Gia đình bà Phạm Thị Dần, thôn Nhuần 1, xã Tằng Loỏng có hơn 1 ha chè, là nguồn thu nhập chính của gia đình. Gần 20 năm gắn bó với cây chè, gia đình bà Dần thường xuyên kiểm tra nương, nhất là sau mỗi lứa thu hái để kịp thời phát hiện, xử lý sâu bệnh.
Theo bà Dần, sau thu hoạch là thời điểm cần đặc biệt chú ý, bởi một số đối tượng gây hại dễ phát sinh trên lá, nếu không xử lý sớm, sâu bệnh có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng búp chè.
“Hiện nay, sâu ăn lá xuất hiện khá nhiều trên chè. Sau khi thu hái xong, gia đình tôi thường phun phòng trừ ngay để sâu bệnh không phát sinh, lây lan. Mình phòng trước thì cây chè mới phát triển tốt, nếu để sâu bệnh phát sinh nhiều sẽ ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng búp chè”, bà Phạm Thị Dần chia sẻ.
Không chỉ người dân chủ động theo dõi nương chè, cán bộ chuyên môn tại cơ sở cũng thường xuyên kiểm tra, phát hiện sớm các đối tượng gây hại để hướng dẫn biện pháp xử lý phù hợp.
Xã Tằng Loỏng hiện có khoảng 177 ha chè kinh doanh. Là vùng sản xuất tập trung, ngay từ đầu vụ, xã đã ban hành văn bản hướng dẫn chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh gửi các thôn; đồng thời cử cán bộ chuyên môn xuống các vùng chè kiểm tra, hướng dẫn người dân chăm sóc, phát hiện và xử lý kịp thời các đối tượng gây hại.
Chị Nguyễn Thị Hà - Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tằng Loỏng cho biết: “Chúng tôi thường xuyên kiểm tra thực tế tại các nương chè để phát hiện sớm sâu bệnh. Khi phát hiện các đối tượng gây hại sẽ hướng dẫn người dân biện pháp phòng trừ phù hợp, ưu tiên sử dụng thuốc sinh học. Thông tin về tình hình sâu bệnh, hình ảnh nhận diện và thuốc sử dụng được đăng tải trên nhóm Zalo của trưởng thôn để tuyên truyền đến người dân, giúp bà con chủ động phòng trừ”.
Tại xã Xuân Hòa, vùng chè hiện có hơn 125 ha. Xác định chè là cây trồng chủ lực, từng bước thay thế diện tích sắn, địa phương đang chú trọng thâm canh, nâng cao năng suất, chất lượng. Cùng với mở rộng diện tích, việc hướng dẫn người dân chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh được quan tâm nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Ông Vũ Hồng Quỳnh, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Hòa cho biết: “Hằng năm chúng tôi tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn người dân kỹ thuật trồng, chăm sóc chè, trong đó chú trọng công tác phòng trừ sâu bệnh. Qua đó giúp bà con nâng cao năng suất, chất lượng chè, từng bước nâng cao thu nhập”.
Theo sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 15.475 ha chè, trong đó diện tích chè kinh doanh hơn 13.000 ha, sản lượng đạt trên 133.000 tấn/năm. Qua theo dõi, diện tích chè nhiễm sâu bệnh hiện hơn 269 ha, chủ yếu ở mức nhẹ. Các đối tượng gây hại chính gồm rầy xanh, bọ xít muỗi, bọ trĩ, nhện đỏ, bọ cánh tơ; một số bệnh thường gặp như thối búp, đốm lá, đốm nâu, đốm mắt cua, phồng lá.
Do cây chè được thu hái nhiều lứa trong năm, việc phòng trừ sâu bệnh không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng nguyên liệu và an toàn sản phẩm. Vì vậy, ngành chuyên môn khuyến cáo người dân thường xuyên thăm nương, đồi kiểm tra búp và lá non, phát hiện sớm các dấu hiệu gây hại để có biện pháp xử lý phù hợp, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi chưa thực sự cần thiết.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, người dân cần tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc, đúng liều lượng và nồng độ, đúng thời điểm, đúng cách; đồng thời thực hiện nghiêm thời gian cách ly. Ưu tiên sử dụng thuốc sinh học, chế phẩm ít ảnh hưởng đến thiên địch, môi trường và chất lượng chè. Đối với diện tích bị bệnh, cần thu gom, tiêu hủy bộ phận cây bị bệnh, vệ sinh nương chè để hạn chế nguồn bệnh phát sinh, lây lan.
Tại các vùng chè sản xuất hữu cơ, yêu cầu quản lý sinh vật gây hại càng chặt chẽ. Thay vì phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học, người dân cần xây dựng hệ sinh thái nương chè cân bằng, chú trọng quản lý đất, dinh dưỡng, nước, đa dạng sinh học và bảo vệ thiên địch. Qua đó, vừa hạn chế sâu bệnh, vừa bảo đảm chất lượng nguyên liệu và hướng tới sản xuất chè an toàn, bền vững.
Bà Ma Thị Hà Thu, Trưởng phòng Trồng trọt, Bảo vệ thực vật, Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản tỉnh cho biết: “Thời gian tới, ngành tiếp tục tăng cường điều tra, dự tính, dự báo, cảnh báo sớm các đối tượng sinh vật gây hại trên cây chè để hướng dẫn người dân phòng trừ kịp thời, hiệu quả; khuyến khích áp dụng biện pháp canh tác sinh học, bảo vệ thiên địch và quản lý sinh vật gây hại tổng hợp theo hướng IPM, IPHM, qua đó giảm chi phí sản xuất, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nguyên liệu chè”.
Chủ động kiểm tra, phát hiện sớm và phòng trừ đúng đối tượng là giải pháp quan trọng để hạn chế sâu bệnh trên cây chè. Cùng với sự hướng dẫn của ngành chuyên môn, người dân cần nâng cao ý thức trong quản lý nương chè, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, đúng quy định, bảo vệ thiên địch và môi trường. Đây là giải pháp để hạn chế sâu bệnh, ổn định năng suất, nâng cao chất lượng nguyên liệu, góp phần xây dựng vùng chè Lào Cai an toàn, bền vững và có giá trị cao.
