Người Mông khai lửa chạm bạc

z6268555059682-ff9b7029612ac16fa0a442e409df7778.jpg

Cứ mỗi dịp tết đến xuân về, không chỉ vui xuân đón tết, tưng bừng mở hội Gầu tào, đồng bào Mông ở Lào Cai còn chuẩn bị một nghi lễ quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của họ - nghi lễ khai lửa chạm bạc đầu xuân.

Người Mông thường cúng tạ thần bếp vào ngày 30 tết. Nghệ nhân Lồ A Cả ở thôn Lao Hàng Chải, xã Hoàng Liên (Sa Pa) cho biết: Lễ cúng do thợ bạc tiến hành, thể hiện sự thành kính, biết ơn tổ nghề chạm bạc đối với vị thần bếp, gắn bó với người thợ trong suốt quá trình hành nghề. Lễ vật gồm 1 con gà trống, 12 nén hương, 12 tấm giấy bản và 2 chén rượu, 2 đôi đũa, 2 bát cơm. Lễ vật đặt lên một cái sàng, để trên thành bếp lò.

vnjvov-cham-khac-sapa-4-10531403122020.jpg
Người Mông làm nghề chạm bạc thường tổ chức khai lửa đầu xuân.

Theo quan niệm của thợ bạc người Mông, chỉ có gà trống mới dùng làm lễ cúng thần bếp, bởi gà trống giống như chiếc đồng hồ báo thức, thúc giục người thợ dậy đốt bếp nhóm lò. Lông của gà trống được người Mông sử dụng làm bộ phận pít-tông của quạt gió trong bễ lò chạm bạc. Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, người chủ lễ sẽ ôm gà trống đứng trước bếp lò tế 3 lần và đọc lời khấn, dâng tế gà. Nội dung lời khấn báo vị thần bếp về mốc thời gian năm cũ đã qua, chuẩn bị đón năm mới, cầu thần bếp phù hộ cho bếp đỏ than hồng, đúc bạc thành công, không bị bỏng tay, bỏng chân, không bị búa đập vào tay, không bị hỏng bạc…

cham-bac-aa.jpg
Trang sức của người Mông.

Ngay sau khi kết thúc lễ cúng sống, gà trống sẽ được cắt tiết và mổ ngay tại bếp lò để chuẩn bị cho lễ cúng chín. Trước khi cúng, nghệ nhân sẽ lần lượt thắp hương tại các vị trí của khu chạm khắc bạc. Theo đó, họ đặt 4 que hương tại 4 chân cột của gian nhà đặt công cụ chạm khắc bạc. Trong chiếc sàng có 12 tấm giấy bản, 2 chén rượu, 2 đôi đũa, 2 bát cơm đã được sắp sẵn đặt tại khu bếp lò. Sau khi đọc bài cúng kết thúc nghi lễ, chủ lễ mang đồ cúng vào nhà và cả gia đình cùng ăn mừng.

Nghi lễ khai lửa chạm bạc đầu xuân là nghi lễ quan trọng trong dịp đầu năm mới của người Mông. Các ngày: mồng 5, mồng 7 hoặc mồng 9 tháng Giêng, gia đình sẽ làm lễ khai lửa. Chủ nhà chuẩn bị 12 nén hương và một ít bạc trắng để thực hiện nổi lửa, lấy may đầu năm. Là 1 trong 2 gia đình còn duy trì nghề chạm bạc ở xã Hoàng Liên, ông Vàng A Đỏa, thôn Lao Chải San 2 chia sẻ: Lễ khai lửa đầu xuân có ý nghĩa quan trọng nhằm thông báo cho các vị thần lửa, thần bếp phù hộ cho việc nung nóng, đúc, chạm bạc được suôn sẻ, thuận lợi. Chủ lò sẽ thực hiện quy trình chế tác như thường lệ mong cầu sự may mắn cả năm, nếu có đơn hàng sớm thì càng may mắn, thuận lợi.

phu-nu-mong-su-dung-nhieu-trang-suc-bac.jpg
Phụ nữ người Mông sử dụng nhiều trang sức bạc.

Người Mông quan niệm mọi sự vật, hiện tượng đều có linh hồn: thần bếp, thần cửa, thần nông… Mỗi vị thần có quyền năng, vai trò riêng để phù hộ, giúp con người đạt được mong ước trong cuộc sống. Nghi lễ khai lửa thờ thần bếp là tín ngưỡng đa thần, thể hiện sự trân trọng, đề cao vị trí vai trò của nghề chạm khắc bạc truyền thống của cộng đồng. Đây cũng là sinh hoạt văn hóa tinh thần có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các nghệ nhân chế tác bạc của người Mông ở Lào Cai.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nối dài câu hát giao duyên của người Dao quần trắng

Nối dài câu hát giao duyên của người Dao quần trắng

Bước vào căn nhà nhỏ ở thôn Tân Đồng 4, xã Trấn Yên, tôi bắt gặp những câu hát giao duyên của người Dao quần trắng đang cất lên. Không sân khấu, không nhạc cụ đệm, chỉ có những giọng hát mộc mạc, khi ngân nga, khi đối đáp. Trong không gian giản dị ấy, những người cao tuổi đang kiên trì giữ lại những câu hát từng gắn bó với tuổi thơ, cuộc sống của mình và truyền lại cho thế hệ sau.

Phát động cuộc thi vẽ tranh thiếu nhi quốc tế 'Em yêu Hà Nội - Thành phố vì hòa bình' 2026

Phát động cuộc thi vẽ tranh thiếu nhi quốc tế 'Em yêu Hà Nội - Thành phố vì hòa bình' 2026

Cuộc thi vẽ tranh thiếu nhi quốc tế “Em yêu Hà Nội - Thành phố vì hòa bình” 2026 tạo sân chơi văn hóa, nghệ thuật bổ ích, lành mạnh, khơi dậy tư duy sáng tạo, năng khiếu thẩm mỹ và khả năng hội họa, qua đó nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu Hà Nội và tinh thần yêu chuộng hòa bình.

Người đẹp Cộng hòa Dominica đăng quang Miss World 2026

Người đẹp Cộng hòa Dominica đăng quang Miss World 2026

Đêm chung kết Hoa hậu Thế giới lần thứ 73 – Miss World 2026 đã khép lại sau khi người đẹp Joheirry Mola đến từ Cộng hòa Dominica đăng quang ngôi vị Hoa hậu. Danh hiệu Á hậu 1 thuộc về người đẹp Taanusiya Veerapandian – Malaysia, danh hiệu Á hậu 2 trao cho Elisabeth Reynes Alabern - Tây Ban Nha.

Quy định mới về quản lý và sử dụng tiền công đức, tài trợ tại các di tích

Quy định mới về quản lý và sử dụng tiền công đức, tài trợ tại các di tích

UBND tỉnh Lào Cai vừa ban hành Quyết định số 60/2026/QĐ-UBND kèm theo Quy định về quản lý, phân bổ và sử dụng tiền công đức, tài trợ cho các di tích giao cho đơn vị sự nghiệp công lập và Ban quản lý di tích kiêm nhiệm quản lý trên địa bàn tỉnh. Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 15/8/2026.

Mường Lò vào hội

Mường Lò vào hội

Tháng Chín về, Mường Lò khoác lên mình sắc vàng óng của mùa lúa chín. Ngoài đồng, người dân đang hối hả thu hoạch lúa, tranh thủ làm đất để kịp gieo trồng vụ đông. Giữa nhịp sống tất bật của mùa vụ, tiếng gọi của Xòe như một mạch nguồn văn hóa vẫn rộn ràng lan tỏa, hòa cùng hơi thở cuộc sống nơi đất Mường.

UBND phường Yên Bái tổ chức Chương trình giao lưu văn nghệ chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2026)

UBND phường Yên Bái tổ chức Chương trình giao lưu văn nghệ chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2026)

Tối 2/9, tại phố đi bộ phường Yên Bái, UBND phường Yên Bái phối hợp với Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật và Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Chương trình giao lưu văn nghệ chào mừng kỷ niệm 81 năm quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026).

Tiếp nối mạch nguồn văn hóa truyền thống

Tiếp nối mạch nguồn văn hóa truyền thống

Tết Độc lập, những bản làng vùng cao như bừng lên sức sống mới. Cờ hoa rực rỡ trên mỗi nẻo đường, nhà văn hóa, sân chơi thêm náo nức tiếng hát, tiếng cười trong những cuộc gặp gỡ cộng đồng. Giữa dòng người trở về đón ngày hội, nhiều người trẻ cũng tìm về cội nguồn theo một cách riêng: trở về với văn hóa của dân tộc mình, để hiểu hơn, thêm tự hào và tiếp nối hành trình gìn giữ những giá trị làm nên bản sắc quê hương.

Gìn giữ bản sắc văn hoá giữa dòng chảy hiện đại

Gìn giữ bản sắc văn hoá giữa dòng chảy hiện đại

Quán triệt quan điểm của Đảng “văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển”, Lào Cai luôn xác định bảo tồn văn hóa các dân tộc là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Đây cũng chính là động lực quan trọng để phát triển du lịch bền vững, từ đó, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho cộng đồng sở hữu tri thức văn hóa đó.

Thổ cẩm truyền thống trong nhịp sống thời trang đương đại

Thổ cẩm truyền thống trong nhịp sống thời trang đương đại

Mặc dù Carnaval Thổ cẩm Tây Bắc lần thứ nhất - năm 2026 đã khép lại, nhưng dư âm về đêm diễn thời trang tại Khu Du lịch Quốc gia Sa Pa đã ghi dấu nhiều cảm xúc ấn tượng trong lòng Nhân dân và du khách trong dịp nghỉ lễ 2/9 với nhiều tiết mục đặc sắc, tôn vinh vẻ đẹp thổ cẩm và bản sắc văn hóa các dân tộc Sa Pa nói riêng và Việt Nam nói chung.

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Với nhiều thế hệ văn nghệ sĩ Lào Cai, vùng đất biên cương luôn là nguồn cảm hứng đặc biệt, nơi cảnh sắc hùng vĩ, bản làng và nhịp sống của đồng bào hòa quyện tạo thành chất liệu sáng tác giàu sức sống. Từ những chuyến đi thực tế nơi rẻo cao, người nghệ sĩ đã ghi lại vẻ đẹp của thiên nhiên, con người và vùng phên giậu Tổ quốc qua những tác phẩm chất lượng, góp phần lan tỏa hình ảnh Lào Cai vừa hùng vĩ, vừa đậm đà bản sắc.

Độc đáo hương vị cốm mùa thu trên "Cao nguyên trắng" Bắc Hà

Độc đáo hương vị cốm mùa thu trên "Cao nguyên trắng" Bắc Hà

Ngày 1/9, tại Dinh Hoàng A Tưởng, xã Bắc Hà tổ chức chương trình trải nghiệm làm cốm truyền thống của đồng bào dân tộc trên địa bàn, nằm trong chuỗi hoạt động Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026 với chủ đề "Hương sắc mùa thu". Giữa tiết trời se lạnh vùng cao nguyên, hương thơm lúa nếp mới hòa cùng nhịp chày giã cốm đã trở thành điểm nhấn thu hút đông đảo du khách thập phương.

Từ Bản Chút đến Gabala

Từ Bản Chút đến Gabala

Từ bản Chút, xã Văn Bàn, nghệ nhân Chu Hồng Phương mang tiếng đàn Tính, lời Then cổ đến sân khấu Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Gabala lần thứ 15 tại Azerbaijan. Chuyến đi diễn ra từ ngày 29/7 đến 3/8/2026, đánh dấu lần đầu tiên chàng trai sinh năm 1994 biểu diễn trên một sân khấu quốc tế. Với Phương, đó là một chuyến đi đặc biệt, nơi công việc gìn giữ và thực hành nghi lễ Then mà anh theo đuổi nhiều năm được giới thiệu đến bạn bè từ nhiều quốc gia.

fb yt zl tw