Đưa nhạc cụ truyền thống lên môi trường số

Không chỉ mê nhạc Âu - Mỹ, nhiều bạn trẻ Việt đang tự học đàn tranh, đàn tỳ bà qua video online và cover nhạc US-UK bằng chất liệu dân gian. Mạng xã hội trở thành “sân khấu mở”, nơi âm nhạc truyền thống được làm mới, sáng tạo nhưng cũng đặt ra câu hỏi: Làm sao giữ đúng bản sắc khi cập nhật xu hướng?

Vũ Đỗ Quang Minh biểu diễn đàn tranh.
Vũ Đỗ Quang Minh biểu diễn đàn tranh.

Sân khấu số thành xu hướng

Những năm gần đây, trào lưu đưa nhạc cụ truyền thống lên môi trường số lan rộng trong cộng đồng Gen Z. Đàn tranh, đàn bầu, đàn tỳ bà hòa trộn cùng các bản hit US-UK, K-pop. Nhờ điện thoại thông minh và internet, nhiều bạn trẻ có thể tự học đàn tại nhà qua video hướng dẫn ngắn. Không ít trường hợp bắt đầu từ con số 0 nhưng chỉ sau vài tháng đã có thể biểu diễn và đăng tải clip lên mạng, thu hút sự chú ý từ cộng đồng yêu nhạc.

Câu chuyện của Vũ Đỗ Quang Minh – sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là ví dụ tiêu biểu. Ban đầu học sáo trúc, Minh chuyển sang đàn tranh và tự cover “Rolling in the Deep”, gây tò mò với người xem bởi “tiết tấu lạ tai”. Một số bản cover khác như “Đừng làm trái tim anh đau” bằng đàn tranh cũng trở thành “trend” nhỏ với hàng trăm nghìn lượt xem. Với Gen Z, việc chơi nhạc cụ truyền thống không còn bị coi là “khô” hay “cũ”, mà trở thành một cách thể hiện cá tính trên không gian số.

Không dừng ở trong nước, nhiều nghệ sĩ trẻ đang đưa nhạc cụ dân tộc Việt ra thế giới nhờ nền tảng online. Nghệ sĩ đàn tranh Nguyễn Trường Sơn (22 tuổi) sống tại Australia thường xuyên đăng video biểu diễn trên Instagram và TikTok, kết hợp nhạc cụ phương Tây trong các bản phối hiện đại. Dưới phần bình luận, khán giả quốc tế tò mò hỏi về “chiếc đàn giống harp nhưng nhỏ hơn”, qua đó tìm hiểu thêm về văn hóa Việt Nam. Mạng xã hội, theo cách đó, trở thành kênh quảng bá hiệu quả mà trước đây khó hình dung.

Thách thức bảo tồn

Sự nổi lên của “sân khấu số” cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Khi chạy theo lượt xem và hiệu ứng nhanh, một số sản phẩm cover lạm dụng beat điện tử hoặc rút gọn clip, khiến âm sắc và kỹ thuật đặc trưng của nhạc cụ truyền thống bị phai nhạt. Sự sáng tạo đôi khi trở thành “biến dạng”, làm mất đi tinh thần nguyên gốc của âm nhạc dân tộc.

Nhạc sĩ Ngọc Thịnh, hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho rằng việc làm mới là cần thiết để truyền thống sống trong đời sống đương đại. Nhưng ông nhấn mạnh: Sáng tạo phải đi cùng hiểu biết và trách nhiệm. Mỗi sản phẩm đưa lên mạng không chỉ hướng đến việc “hay tai” mà còn cần gợi mở câu chuyện văn hóa đằng sau. Khi được đặt đúng cách – vừa hiện đại, vừa giữ được “hồn” – cây đàn tranh, đàn bầu hay đàn tỳ bà sẽ trở thành cầu nối giữa thế hệ hôm nay với vốn di sản ngàn đời.

Cùng với sự phổ biến đó, lo ngại lớn nhất là bản sắc có thể bị mờ nhạt. Một số sản phẩm cover biến tấu quá nhiều về giai điệu, tiết tấu; sử dụng beat điện tử lấn át kỹ thuật đặc trưng khiến yếu tố dân tộc bị “pha loãng”. Áp lực câu view cũng dẫn tới xu hướng rút gọn clip, bỏ qua việc giới thiệu lịch sử và giá trị văn hóa của nhạc cụ.

Nhạc sĩ Ngọc Thịnh đánh giá đây là tín hiệu đáng mừng vì truyền thống đã bước ra khỏi khuôn khổ lễ hội và trở nên gần gũi với đời sống giới trẻ. Nhưng ông nhấn mạnh: “Sự sáng tạo phải đi kèm trách nhiệm bảo tồn. Nếu chỉ chạy theo hiệu ứng mạng xã hội mà lược bỏ tinh thần gốc của nhạc cụ dân tộc, bản sắc sẽ chỉ còn là lớp vỏ trang trí”.

Theo ông Thịnh, nghệ sĩ trẻ cần nắm vững thang âm, kỹ thuật luyến láy, phong vị riêng của nhạc cụ trước khi phối mới; mỗi sản phẩm đưa lên mạng nên gắn với câu chuyện văn hóa – điều giúp người xem vừa thích thú vừa hiểu sâu hơn về âm nhạc dân tộc.

daidoanket.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

[Ảnh] Sắc màu Tết ở chợ phiên Cốc Ly

[Ảnh] Sắc màu Tết ở chợ phiên Cốc Ly

Chợ phiên Cốc Ly (chợ văn hóa Cốc Ly) ở thôn Thẩm Phúc, xã Bảo Nhai, tỉnh Lào Cai. Phiên chợ họp vào thứ 3 hằng tuần và là một trong những phiên chợ đông vui nhộn nhịp nhất vùng cao Tây Bắc. Cho đến nay, chợ phiên Cốc Ly vẫn giữ nguyên bản sắc văn hóa độc đáo, là nơi giao lưu, buôn bán của người dân vùng cao. Phiên chợ thứ Ba ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ càng tấp nập hơn khi người dân khắp xa gần tụ họp về sắm tết tạo nên không khí ngày áp tết nhộn nhịp, đầy sắc màu.

Gầu Tào - Hành trình đến Di sản

Gầu Tào - Hành trình đến Di sản

Không chỉ là “sợi dây” gắn kết cộng đồng trong đời sống văn hóa - tín ngưỡng, Gầu Tào còn là không gian nuôi dưỡng bản sắc, nơi những giá trị truyền thống của người Mông được trao truyền bền bỉ từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ý nghĩa ấy càng trở nên sâu sắc hơn khi lễ hội Gầu Tào của đồng bào Mông  được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu năm 2025, mở ra cơ hội để di sản được bảo tồn, lan tỏa niềm tự hào trong đời sống cộng đồng người Mông của tỉnh Lào Cai.

Tết của người Cao Lan

Tết của người Cao Lan

Tỉnh Lào Cai hiện có hơn 10 nghìn người dân tộc Cao Lan (còn gọi là Sán Chay) sinh sống tập trung tại một số địa phương như: Yên Bình, Thác Bà, Trấn Yên, Xuân Ái… Trong quá trình phát triển, cộng đồng người Cao Lan vẫn gìn giữ những phong tục truyền thống đặc sắc, trong đó Tết Nguyên đán là dịp hội tụ rõ nét nhất các giá trị văn hóa, tâm linh và tinh thần cộng đồng.

Tái hiện Tết cung đình Thăng Long xưa và các nghi lễ "tống cựu nghinh tân"

Tái hiện Tết cung đình Thăng Long xưa và các nghi lễ "tống cựu nghinh tân"

Sáng 10/2, đúng ngày 23 tháng Chạp (ngày lễ ông Công, ông Táo), trong tiết xuân vui tươi, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức hoạt động “Tống cựu nghinh tân”, tái hiện các nghi thức đón Tết của cung đình Thăng Long xưa như: Lễ tiến lịch, Lễ thả cá chép, Lễ thướng tiêu (dựng cây nêu), Lễ đổi gác.

[Ảnh] Ngày xuân về Bản Liền chơi còn lông gà

[Ảnh] Ngày xuân về Bản Liền chơi còn lông gà

Tiếng cười rộn rã hòa cùng nhịp bay của những quả còn lông gà đã trở thành âm thanh quen thuộc mỗi dịp lễ hội hay Tết đến ở xã Bản Liền. Còn lông gà là trò chơi dân gian, cũng là sợi dây kết nối cộng đồng, là niềm tự hào của người Tày nơi đây. Ngày nay, nét đẹp truyền thống này đang trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn thu hút du khách, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đặc sắc cho vùng cao Lào Cai.

Rộn ràng hương Tết trong gian bếp ở Mường Khương

Rộn ràng hương Tết trong gian bếp ở Mường Khương

Những ngày giáp Tết, khắp các bản làng rộn ràng không khí chuẩn bị đón năm mới. Trong gian bếp lửa ấm, đồng bào dân tộc Mông, Nùng, Bố Y ở khu vực Mường Khương tất bật làm những loại bánh truyền thống như bánh khoải, bánh giầy, gửi gắm vào đó tình cảm và ước vọng về một năm đủ đầy.

Trải nghiệm làng nghề - giờ học thú vị, ý nghĩa

Trải nghiệm làng nghề - giờ học thú vị, ý nghĩa

Thời gian qua, Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Lào Cai) triển khai mô hình “Trải nghiệm làng nghề truyền thống” tại khuôn viên nhà trường. Thông qua phương pháp “học đi đôi với hành”, mô hình không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về văn hóa, lịch sử dân tộc mà còn góp phần rèn luyện kỹ năng sống, khơi dậy tinh thần sáng tạo và ý thức gìn giữ bản sắc truyền thống.

Ngày ông Công ông Táo - nét đẹp tín ngưỡng mở đầu mùa Tết của người Việt

Ngày ông Công ông Táo - nét đẹp tín ngưỡng mở đầu mùa Tết của người Việt

Ngày 23 tháng Chạp hằng năm từ lâu đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong đời sống văn hóa - tâm linh của người Việt. Đây là dịp người dân làm lễ tiễn ông Công - ông Táo về chầu trời, báo cáo với Ngọc Hoàng những việc đã diễn ra trong suốt một năm, đồng thời cũng là thời điểm chính thức khởi động không khí Tết Nguyên đán.

Chuẩn bị chu đáo để lễ hội xuân diễn ra an toàn, văn minh

Chuẩn bị chu đáo để lễ hội xuân diễn ra an toàn, văn minh

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đến cũng là thời điểm bắt đầu các lễ hội xuân. Các ngành, địa phương trên địa bàn tỉnh đang tích cực chuẩn bị chu đáo công tác tổ chức, tăng cường công tác quản lý, bảo đảm cho các lễ hội diễn ra an toàn, vui tươi, lành mạnh, bản sắc

Đền Thượng sẵn sàng đón khách dịp Tết Nguyên đán

Đền Thượng sẵn sàng đón khách dịp Tết Nguyên đán

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, không khí xuân đã lan tỏa khắp không gian Đền Thượng, điểm đến tâm linh tiêu biểu của phường Lào Cai. Trong sắc đào phai, quất chín vàng, cờ hoa rực rỡ, ngôi đền cổ kính mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa dân tộc đang được chỉnh trang chu đáo, sẵn sàng đón Nhân dân và du khách thập phương về du xuân, chiêm bái.

Nghi thức rước mẹ lúa trong lễ hội Cầu mùa của người Khơ Mú.

Tôn vinh nét đẹp lao động, sản xuất

Vào dịp đầu năm mới, đồng bào dân tộc Khơ Mú, phường Nghĩa Lộ tổ chức Lễ hội Cầu mùa để tạ ơn trời, đất và các thần linh phù hộ cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu; đồng thời tôn vinh nét đẹp trong lao động sản xuất.

Nhộn nhịp thị trường phụ kiện trang trí Tết

Nhộn nhịp thị trường phụ kiện trang trí Tết

Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, nhằm đáp ứng nhu cầu làm mới không gian sống, kinh doanh của người dân trong tỉnh, các loại phụ kiện trang trí Tết được bày bán với số lượng lớn, phổ biến ở nhiều dãy phố, khu chợ dân sinh.

Lào Cai khai mạc Triển lãm mỹ thuật “Sắc hoa xuân”

Lào Cai khai mạc Triển lãm mỹ thuật “Sắc hoa xuân”

Sáng 7/2, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh (cơ sở 2), phường Lào Cai, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh khai mạc Triển lãm mỹ thuật chủ đề “Sắc hoa xuân” lần thứ Nhất, chào mừng kỷ niệm 96 ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2026), mừng Xuân Bính Ngọ 2026 và Chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

fb yt zl tw