LCĐT - Vừa rồi, một phụ huynh có con trai học lớp 8 ở một trường điểm của thành phố Lào Cai hoảng hốt nói với tôi: Em vô tình đọc được các đoạn chát qua facebook của con cùng các bạn trên nhóm lớp mà giật mình. Năm nay các con mới 13 - 14 tuổi, đa số là học sinh khá, giỏi của lớp mà lời lẽ phát ngôn như không được giáo dục, nói cách khác là nói bậy, chửi tục quá mức. Nói một câu là chửi thề một câu, thậm chí các bạn nữ còn nói bậy nhiều hơn... Thật không hiểu học sinh bây giờ được giáo dục ra sao!
Rồi phụ huynh nọ liệt kê một loạt từ ngữ bọn trẻ hay dùng, nếu nghe được ai cũng sẽ thấy rất rát tai, giống như “hàng tôm hàng cá” ngoài chợ. Các cháu không chỉ nói với nhau trong nhóm kín trên mạng xã hội mà còn thường xuyên nói trực tiếp với nhau bên ngoài. Thậm chí khi bị người lớn và các thầy cô giáo nhắc nhở, nhiều nhóm học sinh còn lập các nhóm chát khác nhau để đối phó: Nhóm có cô giáo và nhóm chỉ có học sinh tham gia. Lẽ dĩ nhiên, trong nhóm có cô giáo tham gia, các học trò sẽ phải tiết chế ngôn ngữ, thể hiện là học sinh lễ phép, ngược lại, trong nhóm chát của học sinh, các bé tha hồ buông lời tục tĩu, chửi thề... Khi tâm sự với nhiều cháu tuổi teen về chuyện phát ngôn, các cháu chỉ cười trừ bảo: Bạn nào cũng nói thế, dần nghe thành quen, nói vậy mới thể hiện sự gần gũi. Nếu bạn nào xưng hô “bạn với tớ” thì quá khách sáo, chỉ những bạn không thân thiết mới nói như vậy. Vả lại, nhiều người lớn cũng nói như vậy mà...
Nghe vậy, tôi mới ngẫm ra, có lẽ “văn hóa nói bậy” không chỉ xuất hiện ở trường học mà có thể thấy nhan nhản ngoài xã hội, trên các trang mạng, thậm chí cả trong nhiều tác phẩm điện ảnh, phim truyền hình, lời bài hát... Trước kia, việc chửi thề, nói tục chỉ nghe loáng thoáng đâu đó trong các cuộc cãi vã của người lớn nhưng ở một bộ phận rất nhỏ, hoặc từ các đối tượng thường được gọi là “dân xã hội”. Bây giờ, chỉ cần mở mạng internet có thể thấy rất nhiều video clip được làm theo hình thức làm phim ngắn phản ánh về đời sống xã hội hoặc clip bình luận trò chơi điện tử của các youtuber, streamer. Những người này thường có những câu nhận xét, bình luận gây cười làm cho người xem thích thú, hưng phấn để thu hút lượt xem và câu view. Điều đáng nói là trong bình luận của họ tràn ngập lời chửi thề (rất nhiều em nhỏ học theo cách nói và cách chửi của họ). Không ít người đã “nổi tiếng” bằng cách đăng tải các video mua vui kiểu này nhằm thu hút lượng khán giả trẻ, nhất là đối tượng học sinh, trong đó có người còn được mời tham gia một số chương trình truyền hình thực tế trên sóng đài truyền hình quốc gia.
Đó là chưa kể rất nhiều bài hát rap đang được giới trẻ yêu thích cũng sử dụng nhiều ngôn từ phản văn hóa, đặc biệt là các bài thuộc thể loại rap battle hay còn gọi là “ráp chửi”. Các rapper thường tổ chức các cuộc thi “ráp chửi” mà ở đó người hát phải buông những lời nói bậy, chửi thề khiến đối phương không đối đáp lại được. Rất buồn là các cuộc thi này lại được một bộ phận người yêu âm nhạc hào hứng đón nhận...
Vậy nên, với việc hằng ngày nghe những lời nói bậy trực tiếp, phát ngôn thiếu văn hóa qua các ứng dụng của công nghệ thông tin và thưởng thức một số sản phẩm giải trí mới, các em nhỏ dần “tự nhiễm” loại ngôn ngữ độc hại này là điều dễ hiểu. Tôi thấy đáng tiếc khi chứng kiến một học sinh từ huyện vùng cao được bố mẹ đưa về thành phố học để có điều kiện học tập tốt hơn cũng nhanh chóng “nhiễm” phải “văn hóa nói bậy” của các bạn trong trường học mới. Khi phát hiện con thường xuyên nói láo, chửi bậy, bố mẹ bạn này rất sốc bởi cháu vốn dĩ là đứa trẻ rất lễ phép. Thắc mắc thì cháu bảo: Lúc đầu, cháu thường xưng hô bạn, tớ với các bạn trong lớp nhưng một thời gian sau, thấy cách nói chuyện của mình lạc lõng nên cháu cũng nói theo các bạn.
Không hiểu các bậc phụ huynh và các nhà trường có coi vấn đề này là nghiêm trọng không nhưng với bản thân tôi, đây cũng là một vấn nạn. Tục ngữ có câu: “Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời”, nếu từ gia đình đến trường học và ra ngoài xã hội, đâu đâu cũng phải nghe những lời lẽ khó nghe thì việc chúng ta đã và đang hô hào xây dựng xã hội văn minh sẽ khó thực hiện, bởi lẽ sự văn minh cũng thể hiện từ cốt cách, từ phát ngôn của mỗi con người.
Vì thế, bản thân cha mẹ, thầy cô phải làm gương cho con trẻ bắt đầu từ cách phát ngôn và phải giáo dục, định hướng cho con trẻ trong việc sử dụng các sản phẩm của công nghệ thông tin, thưởng thức các sản phẩm giải trí. Đặc biệt, giáo dục theo câu nói “Tiên học lễ, hậu học văn” cần được chú trọng thực hiện tốt hơn bao giờ hết...
