Người Mông khai lửa chạm bạc

z6268555059682-ff9b7029612ac16fa0a442e409df7778.jpg

Cứ mỗi dịp tết đến xuân về, không chỉ vui xuân đón tết, tưng bừng mở hội Gầu tào, đồng bào Mông ở Lào Cai còn chuẩn bị một nghi lễ quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của họ - nghi lễ khai lửa chạm bạc đầu xuân.

Người Mông thường cúng tạ thần bếp vào ngày 30 tết. Nghệ nhân Lồ A Cả ở thôn Lao Hàng Chải, xã Hoàng Liên (Sa Pa) cho biết: Lễ cúng do thợ bạc tiến hành, thể hiện sự thành kính, biết ơn tổ nghề chạm bạc đối với vị thần bếp, gắn bó với người thợ trong suốt quá trình hành nghề. Lễ vật gồm 1 con gà trống, 12 nén hương, 12 tấm giấy bản và 2 chén rượu, 2 đôi đũa, 2 bát cơm. Lễ vật đặt lên một cái sàng, để trên thành bếp lò.

vnjvov-cham-khac-sapa-4-10531403122020.jpg
Người Mông làm nghề chạm bạc thường tổ chức khai lửa đầu xuân.

Theo quan niệm của thợ bạc người Mông, chỉ có gà trống mới dùng làm lễ cúng thần bếp, bởi gà trống giống như chiếc đồng hồ báo thức, thúc giục người thợ dậy đốt bếp nhóm lò. Lông của gà trống được người Mông sử dụng làm bộ phận pít-tông của quạt gió trong bễ lò chạm bạc. Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, người chủ lễ sẽ ôm gà trống đứng trước bếp lò tế 3 lần và đọc lời khấn, dâng tế gà. Nội dung lời khấn báo vị thần bếp về mốc thời gian năm cũ đã qua, chuẩn bị đón năm mới, cầu thần bếp phù hộ cho bếp đỏ than hồng, đúc bạc thành công, không bị bỏng tay, bỏng chân, không bị búa đập vào tay, không bị hỏng bạc…

cham-bac-aa.jpg
Trang sức của người Mông.

Ngay sau khi kết thúc lễ cúng sống, gà trống sẽ được cắt tiết và mổ ngay tại bếp lò để chuẩn bị cho lễ cúng chín. Trước khi cúng, nghệ nhân sẽ lần lượt thắp hương tại các vị trí của khu chạm khắc bạc. Theo đó, họ đặt 4 que hương tại 4 chân cột của gian nhà đặt công cụ chạm khắc bạc. Trong chiếc sàng có 12 tấm giấy bản, 2 chén rượu, 2 đôi đũa, 2 bát cơm đã được sắp sẵn đặt tại khu bếp lò. Sau khi đọc bài cúng kết thúc nghi lễ, chủ lễ mang đồ cúng vào nhà và cả gia đình cùng ăn mừng.

Nghi lễ khai lửa chạm bạc đầu xuân là nghi lễ quan trọng trong dịp đầu năm mới của người Mông. Các ngày: mồng 5, mồng 7 hoặc mồng 9 tháng Giêng, gia đình sẽ làm lễ khai lửa. Chủ nhà chuẩn bị 12 nén hương và một ít bạc trắng để thực hiện nổi lửa, lấy may đầu năm. Là 1 trong 2 gia đình còn duy trì nghề chạm bạc ở xã Hoàng Liên, ông Vàng A Đỏa, thôn Lao Chải San 2 chia sẻ: Lễ khai lửa đầu xuân có ý nghĩa quan trọng nhằm thông báo cho các vị thần lửa, thần bếp phù hộ cho việc nung nóng, đúc, chạm bạc được suôn sẻ, thuận lợi. Chủ lò sẽ thực hiện quy trình chế tác như thường lệ mong cầu sự may mắn cả năm, nếu có đơn hàng sớm thì càng may mắn, thuận lợi.

phu-nu-mong-su-dung-nhieu-trang-suc-bac.jpg
Phụ nữ người Mông sử dụng nhiều trang sức bạc.

Người Mông quan niệm mọi sự vật, hiện tượng đều có linh hồn: thần bếp, thần cửa, thần nông… Mỗi vị thần có quyền năng, vai trò riêng để phù hộ, giúp con người đạt được mong ước trong cuộc sống. Nghi lễ khai lửa thờ thần bếp là tín ngưỡng đa thần, thể hiện sự trân trọng, đề cao vị trí vai trò của nghề chạm khắc bạc truyền thống của cộng đồng. Đây cũng là sinh hoạt văn hóa tinh thần có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các nghệ nhân chế tác bạc của người Mông ở Lào Cai.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nét đẹp cúng rừng của người Mông Tổng Kim

Nét đẹp cúng rừng của người Mông Tổng Kim

Từ nhiều đời nay, đồng bào Mông ở thôn Tổng Kim, xã Nghĩa Đô vẫn duy trì lễ cúng rừng vào dịp đầu năm. Không chỉ gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống, nghi lễ còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ rừng, gắn kết cộng đồng và củng cố tình đoàn kết trong thôn bản.

Khi di sản được gìn giữ từ cộng đồng

Khi di sản được gìn giữ từ cộng đồng

Với 34 nhóm ngành dân tộc cùng sinh sống, Lào Cai là vùng đất hội tụ nhiều giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc. Không chỉ hiện diện trong các không gian bảo tồn hay lễ hội, những giá trị ấy đang được gìn giữ một cách bền bỉ trong đời sống hằng ngày bởi chính cộng đồng người dân nơi đây.

Lễ hội Đền Hùng 2026 diễn ra từ ngày 17 đến 26-4

Lễ hội Đền Hùng 2026 diễn ra từ ngày 17 đến 26-4

Lễ hội Đền Hùng - Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026 được tổ chức quy mô cấp tỉnh, diễn ra từ ngày 17 đến 26/4/2026 (tức ngày mùng 1 đến mùng 10 tháng ba năm Bính Ngọ) tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng cùng nhiều địa điểm trong tỉnh.

Lấy văn hóa làm nền tảng, xây dựng cộng đồng dân cư cơ sở giàu bản sắc, sáng - xanh - sạch - đẹp

Lấy văn hóa làm nền tảng, xây dựng cộng đồng dân cư cơ sở giàu bản sắc, sáng - xanh - sạch - đẹp

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh: "Phát triển văn hóa cơ sở phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng cộng đồng văn hóa cơ sở giàu bản sắc, sáng-xanh-sạch-đẹp; lấy khu dân cư là hạt nhân của môi trường văn hóa, người dân làm chủ thể và trung tâm".

Tổ chức cuộc thi viết với chủ đề “Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương”

Tổ chức cuộc thi viết với chủ đề “Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương”

Nhằm thiết thực triển khai các hoạt động kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) vừa ban hành Thể lệ tổ chức cuộc thi viết với chủ đề “Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương”. Đây là sân chơi văn hóa ý nghĩa nhằm lan tỏa những giá trị truyền thống tốt đẹp, các chuẩn mực đạo đức của gia đình Việt Nam giữa cuộc sống hiện đại bận rộn.

Sôi nổi Liên hoan “Giọng hát hay tiếng Anh và Tìm kiếm tài năng nghệ thuật thanh thiếu nhi” tỉnh Lào Cai năm 2026

Sôi nổi Liên hoan “Giọng hát hay tiếng Anh và Tìm kiếm tài năng nghệ thuật thanh thiếu nhi” tỉnh Lào Cai năm 2026

Sáng 17/3, Tỉnh đoàn Lào Cai phối hợp với Hội đồng Đội tỉnh tổ chức Liên hoan “Giọng hát hay tiếng Anh và Tìm kiếm tài năng nghệ thuật thanh thiếu nhi tỉnh Lào Cai năm 2026” với chủ đề “Giai điệu tuổi trẻ”. Chương trình là hoạt động ý nghĩa chào mừng kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (26/3/1931 – 26/3/2026).

500 năm giữ lửa nghề đúc đồng giữa lòng Hà Nội

500 năm giữ lửa nghề đúc đồng giữa lòng Hà Nội

Nằm trên bán đảo nhô ra hồ Trúc Bạch (Hà Nội), Ngũ Xã là một trong những làng nghề thủ công tiêu biểu của kinh thành Thăng Long xưa. Trải qua gần 500 năm hình thành và phát triển, làng đúc đồng Ngũ Xã không chỉ lưu giữ kỹ nghệ tinh xảo mà còn góp phần tạo nên nhiều tác phẩm đồng đồ sộ, in dấu trong không gian văn hóa tâm linh Việt Nam.

Lần đầu trong lịch sử Oscar có nữ quay phim chiến thắng

Lần đầu trong lịch sử Oscar có nữ quay phim chiến thắng

Nhà quay phim Autumn Durald Arkapaw đã làm nên lịch sử tại Oscar khi trở thành người phụ nữ đầu tiên giành giải Quay phim xuất sắc nhất với bộ phim "Sinners". Chiến thắng của cô đánh dấu bước tiến quan trọng của phụ nữ trong lĩnh vực quay phim vốn lâu nay do nam giới thống trị.

fb yt zl tw