Nằm giữa vùng đất Cam Đường giàu truyền thống, di tích lịch sử văn hóa Đền Đôi Cô (tổ 11 Bình Minh, phường Cam Đường) từ lâu đã trở thành địa chỉ tâm linh quen thuộc của người dân địa phương và du khách thập phương. Không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử - văn hóa quý báu, ngôi đền còn là biểu tượng cho tinh thần đoàn kết, lòng thành kính và truyền thống uống nước nhớ nguồn của cộng đồng.
Truyền tích Đền Đôi Cô
Theo người dân địa phương, ngôi đền đã tồn tại cách ngày nay hàng trăm năm gắn liền với nhiều truyền thuyết và bí ẩn.
Xưa kia, vùng Lào Cai là nơi buôn bán trao đổi hàng hóa tấp nập giữa miền xuôi và miền ngược. Ngày đó có hai người con gái tuổi độ đôi mươi, quê từ làng Đình Bảng - Bắc Ninh lên buôn bán vải. Hai cô gái thường ngủ lại khu làng Chiềng On để trao đổi vải lấy các sản phẩm khác đem về xuôi, tình cảm của dân làng với hai cô gái ngày càng gắn bó và thân thiết. Các cụ cao niên còn kể rằng, chính hai cô gái trẻ đó là người thường xuyên vận chuyển hàng hóa, vải vóc lên vùng Lào Cai tiếp tế quân lính chống giặc ngoại xâm.
Bẵng đi một thời gian không thấy hai cô đến nữa, rồi một ngày dân làng Chiềng On phát hiện thấy xác hai cô chết trôi dạt về làng (nơi thờ Đôi Cô ngày nay), người dân làng Chiềng lập miếu thờ hai cô. Có người nói, trong lúc bí mật hỗ trợ tiếp tế cho quân ta chống giặc hai cô gái đã bị phát hiện và giết chết, sau đó xác hai cô gái bị ném trôi theo dòng suối trôi về làng Chiềng On. Từ đó, dân làng làm ăn phát đạt, mùa màng bội thu... Tiếng lành đồn xa, không chỉ người dân địa phương mà cả du khách mọi miền cũng về đây thắp hương tưởng nhớ hai cô gái trẻ tốt bụng luôn phù hộ cho người dân có cuộc sống ấm no, yên bình. Ngày tháng trôi qua, am miếu nhỏ đã nhiều lần được sửa sang, trùng tu thành đền khang trang hơn, gắn với tên gọi là Đền Đôi Cô như ngày nay.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử và biết bao biến động của chiến tranh, rồi trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, ngôi đền vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính, uy nghiêm, hòa quyện giữa kiến trúc truyền thống.
Vào những ngày mùng một, rằm hay các dịp lễ, nơi đây luôn tấp nập người ra vào. Tiếng trống, tiếng chuông vang vọng, hòa cùng mùi trầm hương lan tỏa tạo nên không gian linh thiêng, trầm mặc. Người dân đến lễ đền không chỉ để cầu bình an, tài lộc mà còn là để tìm về sự an yên trong tâm hồn, giữa nhịp sống hiện đại ngày càng hối hả.
Chị Dương Thị Hạnh, du khách đến từ Bắc Ninh, chia sẻ:
“Tôi đã nghe nói nhiều về Đền Đôi Cô, nhưng đây là lần đầu tiên được tận mắt chiêm bái. Cảnh quan ở đây rất đẹp, thanh tịnh, lễ hội lại tổ chức trang trọng, mang đậm bản sắc. Tôi cảm nhận được sự thành kính và lòng hiếu khách của người dân Cam Đường.”
Lễ hội Đền Đôi Cô - nét đẹp văn hóa được gìn giữ và phát huy
Ngày 02/11 vừa qua (tức ngày 13/9 âm lịch) là ngày Lễ chính giỗ Đôi Cô, phường Cam Đường đã long trọng tổ chức Lễ hội Đền Đôi Cô năm 2025 với sự tham dự của hàng nghìn người dân và du khách thập phương. Lễ hội là dịp để tri ân công đức Nhị vị Thánh Cô, đồng thời khơi dậy niềm tự hào, tinh thần đoàn kết trong cộng đồng dân cư địa phương.
Không khí lễ hội rộn ràng từ sáng sớm. Dòng người nối dài từ cổng đền đến sân chính với lòng thành kính, niềm vui gặp gỡ trong ngày hội. Năm nay, các hoạt động của lễ hội diễn ra phong phú và ý nghĩa, gồm: Lễ tế chính giỗ Nhị vị Thánh Cô, Lễ dâng hương trang nghiêm, thể hiện tấm lòng tri ân của Nhân dân đối với các bậc tiền nhân; Biểu diễn hát Then, hát Quan họ, chầu văn, hầu đồng và Lễ tạ, phát lộc Thánh Cô ban, cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, nhân khang vật thịnh. Những hoạt động này không chỉ mang đậm bản sắc tâm linh mà còn tạo nên không khí lễ hội rộn ràng, gắn kết du khách với người dân địa phương.
Ông Lê Kim Thanh, tổ dân phố Nhớn 2, phường Cam Đường, là người dân gốc Cam Đường xưa và nay là phường Cam Đường. Ông Thanh cũng như nhiều người dân đến lễ hội đều rất hào hứng và phấn khởi, bởi không khí trang nghiêm và sự tôn kính các bậc tiền nhân đã để lại di sản văn hóa, lịch sử. Ông Lê Kim Thanh xúc động nói: Tôi mong muốn những năm tiếp theo Lễ hội Đền Đôi Cô được tổ chức quy mô hơn, để đón du khách từ khắp nơi đến đây chiêm bái cũng như khám phá vẻ đẹp của đất và người Cam Đường. Tôi cảm thấy tự hào khi nơi mình sinh sống trở thành điểm đến tâm linh được nhiều người biết đến.
Lễ hội Đền Đôi Cô không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là sản phẩm du lịch văn hóa tiêu biểu của địa phương. Thông qua lễ hội, các giá trị truyền thống được bảo tồn, đồng thời mở ra cơ hội phát triển du lịch tâm linh, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Lan tỏa giá trị văn hóa – tâm linh của Đền Đôi Cô Cam Đường
Giữa nhịp sống đô thị hóa, Đền Đôi Cô Cam Đường vẫn giữ nguyên nét thanh tịnh, là chốn tâm linh để người dân tìm về. Mỗi nén nhang, mỗi lời khấn nơi cửa đền không chỉ gửi gắm niềm tin mà còn là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người và thiên nhiên, giữa tín ngưỡng và đời sống tinh thần.
Ông Hoàng Bích, du khách đến từ thành phố Hải Phòng chia sẻ cảm nhận sau khi tham dự lễ hội: “Tôi rất ấn tượng với cách tổ chức lễ hội ở đây. Mọi thứ đều trang nghiêm nhưng vẫn gần gũi, đậm đà bản sắc truyền thống. Mọi người đến tham gia lễ hội đông, ai cũng rất phấn khởi. Ngay cả du khách chúng tôi muốn được hòa mình vào không khí này, cùng với Nhân dân địa phương làm nên thành công lễ hội. Tôi tin rằng, nếu được đầu tư quảng bá tốt, Đền Đôi Cô sẽ trở thành điểm du lịch tâm linh hấp dẫn.”
Phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững
Hiện nay, Đền Đôi Cô Cam Đường là một trong những di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh, được ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai quan tâm bảo tồn, huy động nhiều nguồn lực để trùng tu, tôn tạo cảnh quan và xây dựng môi trường du lịch văn minh, thân thiện.
Bà Nguyễn Thu Hoài - Phó Chủ tịch UBND phường Cam Đường cho biết: “Chúng tôi xác định việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích Đền Đôi Cô là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển văn hóa - du lịch địa phương. Phường đã xây dựng kế hoạch cụ thể, kết hợp giữa tôn tạo di tích với quảng bá du lịch. Lễ hội Đền Đôi Cô Cam Đường được tổ chức là dịp giới thiệu hình ảnh Cam Đường năng động, thân thiện đến du khách gần xa.”
Cùng với đó, chính quyền phường chú trọng nâng cao ý thức người dân trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, đảm bảo an ninh trật tự trong khu vực đền, hướng dẫn du khách hành lễ văn minh, đúng nghi thức.
Ông Dương Tuấn Nghĩa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai, cho biết: “Đền Đôi Cô Cam Đường là một trong những di tích có giá trị đặc biệt về tâm linh và lịch sử. Thời gian qua, đền luôn thu hút đông đảo du khách đến chiêm bái, tham quan, tìm hiểu về di tích văn hóa lịch sử của địa phương. Thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền phường Cam Đường để phát huy hiệu quả hơn nữa giá trị của di tích, đồng thời xây dựng quy hoạch tổng thể, kêu gọi đầu tư, tôn tạo Đền Đôi Cô tương xứng với tầm vóc và giá trị lịch sử - văn hóa của di tích.”
Với sự quan tâm của chính quyền, sự đồng lòng của người dân và niềm tin của du khách, Đền Đôi Cô Cam Đường đang khẳng định vị thế là điểm đến tâm linh, văn hóa đặc sắc của Lào Cai. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc truyền thống, còn mở ra hướng phát triển du lịch bền vững, tạo động lực cho kinh tế - xã hội địa phương khởi sắc.
