Sự phát triển chênh lệch giữa vùng cao, biên giới và vùng thấp đến từ sự cộng hưởng của nhiều rào cản khách quan và chủ quan. Từ địa hình đồi núi cao, chia cắt mạnh, khí hậu khắc nghiệt cho tới quỹ đất sản xuất hạn chế, dân cư sinh sống thưa thớt, trình độ dân trí không đồng đều và tỷ lệ hộ nghèo cao đều khiến vùng này gặp nhiều khó khăn trong tiến trình phát triển.
Với quan điểm “đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước”, những năm qua, cùng với cả nước, tỉnh Lào Cai đã ưu tiên nguồn lực. Hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm được đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tạo động lực để vùng này phát triển bền vững.
Là xã vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh, nhưng Tú Lệ hôm nay đã có diện mạo khang trang, tươi mới hơn. Kết quả này có được nhờ địa phương đã tích cực huy động các nguồn lực, trọng tâm là các Chương trình mục tiêu quốc gia để đầu tư, phát triển đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng trên nhiều lĩnh vực.
Trong giai đoạn 2020 - 2025, xã huy động được trên 250 tỷ đồng để thực hiện bê tông hóa 11 km đường giao thông nông thôn; xây dựng 16 tuyến kênh mương thủy lợi với tỷ lệ cứng hoá đạt 92%; kéo điện lên các thôn Tà Dông, Kháo Nhà, Nước Nóng, lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng công cộng tại các tuyến đường chính, giao thông liên thôn; đầu tư xây mới, tu sửa cơ sở vật chất cho nhiều trường học, trạm y tế, nhà văn hoá trên địa bàn.
Nhờ đó, từ trung tâm xã Tú Lệ, ngày càng có nhiều con đường được mở rộng, bê tông hoá kết nối tới cả những thôn xa xôi. Điện lưới quốc gia lan tỏa tới toàn bộ 16 thôn, đưa ánh sáng tri thức và công nghệ đến gần hơn với đồng bào. Cùng với đó, các chính sách an sinh xã hội được thực hiện đầy đủ, tạo nền tảng vững chắc để người dân vươn lên phát triển kinh tế.
Thời gian qua, gia đình tôi đã được hưởng nhiều hỗ trợ, như: bảo hiểm y tế, téc nước, nhà ở và mới đây nhất là 2 con trâu sinh sản để phát triển chăn nuôi. Con cái đi học cũng được miễn học phí, chi phí sinh hoạt bán trú. Bà con mình cảm ơn Đảng và Nhà nước nhiều lắm! Cứ chăm chỉ sản xuất thì chắc chắn sẽ vươn lên thoát nghèo.
Cơ sở hạ tầng được quan tâm, đầu tư xây dựng đã góp phần quan trọng nâng cao dân trí, phục vụ dân sinh, đồng thời tạo điều kiện khai thác hiệu quả các thế mạnh và tiềm năng để phát triển kinh tế địa phương.
Hết năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã giảm còn 13,17%, tương đương 340 hộ, cận nghèo là 7,51%, tương đương 194 hộ, thu nhập bình quân đầu người tăng lên 48 triệu đồng/năm.
Không riêng Tú Lệ, diện mạo mới cũng đang hiện hữu ngày càng rõ nét tại các xã vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh. Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh đã có 35 xã, 453 thôn thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn.
Đến nay, 100% xã có đường nhựa hoặc bê tông kết nối đến trung tâm; 98% thôn có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương và nhu cầu đi lại của người dân.
Các dịch vụ xã hội cơ bản cũng ghi nhận sự cải thiện rõ rệt: 98,5% hộ dân được sử dụng điện lưới và các nguồn điện phù hợp, 94,35% đồng bào dân tộc thiểu số được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; 100% trạm y tế xã được xây dựng kiên cố; tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 92,81% và 97,5% thôn, tổ dân phố có nhà sinh hoạt cộng đồng.
Tỷ lệ hộ nghèo trong dân tộc thiểu số giảm bình quân 6,74% mỗi năm, thu nhập bình quân đầu người dân tộc thiểu số miền núi đã tăng lên mức 33,25 triệu đồng.
Sự đổi thay không chỉ thể hiện bằng những con số thống kê mà còn được khẳng định bởi chính niềm tin và sự hài lòng của đồng bào dân tộc thiểu số.
Chị Mùa Thị Sùng (thôn Sài Lương 2, xã Mỏ Vàng) chia sẻ: “Mỗi người dân trong thôn đều cảm nhận rõ rệt sự thay đổi của quê hương. Sự đổi thay hiện hữu từ ánh điện khi đêm về, con đường bê tông vào tận bản cho đến việc con cái được đến trường học tập. Nếu trước đây gia đình chỉ mong đủ ăn thì nay đã có thu nhập gần trăm triệu đồng mỗi năm nhờ phát triển cây quế từ nguồn hỗ trợ giống và kỹ thuật của Nhà nước. Sự hỗ trợ ấy là điểm tựa rất lớn, nhưng chúng tôi hiểu rằng không thể ỷ lại mãi, phải tự mình đứng vững, chăm chỉ lao động và thay đổi tư duy thì cuộc sống mới thực sự bền vững”.
Với 2.438 thôn, 95 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi, trong đó có 1.033 thôn, 47 xã đặc biệt khó khăn, tỉnh Lào Cai xác định giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ sản xuất, sinh kế và giải quyết kịp thời các vấn đề bức thiết, khó khăn đặc thù nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện cho đồng bào.
Tổng nguồn lực dự kiến huy động để thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia đạt khoảng 29.500 tỷ đồng. Với nguồn lực này, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu phát triển toàn diện, bao trùm khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; thực hiện giảm nghèo đa chiều, bền vững, bảo đảm an sinh xã hội, bình đẳng giới. Đồng thời, tập trung nâng cao thu nhập, chất lượng sống và khả năng tiếp cận dịch vụ cơ bản cho người dân, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng cao và các khu vực khác.
Thu hẹp khoảng cách phát triển vùng là hành trình tiến tới công bằng xã hội và phát triển bền vững. Nếu nguồn lực của Nhà nước là đòn bẩy thì tinh thần tự cường của người dân chính là điểm tựa vững chắc nhất. Chỉ khi đồng bào thực sự là chủ thể, biến khó khăn thành động lực để tự vươn lên, mọi khoảng cách mới thực sự được xóa nhòa.
