vì cháu còn nhỏ. Khi đến thăm, thấy chỗ ăn, ở sạch sẽ, thầy - cô giáo tận tình quan tâm, hướng dẫn chu đáo, con đã quen với môi trường mới, tôi rất mừng”, chị Mẩy bộc bạch.
Ngày 5/9, đối với thầy và trò Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương là ngày đáng nhớ. Tại ngôi trường từng được lựa chọn tổ chức lễ khởi công 4 trường phổ thông nội trú liên cấp đầu tiên tại các xã biên giới Lào Cai, sau chưa đầy 10 tháng đã trở thành điểm cầu trung tâm của Lễ khai giảng năm học 2026 - 2027 và khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp các xã biên giới đất liền. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và thực hiện nghi thức khai giảng tại đây.
Thủ tướng Lê Minh Hưng dự lễ khánh thành và khai giảng năm học mới tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương.
Thiếu tá Trần Văn Hiếu - Giám đốc Chi nhánh Trường Sơn 97, Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn, đã cùng đơn vị trải qua nhiều tháng thi công trong điều kiện vùng cao khắc nghiệt. Anh cho biết: “Nhìn các cháu học sinh vui tươi, phấn khởi trong ngày khai giảng, chúng tôi rất vui và xúc động. Chúng tôi thấy những nỗ lực của mình càng ý nghĩa hơn khi góp một phần nhỏ cho giáo dục vùng cao, biên giới”.
Niềm vui của người xây trường cũng là điểm bắt đầu cho một yêu cầu lớn hơn. Công trình đã hoàn thành nhưng giá trị của khoản đầu tư chỉ thực sự được phát huy khi cơ sở vật chất mới được chuyển hóa thành chất lượng dạy học, chăm sóc và rèn luyện học sinh. Đây cũng là yêu cầu được Thủ tướng Lê Minh Hưng đặt ra ngay trong ngày khai giảng. Thủ tướng nhấn mạnh, giáo dục phải đi trước một bước trong giai đoạn phát triển mới của đất nước; năm học 2026 - 2027 phải tạo ra sự đổi mới thực chất từ bên trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học.
Phòng học, nhà nội trú, nhà ăn, sân thể thao và thiết bị đồng bộ tạo ra điều kiện cần thiết. Còn chất lượng của ngôi trường sẽ được quyết định qua từng tiết học, cách tổ chức đời sống nội trú, sự chăm sóc của giáo viên và khả năng giúp học sinh tiến bộ qua từng năm học.
Cô giáo Giàng Thủy - Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Pha Long là một trong số giáo viên bắt đầu công việc ấy. Từng giảng dạy tại nhiều địa bàn khó khăn ở Dìn Chin, Tả Gia Khâu, cô cảm nhận rõ sự thay đổi khi bước vào cơ sở mới. Hệ thống phòng học bộ môn và thiết bị đồng bộ giúp giáo viên có thêm điều kiện đổi mới phương pháp, tổ chức cho học sinh học trực quan, thực hành nhiều hơn. Điều cô mong mỏi là từ điều kiện học tập mới, học sinh vùng cao sẽ từng bước thu hẹp khoảng cách với học sinh ở khu vực thuận lợi.
Với cô giáo Mông Thị Duyên - Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương, niềm vui đi cùng trách nhiệm lớn hơn. Cơ sở vật chất được đầu tư đồng bộ vì thế cũng đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả để phục vụ cho nâng cao chất lượng giáo dục.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 khẳng định quan điểm lấy con người làm trung tâm, là động lực, là mục tiêu phát triển; chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, chăm lo khu vực đồng bào dân tộc, biên giới. Trong xây dựng đội ngũ cán bộ, tỉnh đặt yêu cầu nâng cao chất lượng cán bộ cấp xã, ưu tiên cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số.
Đặt định hướng ấy cho các ngôi trường vừa vào hoạt động, có thể thấy đầu tư cho giáo dục vùng biên là sự chuẩn bị cho chặng đường dài. Khi kiểm tra các trường liên cấp biên giới, Bí thư Tỉnh ủy Dương Quốc Huy cũng đặt việc đầu tư trường học trong yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới; qua đó, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hẹp khoảng cách phát triển và xây dựng khu vực biên giới vững mạnh.
Nhưng câu chuyện của các ngôi trường nơi biên giới không dừng ở một năm học. Giá trị lâu dài của các ngôi trường sẽ được đo bằng lớp lớp thế hệ học sinh trưởng thành từ đây. Khi ngày càng nhiều học sinh vùng cao được học tập trong điều kiện tốt hơn, có nghề nghiệp và có cơ hội trở về đóng góp cho quê hương, vùng biên sẽ có thêm nguồn lực phát triển.
