Tại những diện tích lúa đang trong giai đoạn đẻ nhánh, người dân đặc biệt chú trọng việc thường xuyên thăm đồng, kiểm tra tình hình sinh trưởng của cây lúa. Với bà Lý Thị Đát, thôn Mạ 1, xã Bảo Yên, mỗi buổi sáng, bà đều dành thời gian kiểm tra đồng ruộng, quan sát kỹ từng thửa lúa và gốc cây để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường. Theo bà, đây cũng là giai đoạn cây lúa thường có nguy cơ mắc các bệnh do nấm và vi khuẩn gây ra.
Bà Lý Thị Đát cho biết: “Sau khi cấy lúa, cần chú ý chăm sóc, điều tiết nước và thường xuyên kiểm tra đồng ruộng để kịp thời phát hiện sâu bệnh. Lúa mới cấy thường hay bị sâu đục thân nên phải xử lý ngay. Các bệnh như đạo ôn, bạc lá, vàng lá, đặc biệt là thối rễ cũng thường xuất hiện trong giai đoạn lúa đẻ nhánh. Nếu không phòng trừ kịp thời, sâu bệnh có thể gây ảnh hưởng đến cây lúa”.
Trên cánh đồng thôn Làng Lân, xã Xuân Quang, một số diện tích cũng xuất hiện sâu cuốn lá, thối rễ, vàng lá. Người dân chủ động chăm sóc, phát hiện bệnh và thực hiện phun phòng theo hướng dẫn.
Ông Lù Văn Phà, thôn Làng Lân cho biết: “Năm nay, vụ này xuất hiện sâu bệnh khá nhiều, cây bị mềm thân, sâu cuốn lá nhỏ. Gia đình đã chủ động điều trị, mua thuốc về phun. Tùy mức độ gây hại, có diện tích phải phun 3 - 4 lần mới kiểm soát được sâu bệnh”.
Ở thửa ruộng bên cạnh, diện tích lúa của gia đình bà Lù Thị Bích Vân cũng xuất hiện sâu cuốn lá nhỏ và bệnh thối rễ. Trước tình hình này, người dân trong thôn chủ động phối hợp với cán bộ khuyến nông, thường xuyên kiểm tra đồng ruộng và thực hiện các biện pháp phòng trừ theo hướng dẫn, đặc biệt tại những diện tích có nguy cơ phát sinh, lây lan sâu bệnh.
“Nhà tôi ngày nào cũng ra đồng xem lúa. Khi phát hiện có dấu hiệu sâu bệnh, tôi báo ngay cho cán bộ khuyến nông để được hướng dẫn cách phòng trừ. Khi thực hiện phun thuốc, các hộ trong cùng cánh đồng phối hợp phun đồng loạt nhằm phòng trừ kịp thời, hạn chế sâu bệnh lây lan sang các diện tích ruộng khác” - bà Vân chia sẻ.
Vụ mùa năm nay, xã Xuân Quang gieo cấy hơn 350 ha lúa. Hiện nay, lúa đang trong giai đoạn đẻ nhánh; một số đối tượng sinh vật gây hại như sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu, rầy lưng trắng, bệnh mềm thân và thối rễ đã xuất hiện cục bộ trên một số diện tích.
Trước tình hình này, cán bộ Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã tăng cường xuống đồng, kiểm tra thực tế, xác định nguyên nhân và hướng dẫn người dân xử lý phù hợp với từng diện tích. Trong đó, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng kỹ thuật là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng trừ, hạn chế ảnh hưởng đến cây lúa.
Anh Bùi Thanh Hợp, Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Xuân Quang cho biết: “Khi phun thuốc, cần thực hiện nguyên tắc “4 đúng”, gồm: đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng và đúng cách. Người dân nên tránh phun khi trời mưa hoặc nắng gắt, ưu tiên phun vào sáng sớm, chiều mát và theo hướng gió. Sau lần phun đầu tiên, cần tiếp tục theo dõi tình hình sâu bệnh để có biện pháp xử lý phù hợp”.
Với hơn 45.220 ha lúa vụ mùa, các trà lúa trên địa bàn tỉnh hiện đang ở nhiều giai đoạn sinh trưởng khác nhau. Lúa một vụ vùng cao đang ở giai đoạn trỗ - chắc xanh; trà chính vụ ở giai đoạn đứng cái, làm đòng; trong khi trà muộn đang đẻ nhánh rộ. Thời tiết mưa rào, có dông về đêm và sáng, ban ngày nắng nóng, độ ẩm cao đang tạo điều kiện thuận lợi cho rầy nâu, rầy lưng trắng, sâu cuốn lá, sâu đục thân và các bệnh đạo ôn, khô vằn, bạc lá, đốm sọc vi khuẩn phát sinh, gia tăng.
Hiện toàn tỉnh ghi nhận trên 809 ha lúa vụ mùa bị nhiễm sâu bệnh. Trong đó, bệnh đạo ôn, sâu cuốn lá nhỏ, bệnh bạc lá - đốm sọc vi khuẩn, bệnh khô vằn, sâu đục thân và rầy nâu, rầy lưng trắng là những đối tượng gây hại chủ yếu. Ngoài ra, một số diện tích lúa bị chuột gây hại và xuất hiện các đối tượng như bệnh đạo ôn cổ bông, nghẹt rễ, thối thân, ruồi đục nõn, sâu năn, bọ xít đen... Phần lớn diện tích nhiễm ở mức nhẹ, một số diện tích nhiễm trung bình.
Để phát hiện sớm và phòng trừ hiệu quả dịch hại trên cây lúa, Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi Thú y, Thủy sản đề nghị UBND các xã, phường, Trung tâm dịch vụ tổng hợp cấp xã thực hiện nghiêm túc công tác điều tra định kỳ, điều tra bổ sung sinh vật gây hại trên lúa theo quy định; tăng cường theo dõi, giám sát chặt chẽ các đối tượng gây hại, kịp thời khoanh vùng, thống kê diện tích nhiễm và chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng trừ hiệu quả, đúng thời điểm.
Đối với bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn, khi phát hiện bệnh cần dừng bón phân đạm, không sử dụng phân bón lá, chất kích thích sinh trưởng và duy trì đủ nước trong ruộng. Với bệnh đạo ôn, cần giữ đủ nước, hạn chế phân đạm và sử dụng thuốc đặc trị khi bệnh mới chớm xuất hiện.
Sâu cuốn lá nhỏ được dự báo có xu hướng gia tăng trên các trà lúa đang ở giai đoạn đẻ nhánh, đứng cái từ cuối tháng 8. Do đó, cần tập trung theo dõi và phòng trừ khi sâu còn ở tuổi nhỏ để nâng cao hiệu quả kiểm soát.
Đối với rầy nâu, rầy lưng trắng, nguy cơ phát sinh, gia tăng được dự báo từ cuối tháng 8 đến giữa tháng 9. Người dân cần chủ động kiểm tra, khoanh vùng và chỉ thực hiện phun thuốc khi mật độ đạt ngưỡng gây hại.
Còn đối với sâu đục thân và các đối tượng gây hại khác, các địa phương tiếp tục theo dõi mật độ sâu, tỷ lệ bệnh để có biện pháp xử lý phù hợp. Chủ động phát hiện sớm, phòng trừ đúng thời điểm, đúng đối tượng sẽ góp phần hạn chế sâu bệnh lây lan, bảo vệ năng suất, sản lượng lúa vụ mùa.
Bà Cao Thị Hòa Bình, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản tỉnh cho biết: “Thời gian tới, các địa phương cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến sâu bệnh trên các trà lúa, nhất là diện tích có nguy cơ cao. Khi phát hiện sâu bệnh, cần xác định đúng đối tượng, mức độ gây hại để phòng trừ kịp thời, hiệu quả, tránh lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn Nhân dân áp dụng các biện pháp phòng, trừ tổng hợp dịch hại trên cây lúa”.
Trong điều kiện thời tiết còn diễn biến bất thường, sâu bệnh có nguy cơ phát sinh và lây lan trên diện rộng, sự sát sao của ngành chuyên môn, chính quyền cơ sở cùng ý thức thường xuyên thăm đồng của người dân sẽ góp phần phát hiện, xử lý dịch hại kịp thời, giúp cây lúa sinh trưởng thuận lợi, hướng tới một vụ mùa thắng lợi.
