Hình thành vành đai sinh thái và văn hóa đẳng cấp quốc tế

Định hình cấu trúc siêu đô thị đa cực, đa trung tâm

Theo Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026 về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội được xây dựng với tầm nhìn dài hạn đến sau năm 2085 và xa hơn, trên cơ sở phát triển không gian mở, cấu trúc đô thị "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm", gắn kết chặt chẽ với Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Đáng chú ý, Hà Nội xác định mô hình phát triển gồm 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực chiến lược, tạo thành bộ khung phát triển mới cho toàn đô thị.

Trong đó, khu vực nội đô lịch sử giữ vai trò trung tâm chính trị, văn hóa và tài chính; phía Bắc phát triển đô thị sân bay, logistics và hội nhập quốc tế; phía Tây hình thành cực khoa học công nghệ Hòa Lạc; phía Nam phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics và sân bay thứ hai của Thủ đô.

Định hướng quy hoạch trục đại lộ cảnh quan sông Hồng đặt mục tiêu phát triển kinh tế sáng tạo gắn với bản sắc địa phương, hình thành "hành lang văn hóa dòng sông mẹ". Theo dự kiến, TP. Hà Nội sẽ xây dựng các tuyến du lịch kết nối chuỗi công viên di sản ven sông với mạng lưới 11 công viên chuyên đề hiện đại.

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của quy hoạch là việc xác lập sông Hồng thành "đại lộ cảnh quan" và không gian phát triển trung tâm mới của Thủ đô.

Theo định hướng, trục sông Hồng sẽ không chỉ là hành lang thoát lũ mà còn trở thành cực phát triển đa chức năng gồm tài chính, thương mại, dịch vụ, văn hóa sáng tạo, du lịch và đô thị hiện đại.

Hà Nội dự kiến phát triển hành lang cảnh quan sông Hồng với chiều dài khoảng 90km, kết nối từ Sơn Tây qua trung tâm nội đô tới Văn Giang - Phố Hiến. Các cây cầu mới, tuyến giao thông ven sông và không gian công cộng hai bên bờ sẽ tạo diện mạo đô thị hoàn toàn mới cho Thủ đô trong tương lai.

Song song đó, thành phố sẽ triển khai chiến lược "hồi sinh các dòng sông" như Tô Lịch, Nhuệ, Đáy, Tích và Cầu Bây thông qua hệ thống hồ điều hòa, bể chứa ngầm, xử lý nước thải tập trung và chỉnh trang cảnh quan ven sông.

Đây được xem là đột phá lớn nhằm giải quyết đồng thời các bài toán ô nhiễm, úng ngập và ùn tắc giao thông đô thị kéo dài nhiều năm qua.

Mạng lưới 11 công viên chuyên đề quy mô 3.300 ha

Hệ thống không gian xanh ven sông bao gồm 11 cụm công viên với tổng diện tích khoảng 3.300 ha đất liên hoàn, kéo dài từ phía Bắc xuống phía Nam. Trong đó, quy mô lớn nhất là cụm công viên tại bãi sông Tráng Việt thuộc xã Mê Linh và xã Thiên Lộc, với tổng diện tích hơn 1.100 ha. Ngược lại, công viên phường Phú Thượng có quy mô nhỏ nhất, khoảng 20 ha.

Đáng chú ý là công viên chuyên đề bảo tồn vùng trồng đào Nhật Tân - quất Quảng Bá tại phường Nhật Tân và phường Quảng Bá. Dự án này được kỳ vọng sẽ làm sống dậy trục thủy đạo lịch sử kết nối từ Việt Trì, Hà Nội đến phố Hiến thông qua các giá trị văn hóa nông nghiệp đặc trưng của khu vực.

Hạ tầng giao thông xanh và không gian văn hóa biểu tượng

Bên cạnh hệ thống cây xanh, quy hoạch còn chú trọng phát triển mạng lưới đường đi bộ ven mặt nước và đường giao thông mở rộng. Các công viên sẽ được tích hợp nhiều dịch vụ giải trí, vui chơi ngắm cảnh nhằm thu hút người dân và du khách. Không gian này không chỉ đóng vai trò thư giãn mà còn giúp giảm hiệu ứng bê tông hóa, cải thiện chất lượng không khí và hạn chế tình trạng đảo nhiệt đô thị.

Đồ án cũng đề xuất xây dựng các công trình biểu tượng mang tầm quốc tế như tháp Kỷ nguyên, bảo tàng Ký ức sông Hồng, bảo tàng cầu Long Biên, bảo tàng Đương đại và bảo tàng Công nghệ. Những công trình này sẽ tạo nên điểm nhấn kiến trúc và không gian đổi mới sáng tạo cho Thủ đô.

Phát triển du lịch đường thủy và phục hồi làng nghề

Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc hình thành hệ thống giao thông đường thủy dọc sông Hồng. Thành phố dự kiến phát triển các tour tham quan từ 1 đến 3 ngày qua các địa danh lịch sử và hệ thống bảo tàng dọc hai bên bờ. Ven sông cũng sẽ có tuyến đường dành riêng cho người đi bộ và xe đạp sát mép nước, tạo điều kiện cho các hoạt động thể thao ngoài trời.

Ngoài ra, các làng nghề truyền thống như Bát Tràng, Kim Lan, Văn Đức sẽ được bảo tồn và hồi sinh gắn liền với không gian văn hóa du lịch trải nghiệm. Việc cải thiện điều kiện sống đồng bộ cho người dân làng nghề được đặt lên hàng đầu trong quá trình chỉnh trang đô thị.

Mục tiêu trở thành 'Central Park' của Thủ đô

Hà Nội đặt mục tiêu biến khu vực hai bờ sông Hồng thành vành đai sinh thái trung tâm, đóng vai trò là không gian văn hóa, du lịch, lễ hội và thể thao quy mô lớn của miền Bắc. Dự kiến, khi hoàn thiện, chuỗi công viên và dịch vụ ven sông có thể thu hút từ 15 đến 20 triệu lượt khách mỗi năm.

Hiện nay, Hà Nội đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt không gian công cộng và quảng trường sinh thái quy mô. Việc triển khai dự án này không chỉ thay đổi diện mạo cảnh quan mà còn nâng cao chất lượng sống cho cư dân, biến sông Hồng thực sự trở thành trung tâm phát triển của thành phố trong tương lai.