Thiên nhiên hoang sơ và bản sắc văn hóa độc đáo
Quy Mông được thiên nhiên ưu đãi với hệ sinh thái phong phú, đa dạng, cảnh quan nguyên sơ và những giá trị văn hóa đặc trưng. Nổi bật là cánh rừng nguyên sinh Tầm Khầm, hệ thống thác nước ở khu vực Đồng Song, Đồng Ruộng cùng quần thể chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi, tại Bản Khe Loong 1, nằm ở độ cao gần 1.000 m thuộc vành đai rừng Tầm Khầm, tạo nên bức tranh thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ, giàu sức hút.
Từ trung tâm UBND xã, men theo những cung đường uốn lượn hơn chục km, du khách sẽ tới thác Đát Rào ở thôn Yên Thịnh. Giữa không gian núi rừng xanh thắm, dòng thác từ trên cao đổ xuống tung bọt trắng xóa, tạo nên vẻ đẹp vừa thơ mộng vừa hùng vĩ. Những phiến đá lớn nằm dọc dòng suối luôn mát lạnh trở thành điểm dừng chân lý tưởng để du khách nghỉ ngơi, hòa mình trong làn nước trong veo giữa những ngày hè oi ả.
Không chỉ có thác Đát Rào, khu vực này còn sở hữu nhiều điểm đến giàu tiềm năng như thác Pá Rịa, thác Chín tầng với nguồn nước trong xanh chảy ra từ những cánh rừng nguyên sinh. Đây đều là những địa điểm phù hợp để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên, trekking hay du lịch trải nghiệm.
Nhận thấy nhu cầu của du khách muốn tìm hiểu đời sống người dân bản địa, một số hộ dân tại thôn Đồng Ruộng đã mạnh dạn đầu tư phát triển du lịch cộng đồng.
Ông Hoàng Văn Láng, thôn Đồng Ruộng cho biết, khu vực này sở hữu hệ thống thác nước đẹp, phù hợp để phát triển du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm. Từ năm 2021, gia đình ông đã đầu tư xây dựng homestay và bước đầu đón được lượng khách nhất định. Tuy nhiên, theo ông Láng, cơ sở vật chất hiện chưa được nâng cấp đồng bộ, thiếu các điểm tham quan, check-in phục vụ du khách, vì vậy rất cần được đầu tư nâng cấp hạ tầng giao thông và các dịch vụ phụ trợ.
Không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan thiên nhiên, Quy Mông còn là vùng đất giàu giá trị văn hóa và lịch sử. Trên địa bàn hiện có nhiều di tích như: đình Kiên Lao, đình - đền Quy Mông, đình Yên Lương, đình Kỳ Can, đền Ghềnh Linh hay chùa Y Can. Đây đều là những điểm đến có thể kết nối để hình thành các tuyến du lịch văn hóa, tâm linh trong tương lai.
Đặc biệt, sự đa dạng về cộng đồng dân tộc cũng tạo nên bản sắc riêng cho vùng đất này. Hiện nay, trên địa bàn xã có nhiều dân tộc cùng sinh sống như Tày, Dao, Mường, Mông, Kinh…, mỗi dân tộc đều lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng từ trang phục, tiếng nói đến lễ hội truyền thống và ẩm thực.
Những món ăn mang đậm hương vị vùng cao như xôi ngũ sắc, cơm lam, thịt treo gác bếp, cá suối, gà đen hay lợn cắp nách hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, hấp dẫn du khách. Cùng với đó, các lễ hội truyền thống như lễ hội Lồng Tồng, lễ hội đình - đền Quy Mông, lễ cấp sắc của người Dao hay những làn điệu hát Then, đàn tính của người Tày, múa Mỡi của người Mường… đã góp phần tạo nên bức tranh văn hóa giàu bản sắc.
Tại thôn Đồng Ruộng, nơi gần 100% đồng bào Mông sinh sống, chị Giàng Thị Giông vẫn miệt mài gìn giữ nghề thêu truyền thống. Những bộ trang phục với hoa văn rực rỡ được chị tỉ mỉ thêu tay để phục vụ cho gia đình và lưu giữ nét đẹp văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, chị Giông cũng không khỏi trăn trở khi nghề thêu truyền thống ngày càng ít người theo đuổi.
“Hiện nay bà con chủ yếu đi làm nên thời gian dành cho thêu thùa cũng ít hơn. Phần lớn phụ nữ Mông đều biết thêu nhưng không còn làm thường xuyên như trước” - chị Giông chia sẻ.
Không gian văn hóa cộng đồng tại địa phương vẫn đang được người dân nỗ lực gìn giữ. Những buổi tập văn nghệ của đội văn nghệ thôn Đồng Ruộng vẫn được duy trì đều đặn để phục vụ các sự kiện của địa phương cũng như sẵn sàng biểu diễn khi có khách du lịch.
Chị Giàng Thị Sáng - Đội trưởng đội văn nghệ thôn Đồng Ruộng cho biết: “Ngoài thời gian lao động, chúng tôi vẫn duy trì luyện tập văn nghệ, vừa để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, vừa có thể phục vụ khách du lịch khi đến trải nghiệm nơi này”.
Cần “đánh thức” tiềm năng
Dù sở hữu nhiều lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa, du lịch song Quy Mông vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng sẵn có. Các hoạt động du lịch còn nhỏ lẻ, mang tính tự phát, chưa hình thành được sản phẩm đặc trưng hay hệ thống dịch vụ đồng bộ để giữ chân du khách.
Nhiều điểm đến vẫn chưa được đầu tư bài bản về hạ tầng giao thông, bãi đỗ xe, điểm dừng chân hay các sản phẩm trải nghiệm đi kèm. Công tác quảng bá còn hạn chế khiến nhiều vẻ đẹp của Quy Mông vẫn chưa được đông đảo du khách biết đến.
Hiện nay, địa phương đang từng bước định hình chiến lược phát triển du lịch theo hướng bền vững. Ông Vũ Quốc Long - Phó Chủ tịch UBND xã Quy Mông cho biết, trong thời gian tới, các hoạt động du lịch sẽ được tổ chức theo hướng thân thiện với môi trường gắn với khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên, hệ sinh thái rừng và cảnh quan núi rừng đặc trưng của địa phương.
Theo định hướng của địa phương, phát triển du lịch không chỉ nhằm tăng trưởng lượng khách hay doanh thu mà còn hướng tới bảo tồn, phát huy những giá trị tự nhiên, lịch sử và văn hóa bản địa. Trong đó, Quy Mông sẽ tập trung phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch văn hóa tâm linh.
Cùng với đó, địa phương cũng định hướng đẩy mạnh các sản phẩm phụ trợ như du lịch nông nghiệp trải nghiệm, du lịch ẩm thực, du lịch văn hóa và làng nghề truyền thống nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đồng thời tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương.
Giai đoạn 2025 - 2030, xã Quy Mông đặt mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của địa phương, phấn đấu thu hút khoảng 15.000 lượt khách mỗi năm, với doanh thu ước đạt từ 10 - 25 tỷ đồng/năm.
Với những tiềm năng sẵn có cùng định hướng phát triển rõ ràng, Quy Mông đang đứng trước cơ hội lớn để thúc đẩy kinh tế xanh gắn với du lịch bền vững. Nếu được đầu tư đồng bộ, hài hòa giữa khai thác du lịch với bảo tồn thiên nhiên và gìn giữ bản sắc văn hóa, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch của tỉnh.
