Trong đêm diễn "Thiêng", từ bốn phương, âm thanh của thiên nhiên ùa về qua tiếng trống dội sâu vào lòng đất, tiếng tù và vọng núi, tiếng nước hòa cùng lời Páo Dung trầm mặc ngân dài. Tính thiêng của những bài văn cúng, tạo nên một không gian phập phồng linh cảm, nơi con người đối thoại với đất trời bằng ngôn ngữ của đức tin.
Nhạc sĩ Phạm Công - người phụ trách toàn bộ phần âm nhạc của "Thiêng" chia sẻ, âm nhạc trong đêm diễn khiến khán giả cảm giác có thể nghe được tiếng rừng, tiếng suối và cả hơi thở đời sống, tín ngưỡng của người Dao đỏ, hòa quyện trong hơi thở Sa Pa.
Trên sân khấu ấy, các nghệ nhân và đồng bào Dao đỏ cùng dàn diễn viên chuyên nghiệp đã mang đến âm hưởng văn hóa sống động qua mỗi bước chân, điệu múa, lời ca.
Ánh sáng sân khấu được chuyển sắc tương ứng với nhịp điệu của thiên nhiên: màu nâu đất ấm trong cảnh "Tìm đất, lập bản"; màu lam phảng phất trong "Cầu mưa"; sắc lửa rực hồng trong "Bếp thiêng"... và ánh sáng trắng thanh khiết khi 12 ngọn đèn cấp sắc bừng lên giữa màn sương Sa Pa. Những bức tranh thờ, những mảng đỏ biểu tượng, những đường nét bản địa được tôn lên bằng ánh sáng… tất cả như hơi thở của núi rừng hóa thành nghệ thuật.
Tác giả kịch bản Hà Văn Thắng chia sẻ: "Chúng tôi đã để chính người Dao kể lại câu chuyện của họ. Khi họ hát Páo Dung, thực hiện nghi lễ cấp sắc hay thực hành những nét văn hóa của mình trên sân khấu, họ đang sống trong văn hóa". Để làm được điều đó, đạo diễn Đặng Xuân Trường và ê-kíp đã miệt mài nhiều tháng trời với bà con người Dao ở Sa Pa. Mỗi phân đoạn, mỗi động tác đều được kiểm chứng bởi các nghệ nhân am hiểu phong tục, để mọi chi tiết đều chân thực và có hồn.
Anh Chảo Láo Tả, người trực tiếp tham gia vở diễn, kể lại: "Điều tôi trân trọng nhất là thầy Trường luôn tôn trọng bản sắc. Thầy hỏi ý kiến từng thầy cấp sắc, từng người dân trong bản. Thiêng là sân khấu, nhưng lại rất gần với lễ thực, không bị biến dạng". Anh cho rằng, với lớp trẻ Dao ngày nay, đêm diễn vừa là một chương trình nghệ thuật, cũng mang đến bài học để trở về với cội nguồn. "Nhiều bạn trẻ bây giờ chạy theo lối sống hiện đại, quên mất văn hóa của mình. Khi thấy nghi lễ cấp sắc được tôn vinh, chúng tôi thấy tự hào và muốn gìn giữ hơn bao giờ hết", anh nói.
Sự kết hợp giữa ngôn ngữ sân khấu đương đại và nghi lễ truyền thống tạo ra một không gian trình diễn hiếm có: nơi công nghệ 3D mapping, hiệu ứng khói, laser, ánh sáng kết hợp hài hòa với vũ điệu, sắc phục, lời ca và tâm thức người Dao đỏ. Khi ánh sáng xoáy tròn trong làn khói trắng, hình tượng rồng hiện ra, phun nước làm mưa; khi đàn lễ bùng cháy giữa sân khấu; khi tiếng tù và vọng lên từ sâu trong đêm… cả không gian như được bao phủ trong nghi lễ thiêng liêng.
Họa sĩ Thu Hà (Hà Nội) xúc động chia sẻ: "Tôi đã đến Sa Pa nhiều lần, nhưng đây là lần đầu tiên một chương trình khiến tôi xúc động đến vậy. Cảm giác như đang được dự các nghi lễ thật, rất linh thiêng. Điều đó khiến tôi muốn tìm hiểu nhiều hơn về văn hóa của đồng bào các dân tộc". Nhiều du khách nước ngoài - những người đã mua vé cho buổi diễn - thậm chí bày tỏ rằng họ không cần hoàn phí, bởi "đêm diễn quá xứng đáng để trải nghiệm".
Sau đêm công diễn, khi những người Dao đến bắt tay và nói lời cảm ơn, khi những vị khách nước ngoài nán lại để chia sẻ về trải nghiệm vừa trải qua. Với Mẩy Nhi, một cô gái Dao tham gia vở diễn, cảm xúc ấy còn sâu hơn. "Chưa bao giờ tôi được thấy lễ cấp sắc của mình thiêng và đẹp đến thế", cô nói. Trong "Thiêng", Mẩy Nhi cùng các chị em trong xã tham gia phần cấp sắc 12 đèn và phần kết.
Họ đã tập suốt 4, 5 ngày ở bản, rồi lên Sân Quần ghép sân khấu, kết hợp cùng các thầy cúng và nghệ sĩ. Là phụ nữ Dao, hiếm khi được xem cận cảnh nghi lễ cấp sắc, nên cảm giác lúc ấy thực sự vỡ òa. Với Chảo Láo Tả, một thanh niên Dao đỏ đã được cấp sắc 3 đèn, "Thiêng" là trải nghiệm đầy đặc biệt.
"Tôi là người Dao chính gốc. Nhiều năm nay, tôi thấy văn hoá Dao dần bị mai một người trẻ chưa hiểu hết cái hay, cái đẹp nên dễ bỏ qua hoặc coi là phiền toái. Đêm diễn giúp chúng tôi nhìn lại và tự hào hơn với di sản của mình", anh chia sẻ.
Giữa cơn mưa lạnh, người dân, du khách và nghệ sĩ như vẫn chưa rời khỏi thế giới huyền ảo của ánh sáng, âm nhạc và lời Páo Dung ngân vọng. Trên phố núi, câu chuyện về đêm diễn đầu tiên của Sa Pa đang trở thành đề tài được nhắc đến nhiều nhất. Nếu trước đây, Sa Pa được biết đến với vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ và bản sắc văn hóa thì nay, chuỗi sự kiện nghệ thuật đã bổ sung cho bức tranh ấy một sắc màu mới.
Nghệ thuật biểu diễn phục vụ du lịch, được kiến tạo từ chính chất liệu của đời sống cộng đồng chính là sản phẩm văn hoá du lịch đích thực, kết tinh giữa sáng tạo của nghệ sĩ và niềm tự hào của đồng bào các dân tộc vùng cao. Với sự đầu tư nghiêm túc và tình yêu dành cho văn hoá địa phương, "Thiêng" đã trở thành niềm tự hào của Sa Pa, đồng thời định hình hướng đi mới cho du lịch văn hóa gắn kết cộng đồng.
