Khơi dậy ký ức lịch sử từ những công trình tri ân
Tại thôn Thanh Tú, công trình Bia di tích trận đánh Đèo Din vừa chính thức khánh thành, đưa vào sử dụng, trở thành điểm nhấn trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử tại địa phương. Không chỉ là công trình kiến trúc đơn thuần, bia di tích còn là nơi lưu giữ, tái hiện những ký ức hào hùng của một thời kháng chiến gian khổ nhưng đầy tự hào.
Theo sử liệu, ngày 20/11/1947, tại khu vực khe Cây Sâng, Đèo Din, Đội du kích xã Đại Lịch - huyện Văn Chấn (cũ) do đội trưởng Hoàng Minh Lưu chỉ huy đã tổ chức phục kích, đánh tan một trung đội địch. Trận đánh tuy quy mô không lớn nhưng mang ý nghĩa đặc biệt, thể hiện tinh thần mưu trí, dũng cảm của lực lượng du kích địa phương. Trong trận chiến ấy, hình ảnh chiến sĩ trẻ Hoàng Văn Thọ anh dũng hy sinh khi cướp súng địch đã trở thành biểu tượng tiêu biểu cho ý chí kiên cường, bất khuất của con người Chấn Thịnh.
Nhằm tri ân những đóng góp, hy sinh to lớn đó, năm 2023, địa phương đã xây dựng bia di tích anh hùng liệt sĩ Hoàng Văn Thọ. Tuy nhiên, dưới tác động của thiên tai, công trình bị xuống cấp, ảnh hưởng đến mỹ quan cũng như sự trang nghiêm vốn có. Trước thực tế đó, UBND xã Chấn Thịnh đã phát động kêu gọi sự chung tay của cán bộ, Nhân dân và các nhà hảo tâm trong việc tu sửa, xây dựng lại công trình ý nghĩa này.
Chỉ sau thời gian ngắn phát động, lời kêu gọi đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ khi huy động được nguồn kinh phí gần 100 triệu đồng để đại tu bia di tích. Công trình không chỉ là nơi tưởng niệm mà còn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, khơi dậy niềm tự hào và lòng biết ơn của các thế hệ hôm nay cũng như mai sau đối với anh hùng liệt sĩ Hoàng Văn Thọ.
Em Phạm Ngọc Ánh, học sinh lớp 5A, Trường Tiểu học và THCS Hoàng Văn Thọ cho biết: “Khi được thầy cô đưa đến tham quan, em hiểu hơn về những hy sinh của cha ông. Em cảm thấy rất tự hào và càng thêm yêu quê hương mình”.
Còn với cựu chiến binh Hoàng Minh Trung, mỗi lần trở lại nơi đây là một lần ký ức được sống dậy: “Đây là niềm vinh dự, tự hào chung của người dân xã Đại Lịch trước đây và Chấn Thịnh ngày nay. Những công trình như thế này giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử, từ đó biết trân trọng hòa bình và những giá trị mà mình đang có”.
Bảo tồn di tích gắn với đời sống văn hóa cộng đồng
Cùng với việc chú trọng gìn giữ các di tích cách mạng, xã Chấn Thịnh còn đặc biệt quan tâm đến việc bảo tồn các thiết chế văn hóa truyền thống - nơi lưu giữ hồn cốt quê hương qua nhiều thế hệ.
Tiêu biểu là đình Bằng Là (còn gọi là đình Cả, đình Tổng), được xây dựng từ thế kỷ XVIII. Đây là công trình tín ngưỡng quan trọng và là biểu tượng văn hóa của địa phương. Đình thờ Thần Hoàng làng Cao Sơn Đại vương đệ tam, ông tổ họ Phạm - Phạm Đình Yên cùng Đức chúa núi Nả - bà Lê Thị Dong, thể hiện sự giao thoa giữa tín ngưỡng dân gian và truyền thống thờ cúng tổ tiên.
Trong giai đoạn 1930 - 1945, đình Bằng Là còn là cơ sở cách mạng quan trọng. Nhiều cuộc họp bí mật đã diễn ra tại đây, góp phần chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa tháng Tám tại Yên Bái. Với những giá trị đặc biệt đó, năm 2010, đình đã được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.
Những năm gần đây, với sự quan tâm của chính quyền và sự chung tay của Nhân dân, đình Bằng Là đã được tu bổ khang trang, giữ gìn được nét kiến trúc truyền thống. Các lễ hội tại đình cũng được phục dựng và tổ chức bài bản hơn, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể.
Anh Phạm Văn Trường (thôn Bằng Là 1) cho biết: “Đình là nơi gắn bó với đời sống tinh thần của người dân. Việc cùng nhau đóng góp tu bổ đình là trách nhiệm và là niềm tự hào của mỗi người dân địa phương”.
Hiện nay, trên địa bàn xã Chấn Thịnh có 5 di tích được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, cùng nhiều địa điểm ghi dấu sự kiện cách mạng quan trọng. Để bảo tồn và phát huy hiệu quả những giá trị này, địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, như: đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của di tích; huy động nguồn lực xã hội hóa để tu bổ, tôn tạo; duy trì và phục dựng các lễ hội truyền thống; đồng thời gắn bảo tồn di tích với giáo dục lịch sử, đặc biệt là trong thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, vai trò của các thôn, bản cũng được phát huy trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo sự lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.
Ông Hoàng Thế Quân - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Chấn Thịnh cho biết: “Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng được tạo điều kiện thuận lợi hơn. Các di tích được quan tâm duy tu, tôn tạo thường xuyên. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục bảo tồn di tích gắn với phát triển du lịch văn hóa lịch sử; xây dựng các tuyến tham quan “địa chỉ đỏ”; đẩy mạnh số hóa tư liệu di sản; đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong quản lý, khai thác giá trị di tích”.
Có thể khẳng định, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa tại Chấn Thịnh không chỉ đơn thuần là gìn giữ quá khứ, mà còn đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển bền vững. Khi mỗi di tích thực sự trở thành “địa chỉ đỏ”, mỗi lễ hội là không gian văn hóa, “hồn” quê hương sẽ tiếp tục lan tỏa, trở thành nguồn lực tinh thần xây dựng địa phương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
