Nhiều năm trước, người dân tộc Mông ở Văn Chấn chỉ lưu giữ một phần văn hóa dân tộc mình như: tục thờ cúng tổ tiên, làm trang phục truyền thống, họ gần như quên chữ viết của dân tộc mình. Vì thế, chữ viết của người Mông đứng trước nguy cơ mai một. Nhận rõ điều đó, chính quyền xã Văn Chấn xác định bảo tồn tiếng nói, chữ viết dân tộc Mông không chỉ là công tác văn hóa, mà còn là nhiệm vụ để củng cố khối đại đoàn kết và nâng cao dân trí cho người dân. Xã đã cụ thể hóa bằng việc tổ chức lớp truyền dạy tiếng nói, chữ viết dân tộc Mông cho người dân trên địa bàn.
Gần đây, tại Nhà văn hóa thôn Giàng B, 50 học viên người Mông ở các thôn, bản đã cùng nhau học đọc, học viết chữ Mông. Người “truyền lửa" học chữ Mông là Nghệ nhân Vàng A Măng - người có uy tín trong cộng đồng.
Tại lớp học, các học viên được thực hành đọc hiểu, viết câu, viết đoạn, phiên dịch những đoạn hội thoại ngắn. Trong quá trình học, nghệ nhân luôn đổi mới phương pháp giảng dạy, kết hợp lý thuyết với thực hành, khuyến khích học viên tự trao đổi, luyện tập theo nhóm, đảm bảo mỗi buổi học học viên đều tham gia tích cực, sôi nổi. Vì thế, học viên đã thể hiện tinh thần học tập nghiêm túc, ham học hỏi, tham dự đầy đủ các buổi học, đồng thời tích cực phát biểu và thực hành.
Anh Mùa A Hải ở thôn Kang Kỷ, chia sẻ: “Từ nhỏ, tôi vẫn giao tiếp bằng tiếng Mông nhưng không biết viết chữ. Trong một lần xem đĩa nhạc tiếng Mông được người thân tặng, tôi bắt đầu quan tâm chữ viết của dân tộc mình và muốn học. Từ đó, tôi mày mò học qua mạng Internet và gần đây tham gia lớp học truyền dạy tiếng nói, chữ viết dân tộc Mông do xã tổ chức. Lúc mới học cũng thấy khó, nhưng nhờ sự chỉ dạy tận tình của người dạy, tôi có thể đọc, viết chữ của dân tộc mình”.
Không chỉ anh Hải mà các học viên của lớp học đều đã hoàn thành chương trình sau gần ba tuần học tập, đạt tỷ lệ 100%. Phần lớn học viên đã có thể đọc, viết và tự tin hơn khi sử dụng tiếng Mông trong sinh hoạt hằng ngày.
Hiện tại, khoảng hơn 20% người Mông ở xã Văn Chấn biết đọc, biết viết chữ Mông, trong đó chủ yếu là giới trẻ. Người dân thường xuyên dùng chữ Mông để trao đổi thông tin với nhau qua mạng xã hội Zalo, Facebook… Anh Mùa A Hải chia sẻ thêm: “Thấy các bạn trẻ tích cực gìn giữ chữ viết, tiếng mẹ đẻ, tôi mừng lắm. Tới đây, tôi sẽ cùng các bạn trẻ trong thôn, xã giúp nhau học chữ viết dân tộc Mông để gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc mình”.
Bà Trần Thị Thêm - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Văn Chấn cho biết: "Để tiếp tục duy trì và phát huy hiệu quả công tác truyền dạy tiếng nói, chữ viết dân tộc Mông, xã tiếp tục mở thêm các lớp tương tự tại các thôn khác trên địa bàn xã. Ngoài ra, địa phương sẽ tăng cường bồi dưỡng, tập huấn cho nghệ nhân giảng dạy, giúp họ cập nhật phương pháp truyền dạy hiện đại, phù hợp với từng nhóm đối tượng học viên. Bên cạnh đó, khuyến khích học viên tiêu biểu trở thành hạt nhân nòng cốt, tiếp tục nhân rộng phong trào học tập, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc tại địa phương”.
Việc truyền dạy tiếng nói, chữ viết dân tộc Mông không chỉ giúp bảo tồn giá trị văn hóa mà còn góp phần nâng cao nhận thức, gắn kết cộng đồng. Khi tiếng nói, chữ viết được gìn giữ và sử dụng trong đời sống, đồng bào Mông xã Văn Chấn càng thêm tự tin khẳng định bản sắc, cùng chung tay xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
