Cơ chế khiến huyết áp "nhảy múa" theo thời tiết
Thạc sĩ - bác sĩ Lương Trường Khang (Khoa Nội tim mạch - Lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, TP.HCM) cho biết, quá trình lão hóa và xơ vữa động mạch khiến mạch máu của người cao tuổi bị xơ cứng, kém đàn hồi và giảm khả năng tự điều hòa.
Khi thời tiết chuyển đổi đột ngột từ nắng nóng ban ngày sang mưa giông vào ban đêm, cơ thể phải chuyển trạng thái nhanh chóng từ giãn mạch (để thải nhiệt) sang co mạch (do nhiệt độ giảm). Sự biến động huyết áp cấp tính trên hệ mạch đã xơ cứng này rất dễ làm nứt vỡ mảng xơ vữa, hình thành cục máu đông và dẫn đến các biến cố tim mạch hay đột quỵ nguy hiểm.
Thực tế, các bệnh viện ghi nhận rất nhiều trường hợp người cao tuổi phải nhập viện cấp cứu do thời tiết. Điển hình là một bệnh nhân nam 70 tuổi, dù tiền sử tăng huyết áp đã ổn định và uống thuốc đều đặn, vẫn phải nhập viện lúc 2 giờ sáng vì đau đầu dữ dội, tức ngực, huyết áp tâm thu vọt lên gần 180 mmHg sau khi nằm ngủ dưới luồng gió quạt trong đêm mưa giông, nhiệt độ giảm mạnh.
Cảnh giác với các dấu hiệu "trái gió trở trời"
Nhiều người thường cho rằng cảm giác đau đầu, mệt mỏi, tức ngực hay đau nhức xương khớp khi trời sắp mưa chỉ là hiện tượng "trái gió trở trời" thông thường. Tuy nhiên, Bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thiện Niềm (Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115, TP.HCM) lý giải, đây là phản ứng sinh lý khi áp suất khí quyển giảm và độ ẩm tăng trước cơn mưa, làm ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp và tuần hoàn máu.
Đáng lưu ý, các biến cố tim mạch ở người già đôi khi không có triệu chứng điển hình mà chỉ biểu hiện qua tình trạng mệt hơn, hụt hơi, choáng váng hoặc mất ngủ. Do đó, người bệnh không được chủ quan khi các dấu hiệu này kéo dài.
Nguyên tắc bảo vệ sức khỏe và phòng ngừa biến cố
Để bảo vệ hệ tim mạch an toàn trước thời tiết biến động, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:
- Nguyên tắc "chậm lại một nhịp": Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột. Ban ngày không nên từ phòng điều hòa mát chạy ngay ra ngoài trời nắng 38 - 39 độ C. Ban đêm khi có mưa giông lạnh, cần tắt bớt quạt, đắp chăn mỏng ngang bụng, tránh để gió lùa thẳng vào người gây co mạch.
- Thức dậy kiểu "lười": Khi tỉnh giấc vào sáng sớm, người lớn tuổi nên nằm yên trên giường từ 1 - 2 phút, sau đó ngồi dậy uống một ly nước ấm, vận động tay chân nhẹ nhàng rồi mới bước xuống đất.
- Bổ sung nước thông minh: Duy trì thói quen uống đều đặn mỗi lúc một vài ngụm nước lọc ấm, tuyệt đối không đợi đến khi khát mới uống và tránh để cơ thể mất nước kéo dài.
- Sinh hoạt và giữ ấm: Duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định, ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya. Khi nhiệt độ giảm sâu vào buổi tối hoặc rạng sáng, cần giữ ấm cơ thể phù hợp, đặc biệt là các vùng cổ, ngực và bàn chân.
- Tuân thủ điều trị: Người bệnh tuyệt đối không được tự ý tăng, giảm hoặc ngừng uống thuốc huyết áp. Mọi sự điều chỉnh liều lượng phải dựa trên kết quả theo dõi huyết áp nhiều thời điểm trong ngày và do bác sĩ chỉ định.
Khuyến cáo: Nếu chỉ số huyết áp dao động liên tục, xuất hiện các cơn tăng hoặc tụt huyết áp bất thường, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám và điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời, tuyệt đối không tự xử lý tại nhà.
