Công nghiệp văn hóa - nền tảng phát triển du lịch bền vững

Du lịch thế giới đang chứng kiến sự chuyển dịch căn bản từ mô hình tăng trưởng dựa trên khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị dựa trên văn hóa, sáng tạo và công nghệ. Trong bối cảnh đó, công nghiệp văn hóa nổi lên như một nền tảng chiến lược để tái cấu trúc mô hình phát triển du lịch theo hướng chất lượng cao, bền vững và có khả năng cạnh tranh dài hạn.

thocam3-2560x1707-17675789692651.jpg
Trình diễn áo dài thổ cẩm tại “Festival Thổ cẩm Lào Cai - Sắc màu văn hóa".

Tái định vị thương hiệu dựa trên bản sắc sáng tạo

Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, công nghiệp văn hóa cho phép du lịch chuyển từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị. Thông qua các ngành như nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thiết kế, thủ công mỹ nghệ, quảng cáo - truyền thông sáng tạo, nội dung số, trò chơi điện tử và du lịch văn hóa, các điểm đến có thể tạo ra những sản phẩm trải nghiệm đa lớp: vừa giàu tri thức, vừa giàu cảm xúc, vừa mang tính tương tác cao. Di sản không còn chỉ được “trưng bày”, mà được “kể lại” bằng các giải pháp sáng tạo; không gian du lịch không chỉ là nơi tham quan, mà trở thành không gian văn hóa sống, nơi du khách tham gia, đồng sáng tạo và lan tỏa giá trị trong môi trường số.

“Chính năng lực sáng tạo này giúp điểm đến định hình bản sắc sống động từ sự kế thừa, phát huy và làm mới các giá trị văn hóa trong bối cảnh đương đại. Trên nền tảng đó, du lịch không chỉ tạo ra doanh thu ngắn hạn, mà còn góp phần bảo tồn di sản, nâng cao chất lượng sống đô thị, thúc đẩy kinh tế đêm, tạo việc làm sáng tạo và củng cố mối liên kết giữa cộng đồng địa phương với phát triển”, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương nhấn mạnh.

Công nghiệp văn hóa là động lực mới để du lịch Việt Nam tái định vị cả về mô hình phát triển, cấu trúc sản phẩm và hình ảnh thương hiệu điểm đến.
Công nghiệp văn hóa là động lực mới để du lịch Việt Nam tái định vị cả về mô hình phát triển, cấu trúc sản phẩm và hình ảnh thương hiệu điểm đến.

Trong cạnh tranh điểm đến hiện nay, lợi thế không còn nằm ở số lượng tài nguyên, mà ở khả năng tạo ra sự khác biệt. Công nghiệp văn hóa chính là công cụ để các địa phương và vùng du lịch tái định vị thương hiệu dựa trên bản sắc sáng tạo. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, những đô thị thành công như Barcelona, Seoul, Melbourne hay Kyoto đều biết tích hợp văn hóa, sáng tạo và công nghệ để xây dựng hình ảnh điểm đến độc đáo, có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương cho rằng, đối với Việt Nam, các ngành công nghiệp văn hóa mở ra khả năng hình thành các bản sắc điểm đến mới: Hà Nội với thiết kế và không gian sáng tạo; Huế với di sản và biểu diễn nghệ thuật; Hội An với thủ công mỹ nghệ và nghệ thuật dân gian đương đại; Đà Lạt với âm nhạc và sáng tạo cộng đồng; TP. Hồ Chí Minh với điện ảnh, truyền thông và kinh tế đêm... Những bản sắc này không chỉ làm giàu hình ảnh du lịch, mà còn tạo ra chuỗi giá trị liên ngành, kết nối du lịch với giáo dục, công nghệ, thương mại và dịch vụ sáng tạo.

“Một trong những giá trị cốt lõi của phát triển du lịch dựa trên công nghiệp văn hóa là cách tiếp cận hệ sinh thái, trong đó bốn chủ thể cùng tham gia: chính quyền - doanh nghiệp - cộng đồng - du khách. Chính quyền đóng vai trò kiến tạo thể chế và môi trường phát triển; doanh nghiệp hiện thực hóa giá trị văn hóa thành sản phẩm và dịch vụ; cộng đồng là chủ thể sáng tạo, giữ gìn và truyền tải bản sắc; du khách trở thành người tham gia, đồng sáng tạo và lan tỏa trải nghiệm”, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương lưu ý.

Cách tiếp cận này phù hợp với các xu hướng quốc tế về du lịch bền vững và du lịch tái tạo, nhấn mạnh quyền văn hóa của cộng đồng, sự tham gia thực chất và lợi ích hài hòa. Khi cộng đồng được trao quyền và hưởng lợi, văn hóa không bị thương mại hóa một chiều, mà trở thành nguồn lực sống, được tái tạo và truyền tiếp qua các thế hệ.

Nền tảng chính sách định hướng chiến lược

Trong Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, lần đầu tiên, công nghiệp văn hóa được xác định không chỉ là các ngành kinh tế quan trọng, mà còn là động lực nâng cấp chất lượng tăng trưởng của các ngành dịch vụ, trong đó du lịch là lĩnh vực hưởng lợi trực tiếp. Đây được coi là nền tảng chính sách mang tính định hướng chiến lược.

Chiến lược nhấn mạnh sự cần thiết của việc hình thành trung tâm sáng tạo, khu phức hợp công nghiệp văn hóa, phát triển sản phẩm sáng tạo gắn với bản sắc địa phương và thúc đẩy chuyển đổi số định hình nên nền tảng cơ bản có khả năng làm thay đổi cấu trúc giá trị của sản phẩm du lịch. Trong logic này, yêu cầu chuyển dịch từ “lợi thế tài nguyên” sang “năng lực sáng tạo” trở thành một hướng đi tất yếu. Nếu tài nguyên quyết định sự xuất hiện của điểm đến, thì sáng tạo quyết định vị thế của điểm đến.

Công nghiệp văn hóa được cho là động lực mới để du lịch Việt Nam tái định vị cả về mô hình phát triển, cấu trúc sản phẩm và hình ảnh thương hiệu điểm đến. PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương phân tích, “công nghiệp văn hóa giúp di sản không chỉ được bảo tồn mà còn được kể lại theo những cách thức mới; giúp không gian du lịch không chỉ là nơi để tham quan, mà trở thành nơi để trải nghiệm, tương tác và đồng sáng tạo; giúp thương hiệu điểm đến không chỉ dựa vào cảnh quan, mà dựa vào hệ sinh thái giá trị được kiến tạo từ con người, sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa, sức sáng tạo, tri thức và công nghệ”.

Từ kinh nghiệm quốc tế, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương đưa ra một số khuyến nghị. Thứ nhất, phát triển công nghiệp văn hóa gắn với du lịch cần được coi là chiến lược dài hạn, không phải các dự án ngắn hạn hay phong trào. Thứ hai, điểm đến sáng tạo phải được kiến tạo trên nền tảng bản sắc địa phương và sự tham gia thực chất của cộng đồng, tránh thương mại hóa cực đoan. Thứ ba, vai trò kiến tạo của Nhà nước và năng lực đổi mới của doanh nghiệp sáng tạo là điều kiện quyết định để công nghiệp văn hóa thực sự trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch.

phunuvietnam.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nhịp sống mới dưới chân đèo Khau Phạ

Nhịp sống mới dưới chân đèo Khau Phạ

Sau 14 năm tổ chức, Festival Dù lượn tại đèo Khau Phạ (xã Tú Lệ) đã trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với ruộng bậc thang Mù Cang Chải, cũng là sự kiện hấp dẫn có “thương hiệu” của địa phương. Từ đây, mỗi ngày mới của người dân sinh sống ở khu vực dưới chân đèo bắt đầu không chỉ với tiếng cuốc, tiếng dao phát nương, mà còn có cả tiếng nói cười của du khách từ khắp nơi đổ về trải nghiệm mùa vàng, bay dù lượn và khám phá văn hóa vùng cao.

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Sáng 23/5, tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026 chính thức khai mạc, thu hút đông đảo người dân và du khách trong, ngoài tỉnh tham dự. Đây là hoạt động mở đầu cho chuỗi sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch diễn ra đến hết ngày 31/5 với chủ đề “Vang xa vó ngựa cao nguyên”.

Vân Sam - đi tìm khoảng lặng giữa mây ngàn

Vân Sam - đi tìm khoảng lặng giữa mây ngàn

Có những ngày, phố xá trở nên chật chội không phải vì dòng người đông đúc, mà vì tâm trí quá tải bởi những lo toan... Trước bộn bề, nhịp hối hả của cuộc sống, tôi đã tìm ra mình cho mình một "liều thuốc" tâm hồn, sạc thêm năng lượng. Và Vân Sam - đỉnh núi mới được cắm chóp với độ cao 2.800m đã thôi thúc tôi chinh phục.

Bên dòng Nậm Lùng

Bên dòng Nậm Lùng

Từ đỉnh núi mây phủ, dòng Nậm Lùng trong veo len qua xã Tú Lệ như mạch nguồn nuôi dưỡng cả vùng thung lũng trù phú dưới chân đèo Khau Phạ. Dòng nước ấy không chỉ tưới mát cho cánh đồng nếp nổi tiếng bao đời mà còn âm thầm lưu giữ ký ức, nếp sinh hoạt và văn hóa canh tác của người Thái nơi đây.

Đông Cuông - điểm hẹn hấp dẫn mùa hè

Đông Cuông - điểm hẹn hấp dẫn mùa hè

Xã Đông Cuông (Lào Cai) đang trở thành điểm đến hấp dẫn của du lịch Tây Bắc với sự kết hợp hài hòa giữa du lịch tâm linh và du lịch sinh thái trải nghiệm. Không chỉ nổi tiếng với đền Đông Cuông - trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu tiêu biểu của vùng Tây Bắc, nơi đây còn sở hữu nhiều thắng cảnh thiên nhiên hoang sơ, những dòng thác kỳ vĩ cùng không gian văn hóa cộng đồng giàu bản sắc, thu hút đông đảo du khách trong mùa hè 2026.

Khẩn trương nghiên cứu, xây dựng Giải leo ruộng bậc thang “Dấu chân mùa nước đổ” thành sự kiện thường niên

Khẩn trương nghiên cứu, xây dựng Giải leo ruộng bậc thang “Dấu chân mùa nước đổ” thành sự kiện thường niên

Tại Hội nghị thường kỳ lần thứ 10 ngày 11/5, sau khi xem xét Báo cáo số 50-BC/VPTU ngày 10/5/2026 của Văn phòng Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã thảo luận và cơ bản thống nhất về tình hình triển khai các nhiệm vụ trọng tâm theo nội dung Báo cáo; đồng thời giao Đảng ủy UBND tỉnh khẩn trương nghiên cứu xây dựng Giải leo ruộng bậc thang “Dấu chân mùa nước đổ” tại xã Mù Cang Chải trở thành sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch thường niên đặc sắc của tỉnh.

Ngòi Tu bình yên níu chân du khách

Ngòi Tu bình yên níu chân du khách

Trong bối cảnh nhiều điểm đến đang dần trở nên quen thuộc theo hướng hiện đại, thì Ngòi Tu - bản nhỏ ven hồ Thác Bà lại chọn một con đường khác: giữ nguyên vẻ mộc mạc, bình yên. Chính điều đó đã trở thành sức hút đặc biệt khiến không ít du khách, nhất là du khách quốc tế không chỉ ghé thăm mà còn quay trở lại nhiều lần.

“Viên ngọc xanh” chờ được “đánh thức”

“Viên ngọc xanh” chờ được “đánh thức”

Ẩn sâu giữa đại ngàn vùng giáp ranh Púng Luông - Nả Háng (xã Chế Tạo), Tà Cây Đằng thuộc Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Mù Cang Chải là nơi lưu giữ hàng nghìn cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Những cây pơ mu, thiết sam cổ không chỉ tạo nên giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học mà còn mở ra tiềm năng lớn cho phát triển du lịch sinh thái. Tuy nhiên, làm thế nào để đánh thức “viên ngọc xanh” này mà không làm “tổn thương” màu xanh nguyên bản của đại ngàn vẫn là bài toán lớn đặt ra với địa phương.

Sa Pa: Một trong những điểm du lịch hè 2026 cho gia đình nhiều thế hệ

Sa Pa: Một trong những điểm du lịch hè 2026 cho gia đình nhiều thế hệ

Mùa hè không chỉ là khoảng thời gian lý tưởng để nghỉ ngơi sau những tháng ngày học tập, làm việc căng thẳng mà còn là dịp để các gia đình nhiều thế hệ cùng quây quần, tận hưởng những chuyến đi ý nghĩa bên nhau. Những năm gần đây, xu hướng du lịch gia đình đang có sự thay đổi rõ rệt khi nhiều người ưu tiên các điểm đến thiên nhiên, khí hậu mát mẻ và nhịp sống thư thái thay vì lịch trình di chuyển dày đặc.

Mù Cang Chải hướng tới phát triển du lịch bền vững

Mù Cang Chải hướng tới phát triển du lịch bền vững

Từ mảnh đất vùng cao chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, Mù Cang Chải đang từng bước chuyển dịch sang phát triển kinh tế du lịch. Địa phương đã cụ thể hóa nghị quyết phát triển du lịch bằng những giải pháp sát thực tế, lấy người dân làm trung tâm, lấy bản sắc văn hóa làm nền tảng và hướng tới phát triển bền vững.

Mini talkshow du lịch xanh: Phụ nữ bản địa Lào Cai lan tỏa sinh kế bền vững

Mini talkshow du lịch xanh: Phụ nữ bản địa Lào Cai lan tỏa sinh kế bền vững

Sáng 15/5, tại Bảo tàng tỉnh Lào Cai (cơ sở 2), Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Lào Cai, Trường Cao đẳng Lào Cai và Hiệp hội Du lịch tỉnh tổ chức thành công mini talkshow với chủ đề “Từ bản làng đến du lịch xanh: Câu chuyện của những người phụ nữ làm du lịch ở Lào Cai”.

Lào Cai hướng tới phát triển du lịch bốn mùa, bứt phá từ liên kết vùng và bản sắc văn hóa

Lào Cai hướng tới phát triển du lịch bốn mùa, bứt phá từ liên kết vùng và bản sắc văn hóa

Sau hai kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 – 01/5/2026, du lịch Lào Cai tiếp tục tăng trưởng ấn tượng với gần 800.000 lượt khách, doanh thu khoảng 2.217 tỷ đồng. Không gian du lịch mở rộng từ Sa Pa, Bắc Hà, phường Lào Cai đến Mù Cang Chải, Nghĩa Lộ, Trạm Tấu… đang tạo nên chuỗi trải nghiệm liên vùng hấp dẫn, đồng thời cho thấy định hướng phát triển du lịch bốn mùa ngày càng rõ nét.

Du lịch mùa nước đổ - nơi vẻ đẹp lao động hòa quyện cùng kỳ quan thiên nhiên

Du lịch mùa nước đổ - nơi vẻ đẹp lao động hòa quyện cùng kỳ quan thiên nhiên

Mùa nước đổ tại các xã Tả Van, Mù Cang Chải, Tú Lệ đang trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách đến chiêm ngưỡng vẻ đẹp ruộng bậc thang và trải nghiệm nhịp sống lao động của đồng bào vùng cao. Với sự chủ động trong phát triển du lịch của địa phương đang góp phần thúc đẩy tăng trưởng ngành du lịch tỉnh Lào Cai.

Những bản, làng đáng sống

Những bản, làng đáng sống

Những ngày này, về các bản, làng vùng cao Lào Cai, không khó để bắt gặp hình ảnh du khách rảo bước trên những tuyến đường bê tông sạch đẹp, dừng chân bên những nếp nhà truyền thống được gìn giữ nguyên bản, hay trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt cùng người dân địa phương. Một diện mạo mới đang dần hiện hữu - hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc, đủ đầy mà vẫn vẹn nguyên giá trị truyền thống.

Giải nhiệt mùa hè với hồ, thác nước

Giải nhiệt mùa hè với hồ, thác nước

Thời tiết bước vào những ngày hè oi bức, nắng nóng cũng là lúc mùa cao điểm du lịch bắt đầu. Bên cạnh xu hướng “nghỉ mát” tại những vùng biển, nhiều du khách đã lựa chọn du lịch suối, thác hay hồ nước để giải nhiệt mùa hè, hòa mình với thiên nhiên. Trên địa bàn tỉnh có hệ thống thác, suối, hồ nước xanh ngắt giữa những dãy núi bao quanh, vẻ đẹp hoang sơ đầy cuốn hút, là điểm du lịch để “trốn” nóng và trải nghiệm không thể bỏ lỡ.

fb yt zl tw