Công nghiệp văn hóa - nền tảng phát triển du lịch bền vững

Du lịch thế giới đang chứng kiến sự chuyển dịch căn bản từ mô hình tăng trưởng dựa trên khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị dựa trên văn hóa, sáng tạo và công nghệ. Trong bối cảnh đó, công nghiệp văn hóa nổi lên như một nền tảng chiến lược để tái cấu trúc mô hình phát triển du lịch theo hướng chất lượng cao, bền vững và có khả năng cạnh tranh dài hạn.

thocam3-2560x1707-17675789692651.jpg
Trình diễn áo dài thổ cẩm tại “Festival Thổ cẩm Lào Cai - Sắc màu văn hóa".

Tái định vị thương hiệu dựa trên bản sắc sáng tạo

Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, công nghiệp văn hóa cho phép du lịch chuyển từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị. Thông qua các ngành như nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thiết kế, thủ công mỹ nghệ, quảng cáo - truyền thông sáng tạo, nội dung số, trò chơi điện tử và du lịch văn hóa, các điểm đến có thể tạo ra những sản phẩm trải nghiệm đa lớp: vừa giàu tri thức, vừa giàu cảm xúc, vừa mang tính tương tác cao. Di sản không còn chỉ được “trưng bày”, mà được “kể lại” bằng các giải pháp sáng tạo; không gian du lịch không chỉ là nơi tham quan, mà trở thành không gian văn hóa sống, nơi du khách tham gia, đồng sáng tạo và lan tỏa giá trị trong môi trường số.

“Chính năng lực sáng tạo này giúp điểm đến định hình bản sắc sống động từ sự kế thừa, phát huy và làm mới các giá trị văn hóa trong bối cảnh đương đại. Trên nền tảng đó, du lịch không chỉ tạo ra doanh thu ngắn hạn, mà còn góp phần bảo tồn di sản, nâng cao chất lượng sống đô thị, thúc đẩy kinh tế đêm, tạo việc làm sáng tạo và củng cố mối liên kết giữa cộng đồng địa phương với phát triển”, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương nhấn mạnh.

Công nghiệp văn hóa là động lực mới để du lịch Việt Nam tái định vị cả về mô hình phát triển, cấu trúc sản phẩm và hình ảnh thương hiệu điểm đến.
Công nghiệp văn hóa là động lực mới để du lịch Việt Nam tái định vị cả về mô hình phát triển, cấu trúc sản phẩm và hình ảnh thương hiệu điểm đến.

Trong cạnh tranh điểm đến hiện nay, lợi thế không còn nằm ở số lượng tài nguyên, mà ở khả năng tạo ra sự khác biệt. Công nghiệp văn hóa chính là công cụ để các địa phương và vùng du lịch tái định vị thương hiệu dựa trên bản sắc sáng tạo. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, những đô thị thành công như Barcelona, Seoul, Melbourne hay Kyoto đều biết tích hợp văn hóa, sáng tạo và công nghệ để xây dựng hình ảnh điểm đến độc đáo, có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương cho rằng, đối với Việt Nam, các ngành công nghiệp văn hóa mở ra khả năng hình thành các bản sắc điểm đến mới: Hà Nội với thiết kế và không gian sáng tạo; Huế với di sản và biểu diễn nghệ thuật; Hội An với thủ công mỹ nghệ và nghệ thuật dân gian đương đại; Đà Lạt với âm nhạc và sáng tạo cộng đồng; TP. Hồ Chí Minh với điện ảnh, truyền thông và kinh tế đêm... Những bản sắc này không chỉ làm giàu hình ảnh du lịch, mà còn tạo ra chuỗi giá trị liên ngành, kết nối du lịch với giáo dục, công nghệ, thương mại và dịch vụ sáng tạo.

“Một trong những giá trị cốt lõi của phát triển du lịch dựa trên công nghiệp văn hóa là cách tiếp cận hệ sinh thái, trong đó bốn chủ thể cùng tham gia: chính quyền - doanh nghiệp - cộng đồng - du khách. Chính quyền đóng vai trò kiến tạo thể chế và môi trường phát triển; doanh nghiệp hiện thực hóa giá trị văn hóa thành sản phẩm và dịch vụ; cộng đồng là chủ thể sáng tạo, giữ gìn và truyền tải bản sắc; du khách trở thành người tham gia, đồng sáng tạo và lan tỏa trải nghiệm”, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương lưu ý.

Cách tiếp cận này phù hợp với các xu hướng quốc tế về du lịch bền vững và du lịch tái tạo, nhấn mạnh quyền văn hóa của cộng đồng, sự tham gia thực chất và lợi ích hài hòa. Khi cộng đồng được trao quyền và hưởng lợi, văn hóa không bị thương mại hóa một chiều, mà trở thành nguồn lực sống, được tái tạo và truyền tiếp qua các thế hệ.

Nền tảng chính sách định hướng chiến lược

Trong Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, lần đầu tiên, công nghiệp văn hóa được xác định không chỉ là các ngành kinh tế quan trọng, mà còn là động lực nâng cấp chất lượng tăng trưởng của các ngành dịch vụ, trong đó du lịch là lĩnh vực hưởng lợi trực tiếp. Đây được coi là nền tảng chính sách mang tính định hướng chiến lược.

Chiến lược nhấn mạnh sự cần thiết của việc hình thành trung tâm sáng tạo, khu phức hợp công nghiệp văn hóa, phát triển sản phẩm sáng tạo gắn với bản sắc địa phương và thúc đẩy chuyển đổi số định hình nên nền tảng cơ bản có khả năng làm thay đổi cấu trúc giá trị của sản phẩm du lịch. Trong logic này, yêu cầu chuyển dịch từ “lợi thế tài nguyên” sang “năng lực sáng tạo” trở thành một hướng đi tất yếu. Nếu tài nguyên quyết định sự xuất hiện của điểm đến, thì sáng tạo quyết định vị thế của điểm đến.

Công nghiệp văn hóa được cho là động lực mới để du lịch Việt Nam tái định vị cả về mô hình phát triển, cấu trúc sản phẩm và hình ảnh thương hiệu điểm đến. PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương phân tích, “công nghiệp văn hóa giúp di sản không chỉ được bảo tồn mà còn được kể lại theo những cách thức mới; giúp không gian du lịch không chỉ là nơi để tham quan, mà trở thành nơi để trải nghiệm, tương tác và đồng sáng tạo; giúp thương hiệu điểm đến không chỉ dựa vào cảnh quan, mà dựa vào hệ sinh thái giá trị được kiến tạo từ con người, sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa, sức sáng tạo, tri thức và công nghệ”.

Từ kinh nghiệm quốc tế, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương đưa ra một số khuyến nghị. Thứ nhất, phát triển công nghiệp văn hóa gắn với du lịch cần được coi là chiến lược dài hạn, không phải các dự án ngắn hạn hay phong trào. Thứ hai, điểm đến sáng tạo phải được kiến tạo trên nền tảng bản sắc địa phương và sự tham gia thực chất của cộng đồng, tránh thương mại hóa cực đoan. Thứ ba, vai trò kiến tạo của Nhà nước và năng lực đổi mới của doanh nghiệp sáng tạo là điều kiện quyết định để công nghiệp văn hóa thực sự trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch.

phunuvietnam.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực du lịch

Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực du lịch

Ngành du lịch phục hồi mạnh mẽ sau giai đoạn biến động, khiến nguồn nhân lực chất lượng cao trở nên cấp thiết. Tại Lào Cai, trung tâm du lịch Tây Bắc, đào tạo nghề đã có những chuyển động tích cực, nhưng vẫn cần tiếp tục đổi mới để đáp ứng tốc độ tăng trưởng của ngành.

Phường Trung Tâm: Hiện thực hóa Nghị quyết 35 của Tỉnh ủy về phát triển du lịch

Phường Trung Tâm: Hiện thực hóa Nghị quyết 35 của Tỉnh ủy về phát triển du lịch

Nghị quyết 35 của Tỉnh ủy về phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030 đã đặt ra những mục tiêu rõ ràng, cùng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tính đột phá của địa phương. Từ định hướng đó, phường Trung Tâm đang từng bước hiện thực hóa nghị quyết bằng những hành động cụ thể, gắn bảo tồn văn hóa truyền thống với phát triển du lịch bền vững.

Chính thức mở tuyến du lịch biển xuyên vùng di sản giữa vịnh Hạ Long và vịnh Lan Hạ

Chính thức mở tuyến du lịch biển xuyên vùng di sản giữa vịnh Hạ Long và vịnh Lan Hạ

Từ ngày 1/4, tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng chính thức triển khai phương án vận tải hành khách xuyên vùng di sản, khai thông tuyến du lịch biển giữa vịnh Hạ Long và vịnh Lan Hạ. Đây là bước đi quan trọng trong việc cụ thể hóa cam kết giữa hai địa phương nhằm phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà đã được UNESCO công nhận.

Lào Cai: Tăng cường tiếp đón bình đẳng, xây dựng môi trường du lịch văn minh, thân thiện

Lào Cai: Tăng cường tiếp đón bình đẳng, xây dựng môi trường du lịch văn minh, thân thiện

Nhằm nâng cao hình ảnh điểm đến và xây dựng môi trường du lịch an toàn, hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai vừa ban hành văn bản số 982/SVHTTDL-QLPTDL ngày 31/3/2026 về việc tăng cường tiếp đón bình đẳng và chấn chỉnh các hành vi phân biệt đối xử với khách du lịch.

Khám phá Pu Ta Leng từ cung đường hạnh phúc Mường Hum

Khám phá Pu Ta Leng từ cung đường hạnh phúc Mường Hum

Trong những năm gần đây, trekking đã trở thành xu hướng du lịch trải nghiệm được nhiều du khách yêu thích, đặc biệt tại các vùng núi cao Tây Bắc. Bên cạnh những cung đường quen thuộc, hành trình chinh phục đỉnh Pu Ta Leng (3.049 m) từ xã Mường Hum, tỉnh Lào Cai, đang dần thu hút sự quan tâm của cộng đồng yêu khám phá.

Phụ nữ vùng cao làm du lịch từ mạch nguồn văn hóa Hoàng Liên Sơn

Phụ nữ vùng cao làm du lịch từ mạch nguồn văn hóa Hoàng Liên Sơn

Từ những ký ức văn hóa, kinh nghiệm sống gắn bó với núi rừng, những người phụ nữ vùng cao đã xây dựng bản đồ du lịch cho vùng đệm Vườn quốc gia Hoàng Liên. Không chỉ là những tuyến đường, đó còn là hành trình kể câu chuyện bản sắc, trước sức ép từ biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế.

Khát vọng dưới núi Tơ Phồ Xa

Khát vọng dưới núi Tơ Phồ Xa

Tơ Phồ Xa là đỉnh núi cao nhất của xã Trịnh Tường, được ví như “nóc nhà” của vùng đất thượng nguồn sông Hồng. Dưới chân núi Tơ Phồ Xa là thôn Lao Chải, xã Trịnh Tường - vùng đất đẹp như miền cổ tích nơi đồng bào Hà Nhì sinh sống. Từ thôn xa xôi, khó khăn nhất xã, đến nay Lao Chải đã đổi thay rõ nét, đồng bào Hà Nhì có cuộc sống ấm no hơn. Người dân nơi đây đang khao khát biến vùng đất này trở thành điểm du lịch hấp dẫn du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Du khách Việt ngày càng ưu tiên trải nghiệm món ăn địa phương khi lựa chọn điểm đến

Du khách Việt ngày càng ưu tiên trải nghiệm món ăn địa phương khi lựa chọn điểm đến

Khám phá ẩm thực đang dần trở thành một trong những động lực chính để "xê dịch" của du khách châu Á. Đáng chú ý, 35% khách du lịch Việt Nam xem ẩm thực là một trong những lý do chính để đi du lịch, đưa người Việt vào top 2 khu vực về mức độ ưu tiên trải nghiệm món ăn địa phương khi lựa chọn điểm đến.

Mở ra cơ hội quảng bá mạnh mẽ hình ảnh du lịch Sơn Đoòng (Quảng Trị)

Mở ra cơ hội quảng bá mạnh mẽ hình ảnh du lịch Sơn Đoòng (Quảng Trị)

Vào lúc 7 giờ sáng 30/3 (giờ Việt Nam), tức 19 giờ ngày 29/3 theo giờ miền Đông Hoa Kỳ, chương trình “60 Minutes” của Đài Truyền hình CBS (Hoa Kỳ) đã phát phóng sự về Sơn Đoòng (Quảng Trị), tạo hiệu ứng lan tỏa lớn, góp phần thúc đẩy xúc tiến du lịch và khẳng định vị thế điểm đến Quảng Trị trên bản đồ du lịch toàn cầu.

Định hình mô hình quản lý lưu trú trong xu hướng phát triển du lịch bền vững

Định hình mô hình quản lý lưu trú trong xu hướng phát triển du lịch bền vững

Công nghệ phát triển mạnh mẽ mở ra cơ hội tăng trưởng cho ngành khách sạn trong nước, kèm theo đó là sức ép cạnh tranh khốc liệt từ thị trường quốc tế. Lúc này, việc tái định hình mô hình quản lý đơn vị lưu trú nói chung và quản lý buồng phòng nói riêng là điều cấp thiết trong lộ trình phát triển ngành du lịch.

Chạm vào Tổ quốc

Chạm vào Tổ quốc

Có đến Bản Giốc, nơi cột mốc, con sông vùng biên ải mới hiểu rằng Tổ quốc không chỉ để nhìn, để gọi tên, mà còn để chạm - bằng tất cả sự gần gũi, thiêng liêng

Thận trọng tránh "bẫy" lừa đảo mùa du lịch cao điểm

Thận trọng tránh "bẫy" lừa đảo mùa du lịch cao điểm

Dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay sát với Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch), người dân có kỳ nghỉ kéo dài khiến nhu cầu du lịch tăng cao. Lợi dụng tâm lý săn tour giá rẻ và nhu cầu sử dụng các dịch vụ du lịch, đối tượng lừa đảo cũng gia tăng hoạt động với nhiều chiêu thức ngày càng tinh vi hơn.

Phí visa Nhật Bản tăng nhẹ từ ngày 1/4/2026

Phí visa Nhật Bản tăng nhẹ từ ngày 1/4/2026

Từ ngày 1/4/2026 đến hết 31/3/2027, người Việt Nam nộp hồ sơ xin visa đi Nhật Bản sẽ phải trả thêm một khoản phí nhỏ tùy loại thị thực. Cụ thể, lệ phí tăng thêm 20.000 đồng đối với visa nhập cảnh một lần và 30.000 đồng với visa nhập cảnh nhiều lần.

fb yt zl tw