Tục thăm đồng của phụ nữ Tày huyện Văn Bàn

LCĐT - Dân tộc Tày ở Văn Bàn sống quần tụ thành từng bản làng, mỗi bản có từ 30 đến 50 nóc nhà. Từ lâu, người Tày Văn Bàn có truyền thống canh tác lúa nước dọc các thung lũng, ven sông, suối nên làm thủy lợi rất giỏi. Họ biết áp dụng nhiều biện pháp “dẫn thủy nhập điền”, đưa nước về tưới cho ruộng lúa như đào, đắp mương, bắc đường ống nước hoặc máng dẫn nước, đắp đập, làm cọn nước tự động…

Vì sống tập trung ở các thung lũng bằng phẳng, màu mỡ, nhiều khe suối, thuận lợi cho việc trị thủy, cày cấy nên bản sắc văn hóa của người Tày Văn Bàn có nét đặc sắc riêng mang tính cộng đồng cao, trong đó có tục thăm đồng. Thực tế, hầu hết việc đồng áng nặng nhọc như làm kênh mương dẫn nước, ruộng bậc thang, cọn lấy nước và cày bừa thường do đàn ông thực hiện, còn việc thăm đồng do phụ nữ đảm nhiệm. Phụ nữ Tày chịu thương, chịu khó lại cẩn thận nên khi có ruộng, họ là những người đi kiểm tra xem nước có bị rò rỉ không, ruộng lúa có sâu bệnh và cỏ dại mọc nhiều không, cùng với đó là việc khơi thông mương máng, sửa chữa bờ bao nếu bị vỡ…

Thăm đồng, nét văn hóa riêng của phụ nữ Tày Văn Bàn.

Thăm đồng, nét văn hóa riêng của phụ nữ Tày Văn Bàn.

Chị Hoàng Thị Tiến, dân tộc Tày ở xã Thẳm Dương cho biết: Phụ nữ Tày ở Văn Bàn ai cũng biết làm ruộng. Đó là một trong những công việc chính mà họ được bà và mẹ dạy từ khi mới 6 - 7 tuổi, đến 10 tuổi là có thể cấy, gặt lúa giỏi và đương nhiên đều biết cách thăm đồng. Khi đi thăm đồng, các cô gái Tày sẽ được các mẹ, các chị truyền dạy kinh nghiệm đoán bệnh cây trồng, cách lấy nước, cách tính ngày thu hoạch…

Tục thăm đồng của phụ nữ Tày Văn Bàn có nét độc đáo, đó là đi thành đoàn và có lịch cụ thể để mọi người sắp xếp thời gian tham gia. Lý giải việc thăm đồng theo từng đoàn, chị Tiến chia sẻ: Các cụ ngày xưa kể, hầu hết ruộng của người Tày nằm ven các con suối, dưới chân cánh rừng già mà trong rừng có nhiều thú dữ, trăn, rắn, nếu phụ nữ đi thăm đồng một mình sẽ rất nguy hiểm, vì thế mọi người phải đi đông để bảo vệ nhau. Ngoài việc thăm đồng, đây còn là cơ hội để chị em chỉ dạy cho nhau kinh nghiệm sản xuất, hỏi thăm sức khỏe của người thân và chia sẻ những vui buồn trong cuộc sống. Đoàn thăm đồng của phụ nữ Tày thường gồm nhiều lứa tuổi, có cả cụ bà 70, chị em 40 - 50 tuổi, cũng có thanh niên 18, đôi mươi và bé gái 10 - 13 tuổi.

Khi đi thăm đồng, phụ nữ Tày thường sửa chữa, khơi thông kênh mương và kiểm tra sâu bệnh hại lúa, cây hoa màu…
Khi đi thăm đồng, phụ nữ Tày thường sửa chữa, khơi thông kênh mương và kiểm tra sâu bệnh hại lúa, cây hoa màu…

Theo tìm hiểu của chúng tôi, lịch thăm đồng của phụ nữ Tày ở mỗi thôn, bản được quy định riêng, có nơi tổ chức 4 lần/tháng, có nơi 3 lần (mùng 5, 15 và 25 hằng tháng). Khi đi thăm đồng, phụ nữ Tày thường mang theo cuốc, dao và đeo thêm giỏ để đựng cua, cá, ốc nếu bắt được mang về cải thiện bữa ăn gia đình.

Anh Triệu Văn Đường, cán bộ văn hóa xã Thẳm Dương cho biết: Phụ nữ Tày vốn cần cù trong sản xuất nông nghiệp, họ quan niệm được mùa hay mất mùa không hoàn toàn phụ thuộc vào thiên nhiên mà còn do ý thức của phụ nữ trong nhà, người nào không tham gia thăm đồng và để mất mùa sẽ bị làng xóm chê cười. Do đó, các cụ bà người Tày thường dạy con gái, cháu gái mình câu: “Muối khẩu cẩu muối thứa” (tạm dịch: Một hạt gạo chín hạt mồ hôi).

Ngày nay, khi khoa học kỹ thuật phát triển, nhà nước đã đầu tư các công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp, việc đảm bảo nước tưới tiêu, phòng, trừ sâu bệnh chủ động hơn nhưng hầu hết ở các thôn, bản của người Tày Văn Bàn, phụ nữ vẫn duy trì tục thăm đồng. Những kinh nghiệm sản xuất truyền thống và kỹ thuật canh tác hiện đại sẽ tiếp tục được truyền dạy qua các thế hệ của người Tày Văn Bàn.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Tối 21/11, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bắc Hà tổ chức Hội thi văn nghệ quần chúng “Âm vang bản sắc cao nguyên” trong khuôn khổ Festival mùa Đông năm 2026. Hội thi mang đến không gian nghệ thuật đặc sắc, giàu cảm xúc, tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc ở Bắc Hà.

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Một ngày dành riêng cho văn hóa mang theo kỳ vọng về những giá trị sẽ được bồi đắp, giữ gìn trong nhiều thế hệ. Khi ngày 24/11 trở thành Ngày Văn hóa Việt Nam, điều cần suy ngẫm là làm sao để sự trân trọng, gìn giữ và trao truyền văn hóa dân tộc được chuyển hóa thành cách ứng xử, sức sáng tạo, nguồn lực to lớn góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Văn hóa Việt Nam, tỉnh Lào Cai đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền và quảng bá các hoạt động hưởng ứng, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Thông qua các hoạt động từ cơ sở đến cấp tỉnh, địa phương hướng tới khơi dậy niềm tự hào, nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc, đồng thời quảng bá hình ảnh đất và người Lào Cai đến với du khách.

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, dậm Then và câu khắp Nôm của dân tộc Tày xã Chấn Thịnh vẫn được giữ gìn và trao truyền qua nhiều thế hệ. Góp phần làm nên sức sống ấy là tâm huyết của các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Xòe và thực hành nghi lễ Then, Khắp Nôm xã Chấn Thịnh. Họ đang “giữ hồn” điệu xòe và lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống mới.

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Sáng 20/11, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tổng kết, trao Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư năm 2026. Tại giải năm nay, tỉnh Lào Cai có 2 tác phẩm được vinh danh.

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, với thông điệp “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, các nhà hát, đơn vị nghệ thuật thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đồng loạt tổ chức nhiều chương trình biểu diễn, giới thiệu những tác phẩm sân khấu đặc sắc tới công chúng.

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Hưởng ứng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), tối 19/11, Trường THPT Nguyễn Huệ, phường Yên Bái tổ chức chương trình nghệ thuật với chủ đề “Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân”.

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với nhiều cách làm thiết thực, phường Nghĩa Lộ đang từng bước khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, đưa trang phục truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

fb yt zl tw