Tuy được đánh giá là loại hình có độ an toàn cao, song những sự cố gần đây, điển hình là vụ lật thuyền nghiêm trọng trên vịnh Hạ Long ngày 19-7, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những bất cập trong công tác quản lý, cảnh báo thiên tai và cứu hộ, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải siết chặt các biện pháp bảo đảm an toàn cho du khách.
“Mỏ vàng” của du lịch Việt Nam
Có lợi thế đường bờ biển dài 3.200km cùng hệ thống sông ngòi dày đặc và hệ thống cảng nước sâu thuận lợi để các tàu biển lớn neo đậu..., Việt Nam đang có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch đường thủy, trong đó có du lịch trên biển và du lịch trên sông. Theo Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình, du lịch đường thủy đang là “mỏ vàng” của ngành Du lịch Việt Nam, loại hình này mang đến lượng khách quốc tế lớn có khả năng chi tiêu cao.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 6 tháng đầu năm, lượng khách đến Việt Nam bằng đường biển đạt hơn 181.000 lượt, chiếm 1,7% tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam. Các thị trường gửi khách lớn tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, trong đó Trung Quốc dẫn đầu với 2,7 triệu lượt, chiếm 25,6%, tiếp đến là Hàn Quốc với 2,2 triệu lượt, chiếm 20,7%.
Còn theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, từ đầu năm đến nay, Việt Nam liên tục đón các du thuyền, tàu biển hạng sang cập các cảng biển ở Hạ Long (Quảng Ninh), Nha Trang (Khánh Hòa), Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh. Điển hình như tàu Celebrity Solstice đã đưa hơn 3.000 du khách châu Âu và Mỹ đến thăm thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long vào tháng 1; tàu Adora Cruise đã cập cảng Tiên Sa (Đà Nẵng) vào tháng 2 mang theo 2.400 du khách quốc tế.
Các địa phương đều ghi nhận số lượng tàu biển tăng cao so với năm trước. Chỉ trong 2 tháng đầu năm, Khánh Hòa đã đón 7 chuyến tàu biển quốc tế với hơn 12.500 du khách. Còn tỉnh Quảng Ninh ghi nhận có khoảng 70 chuyến tàu biển quốc tế đăng ký cập cảng trong năm 2025, tăng khoảng 30% so với năm 2024, với gần 90.000 lượt khách du lịch quốc tế từ các nước Âu, Mỹ, châu Úc, Đông Bắc Á... Cảng Tiên Sa (Đà Nẵng) ước tính sẽ đón khoảng 76 chuyến tàu, với hơn 70.000 lượt khách, tăng 64% so với năm 2024.
Không chỉ tàu biển, các loại hình du lịch trên biển và trên sông cũng phát triển mạnh trong nhiều năm gần đây, mang đến nguồn thu lớn cho các địa phương. Điển hình như du thuyền nghỉ dưỡng qua đêm, tàu tham quan trên vịnh Hạ Long (Quảng Ninh); du thuyền ngắm sông Hàn tại Đà Nẵng; du thuyền trên sông Sài Gòn tại thành phố Hồ Chí Minh. Tại Hà Nội, du lịch trên sông Hồng cũng được xem là sản phẩm lợi thế, đang được Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với Tổng Công ty Du lịch Hà Nội tập trung đẩy mạnh tuyên truyền và làm mới các dịch vụ.
Cần nâng cao cảnh báo, siết chặt quản lý
Theo các chuyên gia, du lịch tàu biển có độ an toàn khá cao nhưng vẫn tiềm ẩn những rủi ro bất ngờ. Vụ lật tàu trên vịnh Hạ Long diễn ra vào ngày 19-7 gây thương vong lớn, tuy được nhận định là tai nạn hy hữu nhưng cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc cần phải siết lại quy trình quản lý, cấp phép, tiêu chuẩn tàu, công tác cảnh báo thiên tai, cứu hộ cứu nạn và các hướng dẫn an toàn cho du khách trên biển và sông.
Ông Phạm Hà, Chủ tịch Tập đoàn LuxGroup, đơn vị quản lý và vận hành nhiều du thuyền trên vịnh Hạ Long và Nha Trang, nhận định, hiện nay còn tồn tại lỗ hổng trong thiết kế tàu du lịch khi chưa có hệ thống cảnh báo tự động. Ngoài ra, công tác dự báo, cảnh báo thời tiết đối với những dạng thời tiết cực đoan vẫn còn chậm. Nhiều chủ tàu khá chủ quan khi chưa có hướng dẫn rõ ràng, cụ thể các cách thoát hiểm cho du khách trước khi lên tàu.
Để khắc phục tình trạng này, ông Phạm Hà cho rằng mọi tàu cần được giám sát qua GPS, AIS (hệ thống để giám sát tàu biển giúp theo dõi vị trí, hướng đi, tốc độ và nhiều thông tin khác) kết nối trực tiếp với trung tâm điều khiển do Ban Quản lý điểm đến của địa phương quản lý. Trong trường hợp tàu gặp sự cố, trung tâm điều khiển sẽ có phương án hỗ trợ, cứu hộ kịp thời.
Còn theo Tổng Giám đốc Công ty Du lịch Mekong Rustic Nguyễn Ngọc Bích, cần phải có nhiều kênh để làm việc với chủ tàu và khách du lịch như hệ thống SMS, có số điện thoại của các chủ tàu, kênh liên lạc với chủ tàu để trong trường hợp có sự cố có thể ngay lập tức liên lạc với bộ phận cứu hộ. Bên cạnh đó, các công ty du lịch cần thường xuyên trang bị kiến thức, kỹ năng, đào tạo nhân viên ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
Được biết, sau sự cố lật tàu trên vịnh Hạ Long, Ban Quản lý vịnh Hạ Long được giao nghiên cứu ngay hệ thống định vị tàu thuyền 24/24h để bảo đảm giám sát, liên lạc với tàu thuyền trong trường hợp khẩn cấp. Các tàu thuyền bắt buộc phải cung cấp thông tin, hướng dẫn kỹ năng an toàn cho hành khách trước khi khởi hành.
Về vấn đề nâng cao quy trình quản lý, bảo đảm an toàn cho du khách, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy cho biết, Cục yêu cầu các địa phương, đơn vị kinh doanh dịch vụ tàu trên biển, trên sông cần rà soát quy trình hoạt động, thiết lập hệ thống cảnh báo thiên tai, thời tiết bất thường và quy chuẩn tàu đủ điều kiện để bảo đảm an toàn cho du khách.
