Sơn đỏ đi ngược với tinh thần thẩm mỹ của điêu khắc dân gian

Trao đổi với Thanh Niên, nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Bình (nhóm hoạt động, nghiên cứu văn hóa Đình làng Việt) cho rằng việc sơn đỏ di tích rất nguy hiểm khi đi ngược với tinh thần thẩm mỹ của điêu khắc dân gian.

Đình Kim Quan (Hà Nam) đã đỏ ối cả hành lang.
Đình Kim Quan (Hà Nam) đã đỏ ối cả hành lang.

Gần đây có nhiều di tích bỗng nhiên bị sơn đỏ vàng và trở nên rất kỳ lạ. Là người đi điền dã nhiều di tích và nghiên cứu mỹ thuật, ông đánh giá điều này ra sao?

Là người nghiên cứu mỹ thuật, nghiên cứu giá trị thẩm mỹ của các di sản, chúng tôi rất quan tâm đến bề mặt điêu khắc, kiến trúc. Khoảng 15 năm nay, khi quay lại nhiều di tích từng đến, tôi thấy chúng bị sơn phủ làm biến dạng bề mặt. Điều này khiến cho công tác nghiên cứu gặp khó khăn. Nghiêm trọng hơn là giá trị của di sản mỹ thuật không còn nữa như: nghi môn nội đền Vua Đinh (Ninh Bình); đền Gióng, đình Phú Mỹ, đình Kim Quan (Hà Nội); đình Văn Xá (Hà Nam) và mới đây là đình Trùng Thượng và đình Trùng Hạ (Gia Viễn, Ninh Bình).

Theo tư liệu của Viện Bảo tồn di tích, nhìn chung trước đây các cụ không sơn hết cả bộ khung gỗ mà chỉ sơn có chọn lọc thôi. Ông nghĩ sao khi có hiện tượng sơn đỏ toàn bộ khung gỗ trong di tích?

Hiện tượng sơn toàn bộ di tích đang trở thành một trào lưu. Nó xuất phát từ mong muốn công đức, ghi danh, làm đẹp của xã hội. Tuy là nhu cầu chính đáng, song việc sơn di tích lại mang tính tự phát, thiếu kiểm soát. Nghiêm trọng hơn có di tích còn có sự tham gia, chỉ đạo của cán bộ quản lý di tích.

Chúng tôi đi điền dã rất nhiều di tích, đặc biệt là tiếp cận với đình làng có niên đại thế kỷ 16, 17, 18, đây là những ngôi đình rất có giá trị. Qua nghiên cứu chúng tôi thấy việc sơn son thếp vàng ở một số di tích chỉ thực hiện vào những năm sau này. Nhân dân chỉ sơn tập trung ở gian giữa, họ sử dụng chất liệu sơn ta. Còn các mảng chạm hai bên kiến trúc phần lớn được để mộc hoặc các cụ tô màu. Đến nay các lớp tô màu hầu như đã bay màu. Việc sơn toàn bộ kiến trúc, đặc biệt là kiến trúc có chạm khắc trang trí (chạm lộng, bong kênh) là một hành động đi ngược với tinh thần thẩm mỹ của điêu khắc dân gian, đặc biệt là kiến trúc đình làng.

Nhiều chạm khắc trang trí trên kiến trúc dân gian bằng gỗ chỉ phát huy giá trị khi được để mộc. Khi đó, các chi tiết chạm khắc trên hoa văn, linh vật mới bộc lộ vẻ tinh tế tài hoa của người thợ. Nay sơn thếp đậm đặc, sặc sỡ như thế thì tất cả giá trị của di sản này hoàn toàn biến mất.

thanhnien.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Giữ hồn câu thơ, dệt tiếng lòng xứ sở

Giữ hồn câu thơ, dệt tiếng lòng xứ sở

Nhạc sĩ Nguyễn Xuân Vệ luôn dành trọn tình yêu cho quê hương, xứ sở. Trong “gia tài” sáng tác của ông, những ca khúc phổ thơ chiếm số lượng lớn. Sự đồng điệu giữa tâm hồn người nhạc sĩ với những vần thơ của các thi sĩ đã giúp ông chắp cánh cho ý thơ thành những giai điệu quê hương da diết, lay động lòng người...

 Mùa hè cùng trang sách

Mùa hè cùng trang sách

Mỗi độ hè về, khi tiếng ve rộn rã khắp phố phường, thư viện lại trở thành điểm hẹn thân quen của các em học sinh. Giữa nhịp sống hối hả, nơi đây mở ra một thế giới tĩnh lặng, từng trang sách đưa các em bước vào hành trình khám phá tri thức, nuôi dưỡng tâm hồn và khơi gợi niềm say mê tìm hiểu, lan tỏa văn hóa đọc đến cộng đồng.

Ấn tượng Lào Cai Fashion Show mùa 3: “Mây ngàn kể chuyện” - Sân chơi nghệ thuật ý nghĩa dành cho thiếu nhi dịp hè

Ấn tượng Lào Cai Fashion Show mùa 3: “Mây ngàn kể chuyện” - Sân chơi nghệ thuật ý nghĩa dành cho thiếu nhi dịp hè

Tối 06/6, tại sân khấu Quảng trường Phố đi bộ Đinh Lễ (phường Lào Cai), Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật và Thể thao tỉnh Lào Cai phối hợp với Trung tâm nghệ thuật Sky (Sky Art Center) tổ chức chương trình Lào Cai Fashion Show mùa 3 với chủ đề “Mây ngàn kể chuyện".

Đặc sắc đêm giao lưu Việt - Ấn mở màn Festival Yoga Sa Pa 2026

Đặc sắc đêm giao lưu Việt - Ấn mở màn Festival Yoga Sa Pa 2026

Tối 06/6, tại sân Quần, phường Sa Pa, đã diễn ra Đêm giao lưu văn nghệ Việt Nam - Ấn Độ với chủ đề “Yoga Sa Pa - Bản hòa ca giữa ngàn mây”. Đây là hoạt động mở màn đặc sắc trong chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Quốc tế Yoga lần thứ 12 (21/6/2026), tạo không khí sôi động trước sự kiện Yoga quy mô lớn sẽ diễn ra vào ngày 07/6 tại Sa Pa - điểm đến được mệnh danh là “Nơi gặp gỡ đất trời”.

Tiếng vọng biển khơi từ những mảng màu

Tiếng vọng biển khơi từ những mảng màu

Sinh năm 1963, họa sĩ Nguyễn Đình Thi - Chi hội trưởng Chi hội Mỹ thuật Việt Nam tỉnh, nguyên Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh Yên Bái (trước hợp nhất) đã có hai lần được đặt chân đến Quần đảo Trường Sa vào năm 2017 và năm 2023. Từ những trải nghiệm thực tế nơi đầu sóng ngọn gió, ông đã tái hiện chân thực và sống động hình tượng người lính hải quân qua các tác phẩm hội họa của mình.

Cô bé 11 tuổi và tập thơ “Bác sách bụng to”

Cô bé 11 tuổi và tập thơ “Bác sách bụng to”

Vượt qua 146 tác phẩm dự thi ở vòng loại, bản thảo tập thơ “Bác sách bụng to” của Vũ Ngọc Diệp (học sinh lớp 5, Trường Tiểu học Lê Văn Tám, phường Lào Cai) đã xuất sắc lọt vào Top 10 chung khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn năm 2026. Vũ Ngọc Diệp cũng là 1 trong 4 tác giả thiếu nhi nhỏ tuổi nhất góp mặt trong cuộc thi năm nay.

Dẻo thơm bánh nẳng Đông Cuông

Dẻo thơm bánh nẳng Đông Cuông

Từ những tàu lá rừng, hạt nếp thơm và nước tro vàng được chắt lọc bằng kinh nghiệm truyền đời, người Tày Khao ở Đông Cuông vẫn bền bỉ gìn giữ nghề làm bánh nẳng truyền thống. Mỗi chiếc bánh không chỉ là món ăn dân dã gắn với đời sống thường nhật và các dịp lễ, mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Lào Cai đứng đầu cả nước về số lượng tập thể, cá nhân điển hình tại Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” năm 2026

Lào Cai đứng đầu cả nước về số lượng tập thể, cá nhân điển hình tại Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” năm 2026

Sáng 02/6, tại Hà Nội, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tổ chức khai mạc Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” năm 2026. Tại sự kiện này, tỉnh Lào Cai vinh dự là địa phương đứng đầu cả nước về số lượng tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến được lựa chọn tham dự.

Đông đảo tăng ni, phật tử dự Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 tại chùa Tùng Lâm Ngọc Am

Đông đảo tăng ni, phật tử dự Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 tại chùa Tùng Lâm Ngọc Am

Sáng 31/5, tại chùa Tùng Lâm Ngọc Am (phường Yên Bái), Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai trang trọng tổ chức Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 - Dương lịch 2026. Đại lễ thu hút đông đảo tăng ni, phật tử và Nhân dân địa phương tham dự, trong không khí trang nghiêm, thành kính và đoàn kết của cộng đồng Phật giáo trên địa bàn.

Số hóa trong bảo tồn văn hóa dân tộc Dao

Số hóa trong bảo tồn văn hóa dân tộc Dao

Lào Cai là địa phương giàu bản sắc văn hóa với nhiều di sản truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số. Trong dòng chảy chuyển đổi số, nhiều nghi lễ, dân ca nghi lễ của người Dao đang được sưu tầm, số hóa và lan tỏa trên các nền tảng trực tuyến, mở ra hướng đi mới trong bảo tồn, phát huy di sản trước nguy cơ mai một theo thời gian.

Gìn giữ văn hóa Mường ở Quy Mông

Gìn giữ văn hóa Mường ở Quy Mông

Đồng bào dân tộc Mường ở xã Quy Mông sinh sống tập trung chủ yếu tại thôn Hợp Thành và rải rác tại một số thôn lân cận. Những năm qua, cùng với phát triển kinh tế, cấp ủy, chính quyền và người dân nơi đây luôn chú trọng gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Mường để bản sắc văn hóa không bị mai một.

fb yt zl tw