Người Mông khai lửa chạm bạc

z6268555059682-ff9b7029612ac16fa0a442e409df7778.jpg

Cứ mỗi dịp tết đến xuân về, không chỉ vui xuân đón tết, tưng bừng mở hội Gầu tào, đồng bào Mông ở Lào Cai còn chuẩn bị một nghi lễ quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của họ - nghi lễ khai lửa chạm bạc đầu xuân.

Người Mông thường cúng tạ thần bếp vào ngày 30 tết. Nghệ nhân Lồ A Cả ở thôn Lao Hàng Chải, xã Hoàng Liên (Sa Pa) cho biết: Lễ cúng do thợ bạc tiến hành, thể hiện sự thành kính, biết ơn tổ nghề chạm bạc đối với vị thần bếp, gắn bó với người thợ trong suốt quá trình hành nghề. Lễ vật gồm 1 con gà trống, 12 nén hương, 12 tấm giấy bản và 2 chén rượu, 2 đôi đũa, 2 bát cơm. Lễ vật đặt lên một cái sàng, để trên thành bếp lò.

vnjvov-cham-khac-sapa-4-10531403122020.jpg
Người Mông làm nghề chạm bạc thường tổ chức khai lửa đầu xuân.

Theo quan niệm của thợ bạc người Mông, chỉ có gà trống mới dùng làm lễ cúng thần bếp, bởi gà trống giống như chiếc đồng hồ báo thức, thúc giục người thợ dậy đốt bếp nhóm lò. Lông của gà trống được người Mông sử dụng làm bộ phận pít-tông của quạt gió trong bễ lò chạm bạc. Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, người chủ lễ sẽ ôm gà trống đứng trước bếp lò tế 3 lần và đọc lời khấn, dâng tế gà. Nội dung lời khấn báo vị thần bếp về mốc thời gian năm cũ đã qua, chuẩn bị đón năm mới, cầu thần bếp phù hộ cho bếp đỏ than hồng, đúc bạc thành công, không bị bỏng tay, bỏng chân, không bị búa đập vào tay, không bị hỏng bạc…

cham-bac-aa.jpg
Trang sức của người Mông.

Ngay sau khi kết thúc lễ cúng sống, gà trống sẽ được cắt tiết và mổ ngay tại bếp lò để chuẩn bị cho lễ cúng chín. Trước khi cúng, nghệ nhân sẽ lần lượt thắp hương tại các vị trí của khu chạm khắc bạc. Theo đó, họ đặt 4 que hương tại 4 chân cột của gian nhà đặt công cụ chạm khắc bạc. Trong chiếc sàng có 12 tấm giấy bản, 2 chén rượu, 2 đôi đũa, 2 bát cơm đã được sắp sẵn đặt tại khu bếp lò. Sau khi đọc bài cúng kết thúc nghi lễ, chủ lễ mang đồ cúng vào nhà và cả gia đình cùng ăn mừng.

Nghi lễ khai lửa chạm bạc đầu xuân là nghi lễ quan trọng trong dịp đầu năm mới của người Mông. Các ngày: mồng 5, mồng 7 hoặc mồng 9 tháng Giêng, gia đình sẽ làm lễ khai lửa. Chủ nhà chuẩn bị 12 nén hương và một ít bạc trắng để thực hiện nổi lửa, lấy may đầu năm. Là 1 trong 2 gia đình còn duy trì nghề chạm bạc ở xã Hoàng Liên, ông Vàng A Đỏa, thôn Lao Chải San 2 chia sẻ: Lễ khai lửa đầu xuân có ý nghĩa quan trọng nhằm thông báo cho các vị thần lửa, thần bếp phù hộ cho việc nung nóng, đúc, chạm bạc được suôn sẻ, thuận lợi. Chủ lò sẽ thực hiện quy trình chế tác như thường lệ mong cầu sự may mắn cả năm, nếu có đơn hàng sớm thì càng may mắn, thuận lợi.

phu-nu-mong-su-dung-nhieu-trang-suc-bac.jpg
Phụ nữ người Mông sử dụng nhiều trang sức bạc.

Người Mông quan niệm mọi sự vật, hiện tượng đều có linh hồn: thần bếp, thần cửa, thần nông… Mỗi vị thần có quyền năng, vai trò riêng để phù hộ, giúp con người đạt được mong ước trong cuộc sống. Nghi lễ khai lửa thờ thần bếp là tín ngưỡng đa thần, thể hiện sự trân trọng, đề cao vị trí vai trò của nghề chạm khắc bạc truyền thống của cộng đồng. Đây cũng là sinh hoạt văn hóa tinh thần có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các nghệ nhân chế tác bạc của người Mông ở Lào Cai.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng thành công Đại hội Đảng XIV

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng thành công Đại hội Đảng XIV

Chương trình nghệ thuật đặc biệt Tầm nhìn mới, kỷ nguyên mới quy tụ nhiều nghệ sĩ hàng đầu như NSND Tạ Minh Tâm, Mỹ Tâm, Tùng Dương, Đăng Dương… cùng hơn 6.000 diễn viên quần chúng, tạo nên các màn đồng diễn quy mô lớn, thể hiện sức mạnh đoàn kết và khát vọng vươn mình của dân tộc.

Rộn ràng chợ phiên Sín Chéng

Rộn ràng chợ phiên Sín Chéng

Si Ma Cai - vùng đất nơi thượng nguồn sông Chảy là nơi nổi tiếng với những phiên chợ đông vui như chợ Cán Cấu, chợ Si Ma Cai, chợ Sín Chéng. Trong đó, chợ phiên Sín Chéng là chợ phiên xa nhất, đến nay vẫn giữ được nét văn hóa mộc mạc, nguyên sơ, rực rỡ sắc màu của phiên chợ vùng cao Tây Bắc.

Hạt nhân gìn giữ bản sắc văn hóa ở Mậu A

Hạt nhân gìn giữ bản sắc văn hóa ở Mậu A

Người cao tuổi ở Mậu A với câu chuyện của riêng mình đã góp phần xây dựng nên những giá trị văn hóa độc đáo. Từ những điệu múa, bài hát dân gian đến các nghi thức lễ hội, sự hiện diện và cống hiến của họ góp phần duy trì bản sắc văn hóa, đồng thời kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

Bản Mông giữ thanh âm dân tộc

Bản Mông giữ thanh âm dân tộc

Thôn Mào Sao Phìn, xã Sín Chéng nổi tiếng với những ngôi nhà tường đất truyền thống của đồng bào Mông, nơi đây còn có nhiều nghệ nhân đang gìn giữ các loại nhạc cụ dân tộc như khèn, sáo, kèn, gậy sênh tiền… Xuân về, bản Mông rộn ràng thanh âm của những nhạc cụ dân tộc đã tạo nên bản hòa ca của núi rừng.

Phát hành bộ tem 'Tết Bính Ngọ'

Phát hành bộ tem 'Tết Bính Ngọ'

Chào đón năm mới Bính Ngọ 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ phát hành bộ tem “Tết Bính Ngọ” gồm 2 mẫu tem và 1 blốc như một lời chúc “Mã đáo thành công” gửi tới mọi nhà nhân dịp Tết Nguyên đán.

"Tết Ngựa yêu thương": Đưa trẻ về với văn hóa truyền thống

"Tết Ngựa yêu thương": Đưa trẻ về với văn hóa truyền thống

“Tết Ngựa yêu thương” là ấn phẩm Tết mới nhất của Cánh Cam books và Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam gửi tới độc giả nhí nhân dịp Tết Bính Ngọ năm nay. Bộ truyện không chỉ đem đến những câu chuyện ngộ nghĩnh hấp dẫn, mà còn giúp trẻ nhỏ hiểu thêm về văn hóa truyền thống của mỗi vùng miền.

[Infographic] Chính sách hỗ trợ câu lạc bộ văn hoá - nghệ thuật - thể thao nòng cốt trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030

[Infographic] Chính sách hỗ trợ câu lạc bộ văn hoá - nghệ thuật - thể thao nòng cốt trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030

Ngày 29/12/2025, Kỳ họp thứ bảy HĐND tỉnh khóa XVI đã thông qua Nghị quyết về Chính sách hỗ trợ câu lạc bộ văn hoá - nghệ thuật - thể thao nòng cốt trên địa bàn các xã, phường tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030. Nghị quyết có hiệu lực từ 9/1/2026.

Ca sĩ đưa âm nhạc Việt vươn tầm thế giới

Ca sĩ đưa âm nhạc Việt vươn tầm thế giới

Từ một cậu bé mơ mộng tại Hà Nội đến ngôi vị quán quân tại Cuộc thi âm nhạc quốc tế Intervision 2025, Đức Phúc đã viết nên một chương mới cho con đường âm nhạc của mình. Hành trình của Đức Phúc là minh chứng cho sự kiên trì, bền bỉ. Sinh năm 1996, trong một gia đình bình dị tại Hà Nội, ít ai ngờ chàng trai từng gây sốt tại Giọng hát Việt 2015 với bản cover “Hello” lại có ngày đưa âm nhạc Việt vươn tầm thế giới.

Rộn ràng Mường Hum

Rộn ràng Mường Hum

Chợ Mường Hum là phiên chợ nhỏ nằm ở xã Mường Hum, tỉnh Lào Cai. Nguồn gốc chợ phiên Mường Hum bắt nguồn từ địa thế thuận lợi, là trung tâm cụm xã của 8 xã vùng cao huyện Bát Xát (cũ).

ca khúc Nàng tiên Tớ dày của tác giả Bùi Mạnh Tín.

Nghe "Nàng tiên Tớ dày" kể chuyện mùa hoa nở

Cùng với nhiếp ảnh, ca khúc "Nàng tiên Tớ dày" của tác giả Bùi Mạnh Tín - Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh Lào Cai, như một đại sứ văn hóa bằng âm thanh đầy ấn tượng. Tác phẩm tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, tạo nhịp cầu cảm xúc, góp phần quảng bá du lịch Mù Cang Chải đến với bạn bè trong nước và quốc tế.

Tăng cường quản lý các di tích tâm linh dịp cuối năm

Tăng cường quản lý các di tích tâm linh dịp cuối năm

Cuối năm, khi nhu cầu chiêm bái, thực hành tín ngưỡng tại các điểm di tích tâm linh tăng cao, các cơ quan, ban, ngành chức năng và địa phương trên địa bàn tỉnh đã chủ động phối hợp, tổ chức triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý, bảo đảm các hoạt động diễn ra văn minh, an toàn, lành mạnh.

fb yt zl tw