Đổi thay ở vùng đất biên cương Si Ma Cai

LCĐT - Vùng đất biên cương, nơi khuỳnh nhô sông Chảy Si Ma Cai sau 55 năm thành lập huyện đã ngời sáng, đổi thay, ấm no. Dư địa chí về địa danh huyện bắt nguồn từ truyền thuyết ngựa thần mà đồng bào địa phương truyền kể gắn với tên Xín Ma Cái, Xi Ma Cai, Si Ma Cai - có nghĩa là “chợ ngựa mới”, chợ xuất hiện ngựa lạ, ngựa của Giàng vừa về vùng biên ải…

Một góc thị trấn Si Ma Cai hôm nay.
Một góc thị trấn Si Ma Cai hôm nay.

Cũng như nhiều địa bàn vùng cao, biên giới tỉnh Lào Cai, dù được biết đến Chính phủ mới chỉ sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nhưng từ đây, đồng bào luôn một lòng tin tưởng vào Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo dòng lịch sử, tháng 3/1950, Ban cán sự Đảng huyện Bắc Hà được thành lập và trực tiếp lãnh đạo cách mạng khu vực Bắc Hà - Si Ma Cai. Tháng 9/1950, trong chiến dịch Lê Hồng Phong, bộ đội giải phóng Bắc Hà - Si Ma Cai, từ đây, cơ sở cách mạng được giác ngộ, chính quyền mới được thành lập, dẫn dắt đồng bào xây dựng cuộc sống mới.

Trước yêu cầu xây dựng hậu phương lớn miền Bắc xã hội chủ nghĩa trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngày 15/11/1966, Hội đồng Bộ trưởng ra quyết định chia tách huyện Bắc Hà, thành lập huyện Xi Ma Cai thuộc tỉnh Lào Cai, gồm khu vực 17 xã phía Bắc huyện Bắc Hà. Đầu năm 1976, tỉnh Lào Cai sáp nhập với tỉnh Yên Bái và một số huyện của tỉnh Nghĩa Lộ thành tỉnh Hoàng Liên Sơn; huyện Xi Ma Cai là 1 trong số 23 huyện, thị xã của tỉnh. Sau cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới tháng 2/1979, trước yêu cầu nhiệm vụ xây dựng pháo đài biên giới, Chính phủ sáp nhập lại huyện Xi Ma Cai và huyện Bắc Hà thành huyện Bắc Hà. Bước vào kỷ nguyên mới, để động viên đồng bào vùng cao, biên giới, vùng đồng bào dân tộc đặc biệt khó khăn tấn công đói nghèo, tháng 8/2000, Chính phủ cho tái lập lại huyện Si Ma Cai.

Thời kỳ sau khi miền Bắc hoàn toàn giải phóng và những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội (1955 - 1965), Si Ma Cai luôn là địa phương có nhiều phong trào điển hình trong xây dựng cuộc sống mới như định canh, định cư, làm thủy lợi ở xã Sín Chéng, khai ruộng bậc thang ở xã Mản Thẩn, xây dựng Hợp tác xã nông nghiệp Bản Mế, Hợp tác xã mua bán vùng cao Lùng Sán, xóa mù chữ ở xã Sín Hồ Sán. Vùng biên ải Si Ma Cai còn là quê hương của những cán bộ người địa phương trưởng thành từ phong trào cách mạng cơ sở như Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Pháp Giàng Lao Pà, Đội trưởng Đội du kích xã Sín Hồ Sán; nguyên Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Cư Hòa Vần, từng có thời gian làm Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Liên Sơn ngày mới hợp nhất. Và còn nhiều cán bộ chủ chốt của 2 huyện Bắc Hà, Si Ma Cai qua các thời kỳ…

Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới tháng 2/1979, dù trong vòng vây quân xâm lược, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, đồng bào, chiến sĩ vẫn kiên cường trụ vững trong khu vực phòng thủ địa phương, bảo vệ toàn vẹn biên giới quốc gia. Khí thế mới xây dựng lại quê hương vùng cao, biên giới được khơi dậy từ khi tỉnh Lào Cai được tái lập. Đặc biệt từ tháng 9/2000, khi huyện mới tái lập đã mở ra chương mới cho tiến trình xây dựng lại Si Ma Cai. Công cuộc đổi mới đất nước, hào khí xây dựng lại quê hương Lào Cai, trong đó có việc triển khai thực hiện Chương trình 135 và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới như luồng sinh khí thức dậy vùng cao biên giới Si Ma Cai…

Nhớ lại thời kỳ mới thành lập, huyện mới đi vào làm việc đầu năm 1967, ông Trần Văn Luân, nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Xi Ma Cai từng nhiều năm làm Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh nói: Lớp cán bộ trẻ được trên điều động lên vùng cao đã sát cánh cùng cán bộ người địa phương, vận động đồng bào xây dựng cuộc sống mới. Nay tuổi cao, khi thăm lại Si Ma Cai những dịp kỷ niệm lớn, tôi thấy quê hương vùng cao do chính đồng bào xây dựng ngày càng phát triển mà không khỏi ngỡ ngàng, mừng vui khôn tả!

Trong những ngày trụ lại cùng đồng bào bảo vệ biên giới đầu năm 1979, ông Giàng Seo Sẩu, khi đó là Bí thư Huyện ủy Xi Ma Cai, sau sáp nhập làm Chủ tịch UBND huyện Bắc Hà từng kể lại cho lớp trẻ: Trong vòng vây quân địch, vừa chỉ đạo giữ vững an ninh, không để địch kích động bạo loạn, không cho quân thám báo lấn chiếm biên giới, vừa phải tổ chức đưa thương binh, hỗ trợ đồng bào từ Tả Gia Khâu, Pha Long (Mường Khương) sang cứu chữa, nhưng đồng bào vẫn vững tin vào chiến thắng. Đó là niềm tin vào cuộc sống mới mà Đảng, Chính phủ và Bác Hồ đã đem lại cho đồng bào mấy chục năm đã qua.

Còn ông Vù Seo Phềnh, cán bộ người địa phương trưởng thành từ cơ sở, nguyên Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Si Ma Cai nhớ lại: Trong hào khí mới, chỉ 10 năm sau tái lập huyện, nông thôn vùng cao đã khởi sắc. Thành tựu bắt đầu từ thực hiện 5 vấn đề trọng tâm, có tính đột phá mà Đảng bộ huyện triển khai:

Một là, chuyển đổi cơ cấu giống cây lương thực theo hướng thâm canh, mở ra vụ lúa xuân ở Bản Mế và vùng ven sông Chảy, thử nghiệm trồng cây thuốc lá, cây ăn quả mới; phát triển gia súc, gia cầm theo hướng sản xuất hàng hóa. Nhiều năm liên tiếp, Si Ma Cai được mùa lớn, toàn diện, tổng sản lượng lương thực tăng 30 - 40%. Hai là, đảm bảo phát triển bền vững khi thực hiện Chương trình 135, những năm đầu, huyện chọn 7 thôn xa nhất mở đường để xe máy đến được, tạo khí thế cho phong trào xây dựng nông thôn vùng cao. Ba là, thực hiện cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa, bắt đầu từ những vấn đề rất đơn giản nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc: Các bản cam kết không có hộ di cư tự do; không có hộ tái trồng cây thuốc phiện; không để hộ nào bị lôi kéo theo đạo trái phép. Bốn là, giữ vững an ninh trật tự nông thôn, chống diễn biến hòa bình. Năm là, triển khai kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, củng cố cơ sở chính trị cơ sở. Hôm nay, tôi vẫn nhớ nằm lòng 5 nội dung trên khi triển khai về cơ sở. Thành tựu to lớn để lại chính là khắc phục tính tự ty, ỷ lại của đồng bào trong thời kỳ bao cấp, là việc chăm lo sự nghiệp giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực, là xây dựng và bảo tồn văn hóa dân tộc, ngăn ngừa và phòng, chống hiệu quả việc truyền đạo trái phép.

21 năm sau ngày tái lập huyện, diện mạo nông thôn vùng cao Si Ma Cai đã khởi sắc như một “kỳ tích”. Thành tựu nổi bật và ấn tượng nhất mà những cán bộ trưởng thành từ Si Ma Cai đều cảm nhận được, đó là: Chuyển dịch cơ cấu nông - lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, được chú trọng qua thâm canh cây ngô lai, cây đậu tương; phát triển cây ăn quả ôn đới, cây dược liệu; chăn nuôi trâu, ngựa, lợn bản địa... Kết cấu hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới làm rạng ngời vùng cao biên giới: Đường vào 90 thôn được đổ bê tông hoặc rải nhựa, có điện lưới quốc gia; trung tâm các xã được đầu tư xây dựng khang trang, trung tâm huyện lỵ từ nơi khuất nẻo đã mang dáng vẻ đô thị. Văn hóa - xã hội chuyển biến căn bản, phổ cập giáo dục thành công, huyện có tới 3 trường PTTH. Đặc biệt hệ thống chính trị 10 xã hôm nay được củng cố đáp ứng yêu cầu mới trong cải cách hành chính; đội ngũ cán bộ, đảng viên luôn đoàn kết, đi đầu trong công tác. Biên giới luôn ổn định và được giữ vững qua thử thách chống đại dịch Covid-19...

55 năm đi qua, huyện Si Ma Cai đã có bước phát triển như trong truyền thuyết con ngựa vươn mình trên vùng biên giới. Rồi đây, quê hương Si Ma Cai sẽ còn sáng thêm nhiều mô hình mới trong dựng xây cuộc sống ấm no.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Cận cảnh thi công kéo cáp dây văng cầu biên giới qua sông Hồng

Cận cảnh thi công kéo cáp dây văng cầu biên giới qua sông Hồng

Cùng với việc đẩy nhanh thi công các đốt dầm, đơn vị thi công cầu đường bộ bắc qua sông Hồng, kết nối khu vực biên giới Bát Xát (Lào Cai, Việt Nam) với Bá Sái (Vân Nam, Trung Quốc) đang khẩn trương kéo cáp dây văng. Đây là hạng mục quan trọng, quyết định tiến độ chung của công trình, nhất là mốc hợp long nhịp chính qua sông Hồng.

Không gian phát triển mới dọc tuyến đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Không gian phát triển mới dọc tuyến đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Tuyến đường nối Nghĩa Lộ với cao tốc Nội Bài - Lào Cai hiện đã bảo đảm lưu thông toàn tuyến, tăng cường kết nối các địa phương phía Tây của tỉnh với trục giao thông liên vùng và nút giao IC14 cao tốc Nội Bài - Lào Cai. Công trình góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế, thúc đẩy giao thương và khai thác tiềm năng du lịch khu vực Mỏ Vàng và vùng Mường Lò.

Lực lượng cảnh sát giao thông đường thủy tăng cường tuần tra trên hồ Thác Bà

Lực lượng cảnh sát giao thông đường thủy tăng cường tuần tra trên hồ Thác Bà

Mùa nước lên, lực lượng Cảnh sát giao thông đường thủy Công an tỉnh Lào Cai tăng cường tuần tra trên hồ Thác Bà, kiểm tra điều kiện hoạt động của tàu, thuyền, hướng dẫn người dân phòng ngừa tai nạn. Cùng Tổ công tác Đội Cảnh sát giao thông đường thủy số 2, phóng viên ghi lại một số hoạt động của lực lượng khi làm nhiệm vụ trên hồ.

Niềm vui trên núi Nậm Khoang

Niềm vui trên núi Nậm Khoang

Nậm Khoang là tên thôn mới của vùng đất đầu nguồn suối Nậm Chạc, nơi trước đây có 4 thôn với những bản làng người Mông, người Dao sinh sống lâu đời. Mặc dù ở nơi cheo leo trên đỉnh núi, nhưng đồng bào các dân tộc Nậm Khoang tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để thoát nghèo, biến nơi đây trở thành vùng đất ấm no.

Để điện lưới quốc gia không dừng ở đầu thôn

Để điện lưới quốc gia không dừng ở đầu thôn

Ở một số thôn, bản vùng cao Lào Cai, điện lưới quốc gia đã về đến nhà dân nhưng nhiều nơi vẫn truyền tải qua đường dây do các hộ góp tiền tự kéo. Dây dài, cột tre, cột gỗ tạm bợ khiến nguồn điện yếu, chập chờn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Người dân mong muốn được Nhà nước và ngành điện đầu tư đường điện bảo đảm chất lượng để phục vụ sinh hoạt và phát triển sản xuất.

Cần khắc phục bất cập tại các hầm chui khi nâng cấp cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Cần khắc phục bất cập tại các hầm chui khi nâng cấp cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Dự án nâng cấp, mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đoạn Yên Bái - Lào Cai đang được đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, tại một số hầm chui dân sinh, tình trạng ngập úng, bùn đất tràn vào lòng hầm và thiếu ánh sáng đã gây khó khăn cho việc đi lại của người dân. Những bất cập này cần được khắc phục đồng bộ, không để kéo dài.

Kiến tạo không gian phát triển

Kiến tạo không gian phát triển

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lào Cai có không gian phát triển rộng hơn nhưng cũng phải giải bài toán lớn hơn: Tổ chức lại không gian kinh tế, kết nối các vùng động lực và tập trung nguồn lực vào những công trình có khả năng tạo sức lan tỏa, phấn đấu đạt tăng trưởng hai con số. Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai trân trọng giới thiệu loạt bài (3 kỳ) "Kiến tạo không gian phát triển" để làm rõ về nội dung này.

Bài cuối: Tăng cường kỷ cương, đề cao tinh thần “6 dám”

Kiến tạo không gian phát triển Bài cuối: Tăng cường kỷ cương, đề cao tinh thần “6 dám”

Từ yêu cầu “rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm” đến việc điều chỉnh chính sách, phối hợp xử lý hạ tầng kỹ thuật và ứng dụng dữ liệu, Lào Cai đang đặt yêu cầu đối với cán bộ ở khả năng giải quyết công việc hiệu quả, thay vì chỉ hoàn thành quy trình.

Bài 2: Từ chủ trương đến lòng dân

Kiến tạo không gian phát triển Bài 2: Từ chủ trương đến lòng dân

Thực tế việc triển khai xây dựng giao thông nông thôn ở Lào Cai cho thấy, hiến đất, tháo dỡ công trình, chặt bỏ cây trồng là biểu hiện rõ nét của sự đồng thuận. Tuy nhiên, sức dân có giới hạn, trong khi cơ chế hỗ trợ chưa sát với thực tế, vì vậy, cùng với vận động, đối thoại và phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, chính sách phải được điều chỉnh từ những vấn đề phát sinh ở cơ sở.

Bài 1: Tổ chức lại các động lực tăng trưởng

Kiến tạo không gian phát triển Bài 1: Tổ chức lại các động lực tăng trưởng

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Lào Cai có không gian phát triển rộng hơn nhưng cũng phải giải một bài toán lớn hơn: Tổ chức lại không gian kinh tế, kết nối các vùng động lực và tập trung nguồn lực vào những công trình có khả năng tạo sức lan tỏa, phấn đấu đạt tăng trưởng hai con số. Từ giao thông, công nghiệp, logistics đến quỹ đất sạch, cách lựa chọn và tổ chức nguồn lực đang trở thành một phần quan trọng trong đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành của tỉnh.

Lên đỉnh Sán Trá, nghe “đất kể chuyện người”

Lên đỉnh Sán Trá, nghe “đất kể chuyện người”

Trên đỉnh Sán Trá, xã Hạnh Phúc, cuộc sống mới nơi bản tái định cư đã thực sự bắt đầu. Từ cuộc di dời trong hoảng hốt, 18 hộ dân nơi đây đang cùng nhau xây dựng tương lai, mang theo cả tình làng nghĩa xóm và những ước vọng chưa bao giờ cũ.

Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai sau một năm thi công

Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai sau một năm thi công

Sau một năm kể từ ngày khởi công (1/10/2025), Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đoạn Yên Bái - Lào Cai đang bước vào giai đoạn thi công nước rút. Nhiều hạng mục quan trọng đã cơ bản hoàn thành, hình hài tuyến cao tốc 4 làn xe dài hơn 121 km đang dần hiện rõ trên công trường.

Tiết học biên cương nơi sông Hồng chảy vào đất Việt

Tiết học biên cương nơi sông Hồng chảy vào đất Việt

Sáng 1/10, tại cột cờ Lũng Pô, xã A Mú Sung, tỉnh Lào Cai, học sinh Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS A Mú Sung tham gia “Tiết học biên cương”, tìm hiểu đường biên, mốc quốc giới, quan sát bộ đội thực hành tuần tra và tham gia lễ chào cờ. Qua trải nghiệm thực tế, các em hiểu thêm quê hương, công việc của người lính và trách nhiệm gìn giữ biên giới quốc gia.

Bài cuối: Dựa vào sức dân “giữ sạch” địa bàn

QUYẾT TÂM XÂY DỰNG “THẾ TRẬN” KHÔNG MA TUÝ Bài cuối: Dựa vào sức dân “giữ sạch” địa bàn

Giữ sạch địa bàn không chỉ bằng những đợt truy quét, xử lý mà cần sức mạnh từ mỗi gia đình, khu dân cư. Khi người dân chủ động phòng ngừa, phát hiện, cung cấp thông tin và cùng hỗ trợ người sau cai tái hòa nhập, một “thế trận lòng dân” đang được hình thành để ngăn ma túy quay trở lại.

Bài 1: Cuộc “tổng tiến công” từ cơ sở

Quyết tâm xây dựng “thế trận” không ma tuý Bài 1: Cuộc “tổng tiến công” từ cơ sở

Lào Cai đã triển khai cuộc “tổng tiến công” từ cơ sở nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng 100% xã, phường không ma túy trong năm 2026. Nghị quyết 51 - NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy được cụ thể hóa bằng việc huy động cả hệ thống chính trị, dồn lực giải quyết những điểm khó và gắn kết quả với trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy.

Bản làng hạnh phúc của người Bố Y

Bản làng hạnh phúc của người Bố Y

Ở những bản làng người Bố Y hôm nay, hạnh phúc là cuộc sống đủ đầy, là tiếng nói, trang phục, phong tục và sự gắn kết cộng đồng được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ. Giữa nhịp sống hiện đại, người Bố Y ở Mường Khương đang từng bước dựng xây cuộc sống ấm no, đồng thời lưu giữ và phát huy niềm tự hào nguồn cội. Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai trân trọng giới thiệu loạt bài (2 kỳ) “Bản làng hạnh phúc của người Bố Y”.

Bài cuối: Giữ “mạch nguồn” chảy mãi

Bản làng hạnh phúc của người Bố Y: Bài cuối: Giữ “mạch nguồn” chảy mãi

Ở Thính Chéng, xã Mường Khương khi nhắc đến văn hóa của dân tộc Bố Y, người ta thường tìm đến bà Lồ Lài Sửu. Ngoài 60 tuổi, bà vẫn miệt mài sưu tầm, ghi nhớ những làn điệu dân ca, phong tục, nghi lễ của dân tộc mình. Mỗi lần nói về người Bố Y, về giá trị văn hóa đã theo mình suốt cuộc đời, bà Sửu vẫn rưng rưng xúc động. 

Hành trình đưa các liệt sĩ trở về

Hành trình đưa các liệt sĩ trở về

Xác định tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ quan trọng, thể hiện trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tỉnh Lào Cai đã huy động cả hệ thống chính trị cùng chung tay tìm kiếm, đưa các chiến sĩ cách mạng còn nằm lại nơi chiến trường trở về với gia đình, quê hương.

fb yt zl tw