"Lịch sử sẽ ghi nhớ về ông không chỉ như một vị danh tướng tài ba bậc nhất, mà còn là một bậc trí giả với nhân cách cao vời - một nhà báo sắc bén và nghiêm cẩn, một sử gia lừng danh", nhận định của cây bút Lady Borton (Mỹ).
Báo VietNamNet xin trân trọng gửi tới độc giả một số cuốn sách có giá trị lịch sử, có bề dày nghiên cứu và được đánh giá cao, viết về cuộc đời vị đại tướng tài ba của dân tộc - đại tướng Võ Nguyên Giáp. Sách đã được xuất bản tại Việt Nam.
1. Đại tướng Võ Nguyên Giáp thời trẻ (xuất bản năm 2004) - Tác giả: Phạm Hồng Cư
Cuốn sách là kết quả 10 năm sưu tầm tư liệu và nghiên cứu của Trung tướng Phạm Hồng Cư (nguyên Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam) về quãng thời gian trước tuổi 20 (từ năm 1911 đến năm 1931) của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Cũng nhờ quá trình tìm tòi và nghiên cứu này, Trung tướng Phạm Hồng Cư đã xác định được tiệm cận nhất ngày sinh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là ngày 25/08/1911 so với các tài liệu khác cả ở Việt Nam và quốc tế.
Tác giả đã có dịp tiếp xúc với Đại tướng, phu nhân Đặng Bích Hà, ông Võ Thuần Nho - nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục - em ruột Đại tướng.., được đọc các bức thư gia đình của Đại tướng - những kỷ vật quý báu đã được lưu giữ hơn nửa thế kỷ. Đặc biệt hơn nữa, Trung tướng Phạm Hồng Cư đã có cơ hội gặp gỡ với thân mẫu của đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Bên cạnh tác phẩm "Võ Nguyên Giáp" của sử gia Pháp Georges Boudarel - cuốn sách này đã bù lấp lại khoảng trống lớn mà các tác giả trong và ngoài nước không đề cập - hoặc chỉ đề cập phác qua về tuổi thơ và tuổi trẻ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tác phẩm kể lại, thuở nhỏ, Đại tướng học rất giỏi. Ông đỗ đầu kì thi tốt nghiệp bậc sơ học (certificat d’étudé primaires) ở tỉnh Quảng Bình nhưng sau đó lại trượt kì thi vào Quốc học Huế. Năm 1924, ông thi đỗ, tham gia phong trào yêu nước và từng bị đuổi học vì tổ chức bãi khóa ở trường trong chuỗi hoạt động hưởng ứng để tang cụ Phan Chu Trinh.
2. Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Tổng tập hồi kí (xuất bản năm 2006) - Tác giả: Võ Nguyên Giáp
Một bộ tư liệu đặc biệt quý giá, tổng tập hồi ký gồm sáu cuốn của Ðại tướng Võ Nguyên Giáp: Từ nhân dân mà ra, Những năm tháng không thể nào quên, Chiến đấu trong vòng vây, Ðường tới Ðiện Biên Phủ, Ðiện Biên Phủ - điểm hẹn lịch sử, Tổng hành dinh trong mùa Xuân toàn thắng.
Lịch sử cách mạng Việt Nam đã ghi dấu ba mốc son chói lọi: Tổng khởi nghĩa tháng Tám, Ðiện Biên Phủ và mùa Xuân 1975 đại thắng. Nhân dân Việt Nam đã làm nên câu chuyện thần kỳ tưởng chừng như không thể làm được giữa thế kỷ 20. Lần đầu tiên trong lịch sử, một dân tộc vốn là thuộc địa, nửa phong kiến, kinh tế kém phát triển, đánh thắng những cường quốc đế quốc chủ nghĩa chủ yếu bằng sức mạnh của chính mình, nêu một tấm gương anh dũng, bất khuất, trí tuệ, tài năng trước toàn thế giới.
Trong quá trình cùng với Bộ Chính trị chỉ đạo kháng chiến, Ðại tướng Võ Nguyên Giáp đã có nhiều tác phẩm, luận văn chính trị quân sự, bài viết, bài nói... góp phần chỉ đạo quân và dân ta tiến hành hai cuộc kháng chiến. Ðặc biệt, những thời điểm, những giai đoạn có tính chất bước ngoặt lịch sử của dân tộc, Ðại tướng đều có những tác phẩm hồi ký, được thể hiện toàn bộ trong Tổng tập hồi ký này.
Cuốn sách ảnh "Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp" do Cục Thông tin Đối ngoại (Bộ Thông tin và Truyền thông) xuất bản nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đây thực sự là một tài liệu quý để lưu giữ truyền thống cách mạng và lịch sử dân tộc.
Sách được in khổ 21x24 cm, dày 212 trang, song ngữ Việt - Anh. Gần 300 bức ảnh trong sách đã khái quát một cách chân thật, sống động về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng vẻ vang của đại tướng - một vị tướng tài ba, một nhà cách mạng nổi tiếng, một người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một người con ưu tú của đất nước, được nhân dân cả nước yêu mến và bạn bè quốc tế ngưỡng mộ.
Một số bức ảnh quý trong cuốn sách này đã được báo VietNamNet đăng tải. Độc giả có thể xem lại TẠI ĐÂY
4. Võ Nguyên Giáp - Danh tướng thời đại Hồ Chí Minh (xuất bản năm 2010) - Tác giả Trần Trọng Trung
Trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam tính đến nay, có lẽ người duy nhất được phong hàm một lần, và phong tột đỉnh ngay, không ai khác là Đại tướng - Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp. Trong lịch sử vệ quốc của nhiều nước, hiếm có trường hợp nào một vị chỉ huy lại bắt đầu sự nghiệp quân đội của mình từ việc gây dựng lực lượng. Ngày 22/12/1944, tại khu rừng mang tên danh tướng Trần Hưng Đạo, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập do Võ Nguyên Giáp chỉ huy. Từ buổi sơ khởi với 34 chiến sĩ ấy, một quân đội nhân dân hùng hậu đã trưởng thành nhanh chóng và lập công liên tiếp từ nhỏ tới lớn.
Các vị danh tướng thời đại Hồ Chí Minh đều có chung một phẩm chất được gọi là: "Anh bộ đội cụ Hồ”. Quân đội Việt Nam từ nhân dân mà ra, do nhân dân mà trưởng thành, tình quân dân như cá với nước. Vì vậy, các vị tướng lĩnh đều biết quý trọng xương máu của chiến sĩ. Chiến tranh không thể tránh khỏi đổ máu. Thế nên cách tốt nhất để hạn chế xương máu chiến sĩ là: Đã đánh phải thắng; Thắng mà không phải, hay ít đổ máu mới là chiến thắng thực sự.
Với Đại tướng - Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp, việc quý máu xương chiến sĩ là phải làm sao có những sách lược, phương châm tác chiến hiệu quả nhất. Để bù đắp vào vốn tri thức quân sự không được đào tạo bài bản, Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp thường xuyên tìm tòi trong lịch sử giữ nước của ông cha ta. Vốn không nề hà bất kỳ công việc nào mà Đảng giao phó, kể cả công việc mà nhiều người cho là không hợp với ông, những nỗ lực của cá nhân ông đã mang lại những đổi thay to lớn.
Đại tướng đã thực hiện tốt lời Bác khuyên: "Việc gì có lợi cho dân cũng phải hết sức làm. Việc gì hại cho dân cũng phải hết sức tránh”. Sau khi nghỉ hưu, Đại tướng vẫn đau đáu nỗi niềm vì nước vì dân, suy tư và góp ý nhiều vấn đề hệ trọng của đất nước...
Cuốn sách được giới sử học Pháp đánh giá là một trong những tác phẩm giá trị nhất viết về nhà quân sự lỗi lạc Võ Nguyên Giáp. Tác giả của nó - sử gia Georges Boudarel biết sử dụng tiếng Việt thành thạo. Nhờ đó, ông có thể tham khảo nhiều tư liệu chính thống của Việt Nam, kết hợp với nhiều nguồn sách báo nước ngoài nên trong cuốn sách của ông có nhiều tài liệu và nhiều quan điểm, đánh giá mới mẻ. Ông đã khắc họa chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ khi còn là một cậu bé cho tới khi trở thành vị chỉ huy của quân đội Việt Nam trong sự tham chiếu, so sánh giữa nhiều nguồn tư liệu khác nhau.
Ngoài những chi tiết nói về những chiến tích của Đại tướng Võ Nguyên Giáp - không có gì khác biệt so với các cuốn sách khác của các tác giả phương Tây - còn có những chi tiết rất thú vị cho chúng ta biết về cậu học sinh trung học Võ Nguyên Giáp đã kiên cường trước những âm mưu của kẻ thù như thế nào. Những mua chuộc đã cho một kết quả ngược lại. Chàng trai trẻ Võ Nguyên Giáp đã trở thành học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Một sử gia Pháp khác đã bình luận về tướng Giáp trong cuốn sách này: "Một mình ông chống lại khoảng 15 sĩ quan cao cấp được đào tạo bài bản tại ở các trường quân sự phương Tây! Cuộc đấu tranh xem ra không cân sức... "
6. "Không phải huyền thoại" (xuất bản năm 2010) - Tác giả: Hữu Mai
"Không phải huyền thoại" là cuốn tiểu thuyết lịch sử đầu tiên về Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Pháp và cao trào chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ.
Nhà văn Hữu Mai với mối quan hệ đặc biệt với nhân vật của mình, đã có cuộc hành trình trên trang giấy để tìm ra đâu là khía cạnh phi thường của một con người giữa quan hệ với muôn người, những ảnh hưởng đến sinh mệnh và cục diện chiến cuộc, đâu là khía cạnh chân thực của những nét ngoại cỡ của tầm vóc lịch sử.
Về cuốn tiểu thuyết hiếm có này, độc giả Đinh Hoàng Minh (Tp HCM) viết: "...sống động đến từng chi tiết. Một anh "Văn" hiền lành như thư sinh, khuôn mặt nghiêm cẩn nhưng cũng luôn tươi cười. Ẩn sâu trong vị Đại Tướng là một tinh thần thép, một nhân cách lớn... một con người vượt lên trên cả những lý thuyết học thuật quân sự, táo bạo trong chiến thuật. Người đời sau khi nghiên cứu lại những trận chiến của Đại Tướng, người ta còn phải sửng sốt thốt lên "Không thể tin được, ông ấy thật điên rồ"...
Còn độc giả Phạm Thành Trung (Hà Nội) thì bình luận: "Tác giả đã viết tác phẩm này một cách nhẹ nhàng, chân tình và gần gũi, nhưng vẫn hết sức tinh tế và giàu cảm xúc. Chân dung một vị đại tướng tài năng, một nhân cách lớn của dân tộc hiện lên trên mỗi con chữ, khắc sâu vào lòng người đọc một hình ảnh sống mãi với thời gian."
Tổng hợp danh sách hồi ký của đại tướng Võ Nguyên Giáp. Theo lời nhà sử học Dương Trung Quốc, mỗi cuốn đều có tầm quan trọng và đánh dấu những thời kì lịch sử khác nhau của dân tộc, không thể bỏ qua một cuốn nào.
Hồi ký tiếng Việt
Vấn đề dân cày (đồng tác giả với Trường Chinh), 1938;
Đội quân giải phóng, 1950
Từ nhân dân mà ra, 1964;
Điện Biên Phủ - điểm hẹn lịch sử, 1964;
Mấy vấn đề đường lối quân sự của Đảng, 1970;
Những năm tháng không thể nào quên, 1970
Vũ trang quần chúng cách mạng, xây dựng quân đội nhân dân, 1972;
Những chặng đường lịch sử (gồm 2 tác phẩm đã in trước đó là Từ nhân dân mà ra và Những năm tháng không thể nào quên), 1977;
Chiến đấu trong vòng vây, 1995;
Chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, 1979;
Đường tới Điện Biên Phủ;
Điện Biên Phủ điểm hẹn lịch sử;
Tổng hành dinh trong mùa xuân đại thắng, 2000.
Hồi ký tiếng Anh
Unforgettable Days, Vo Nguyen Giap, NXB Thế giới, 2003
Dien Bien Phu, Vo Nguyen Giap, NXB Thế giới, 2004
Fighting under Siege, Vo Nguyen Giap, NXB Thế giới, 2004
Mỗi dịp tham gia trình diễn tại các chương trình, sự kiện văn hóa, lễ hội ở các tỉnh, thành phố trong nước đều là cơ hội để các nghệ nhân, diễn viên quần chúng ở Mường Lò tự hào giới thiệu, lan tỏa vẻ đẹp của điệu xòe nói riêng và bản sắc văn hóa vùng Mường Lò nói chung đến bạn bè ngoài tỉnh.
Ngày 19/4 (tức mùng 3 tháng 3 Âm lịch), tại đình Tháp Cái, thôn Tháp Cái, xã Xuân Ái, UBND xã Xuân Ái tổ chức Lễ cầu mùa truyền thống năm 2026, thu hút đông đảo cán bộ, Nhân dân và du khách tham dự.
Sáng 19/4, Phòng Cảnh sát cơ động, Công an tỉnh Lào Cai tổ chức sinh hoạt chính trị với chủ đề “Chiến sĩ với Ngày Sách và Văn hóa đọc năm 2026”, thu hút 50 cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên tham gia.
Ngày 19/4 (tức 3/3 âm lịch), phường Yên Bái đã long trọng tổ chức Lễ hội đền Tuần Quán năm 2026. Dự Lễ hội có đồng chí Nguyễn Thế Phước - Phó Bí thư Tỉnh ủy; đồng chí Vũ Thị Hiền Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương của tỉnh, cùng Nhân dân và du khách thập phương.
Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch Bính Ngọ vẫn lặng lẽ trở về như một “điểm hẹn” văn hóa quen thuộc của người Việt. Không ồn ào, không rực rỡ lễ hội, ngày Tết này được gìn giữ bằng những điều giản dị: Đĩa bánh trôi, bát bánh chay, nén hương thơm trên bàn thờ gia tiên.
Trong hành trình khám phá mảnh đất Lào Cai, du khách hôm nay không chỉ dừng lại ở việc ngắm cảnh, mà còn tìm kiếm những trải nghiệm sâu hơn, được sống trong không gian văn hóa bản địa và "chạm" vào nhịp sống thường ngày của người dân. Và chính những homestay, với vẻ mộc mạc, chân thực, đang trở thành cầu nối để những câu chuyện văn hóa được kể một cách tự nhiên và gần gũi nhất.
Từ quy định về nguồn lực tài chính đến cơ chế bảo tồn gắn với vai trò chủ thể của cộng đồng dân tộc thiểu số, Điều 7 dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam hướng tới thúc đẩy gìn giữ và đưa di sản của các dân tộc trở thành nguồn lực đóng góp cho phát triển bền vững.
Giữa đại ngàn Mù Cang Chải, có một người phụ nữ Mông vẫn miệt mài viết nên câu chuyện về sự hồi sinh của thổ cẩm. Đó là chị Lý Thị Ninh - Giám đốc Hợp tác xã thêu dệt thổ cẩm Mông Style tại xã Mù Cang Chải - người đã dành cả thanh xuân và tình yêu để gìn giữ hồn cốt trang phục truyền thống của dân tộc mình.
Tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW đã và đang mở ra một hướng đi rõ ràng: biến văn hóa thành tài sản quý, thành nguồn lực nội sinh, thành sức mạnh mềm của quốc gia. Khi mỗi giá trị văn hóa trở thành một sản phẩm, mỗi bản sắc trở thành một giá trị kinh tế, thì văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn được sống, được lan tỏa và tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại.
Là vùng đất giàu truyền thống cách mạng với nhiều di tích lịch sử, văn hóa, xã Chấn Thịnh đang gìn giữ, phát huy các giá trị di sản bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Không chỉ bảo tồn ký ức hào hùng của cha ông, địa phương còn nỗ lực biến các di tích thành "địa chỉ đỏ", góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.
Sáng 17/4, Đoàn công tác của Bảo tàng tỉnh Lào Cai đã có chuyến thăm và kiểm tra thực tế tại di tích đình xã Bản Liền nhằm đánh giá hiện trạng, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa tại địa phương.
Sáng 17/4, tại thôn Khuôn Giỏ, Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và trang trại giai đoạn 2 (FFF II), Hội Nông dân tỉnh Lào Cai phối hợp với Hội Nông dân xã Yên Bình tổ chức ra mắt Câu lạc bộ văn nghệ dân tộc Cao Lan.
Theo UBND xã Trịnh Tường, Lễ hội đền Mẫu Trịnh Tường năm nay sẽ diễn ra trong 3 ngày từ 24 đến 26/4/2026 (tức ngày 8 - 10/3 âm lịch) tại thôn Phố Mới 1, với nhiều hoạt động hấp dẫn.
Xã Nghĩa Đô không chỉ níu chân du khách bởi sắc xanh của những đồi cọ, những mái nhà sàn rêu phong, mà còn bởi “kho tàng” ẩm thực dân gian độc đáo. Trong đó, món vịt bầu lam ống nứa - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia chính là sự kết tinh giữa tri thức bản địa và tình yêu thiên nhiên của đồng bào dân tộc Tày nơi đây.
Hưởng ứng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (01/5/1886 - 01/5/2026) và 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), xã Nghĩa Đô tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao sôi nổi, hấp dẫn trong dịp nghỉ lễ 30/4–1/5, hứa hẹn mang đến cho du khách những trải nghiệm phong phú.
Sáng 15/4, tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THPT Yên Bái, UBND tỉnh tổ chức Lễ phát động Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ V và Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Lào Cai năm 2026.