Hạt giống vô tính hứa hẹn thay đổi nông nghiệp toàn cầu

Theo Nature, một thử nghiệm sắp diễn ra tại miền Đông Australia có thể mở ra kỷ nguyên mới cho nông nghiệp: những cây cao lương được chỉnh sửa gen để tự tạo ra hạt giống là bản sao di truyền của chính chúng, thay vì sinh sản hữu tính. Mỗi bông cây có thể cho ra hàng nghìn hạt “nhân bản”, giữ nguyên đặc tính của thế hệ trước.

nong-dan.jpg
Nông dân trồng lúa trên cánh đồng ở Nagaon, bang Assam, Ấn Độ.

Công nghệ này dựa trên hiện tượng apomixis - cơ chế sinh sản vô tính qua hạt vốn đã được biết đến ở hơn 300 loài thực vật, song chưa từng thấy ở các cây lương thực chủ lực. Sau nhiều thập kỷ nghiên cứu, các nhà khoa học tin rằng apomixis có thể “cố định” ưu thế lai, tức hiệu quả vượt trội khi hai giống bố mẹ được lai tạo. Nhờ đó, nông dân sẽ có nguồn hạt lai năng suất cao, ổn định qua nhiều vụ, thay vì phải mua giống mới mỗi năm.

Các thí nghiệm bước ngoặt bắt đầu từ thập niên 1990, khi nhà sinh lý học thực vật Anna Koltunow tại Đại học Queensland khởi động dự án Hy - Gain nhằm đưa apomixis vào cao lương và đậu mắt đen. Nỗ lực này được Quỹ Gates và tập đoàn hạt giống Corteva Agriscience hậu thuẫn, hướng tới cả nông hộ nhỏ ở châu Phi hạ Sahara lẫn các thị trường nông nghiệp quy mô lớn.

Đột phá kỹ thuật đạt được khi các nhóm nghiên cứu tách bạch hai điều kiện của apomixis: làm trệch quá trình giảm phân để tế bào trứng và tế bào tinh đều mang bộ nhiễm sắc thể nguyên vẹn, và kích hoạt hiện tượng trinh sinh, tức hình thành phôi mà không cần thụ tinh. Những thí nghiệm trên Arabidopsis, lúa, cà chua và ngô đã chứng minh điều này khả thi, đặc biệt khi kết hợp đột biến “MiMe” (nguyên phân thay vì giảm phân) với gen BABY BOOM - tác nhân kích hoạt sự phát triển phôi. Ở lúa, tỷ lệ hạt nhân bản có lúc vượt quá 95%. Gần đây, các nhà khoa học Trung Quốc còn cải thiện hiệu quả sinh sản, đưa công nghệ tiến sát thương mại hóa.

Ngoài lúa và cao lương, các nhóm nghiên cứu tại châu Âu và Mỹ đang tìm kiếm những gen apomixis khác, chẳng hạn gen PARTHENOGENESIS (PAR) ở bồ công anh hay các yếu tố trong táo và mâm xôi, với hy vọng mở rộng kỹ thuật ra nhiều loại rau quả và cây công nghiệp. Tuy nhiên, chưa có giống cây apomixis tổng hợp nào vượt qua toàn bộ quy trình thử nghiệm đồng ruộng nhiều mùa và khâu phê duyệt thương mại.

Dù còn rào cản, giới chuyên gia tin rằng apomixis có thể trở thành “công cụ in Gutenberg” của nông nghiệp: mở ra sự đa dạng giống lai chưa từng có, được tùy chỉnh cho điều kiện khí hậu địa phương từ châu Phi đến châu Á. Với những nông dân ít vốn, đây có thể là cơ hội lần đầu tiếp cận giống lai năng suất cao mà không phải phụ thuộc vào thị trường hạt giống đắt đỏ.

baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế số

Đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế số

Nhằm mang lại các sản phẩm, dịch vụ tiện ích cho người dân, doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số, ngành ngân hàng tỉnh Lào Cai đã sớm vào cuộc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị với tinh thần quyết liệt, đồng bộ, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.

Ươm mầm năng lực số cho học sinh

Ươm mầm năng lực số cho học sinh

Từ thực tiễn đào tạo và những kết quả nổi bật đạt được tại các sân chơi khoa học - công nghệ trong nước và quốc tế, Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Lào Cai) đang từng bước khẳng định vai trò là đơn vị tiên phong trong công tác ươm mầm năng lực số cho học sinh.

Hành trình chinh phục đỉnh cao "AI Thực chiến 2025" của chàng trai 10x Lào Cai

Hành trình chinh phục đỉnh cao "AI Thực chiến 2025" của chàng trai 10x Lào Cai

Giải Nhất cuộc thi “AI Thực chiến 2025” đã gọi tên Đoàn Viết Thắng - chàng trai quê Lào Cai, đội trưởng team Converged cùng các đồng đội, sau hành trình cạnh tranh khốc liệt giữa những nhóm nghiên cứu AI hàng đầu cả nước. Thành tích này không chỉ là dấu mốc cá nhân, mà còn cho thấy sự trưởng thành của thế hệ kỹ sư trẻ Việt Nam trong việc làm chủ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào các bài toán thực tiễn.

“Bình dân học vụ số” thúc đẩy phát triển bền vững

“Bình dân học vụ số” thúc đẩy phát triển bền vững

Khi Phong trào “Bình dân học vụ số” thấm sâu vào đời sống, mỗi người dân trở thành một chủ thể của chuyển đổi số thì chuyển đổi số không còn là khẩu hiệu mà thực sự trở thành động lực nội sinh thúc đẩy phát triển bền vững, tạo nền tảng để Lào Cai tự tin hội nhập và vươn lên trong kỷ nguyên số.

Vận hành chính quyền với hệ thống quản trị số “Make in Mường Lai”

Vận hành chính quyền với hệ thống quản trị số “Make in Mường Lai”

Từ tháng 7/2025, tỉnh Lào Cai chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trong đó xã Mường Lai nổi lên như một điểm sáng về đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành. Vượt qua những lúng túng ban đầu trước khối lượng công việc lớn khi sáp nhập và tiếp nhận nhiệm vụ từ cấp huyện, địa phương đã chủ động xây dựng hệ thống quản trị số “Make in Mường Lai”, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát cán bộ và phục vụ người dân.

Người dân "biết số, hiểu số và dùng số"

Người dân "biết số, hiểu số và dùng số"

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tỉnh Lào Cai xác định người dân vừa là chủ thể, vừa là trung tâm của tiến trình chuyển đổi số. Từ nhận thức đó, thời gian qua, các cấp, ngành trong tỉnh đã tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao kỹ năng số cho người dân, đặc biệt ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. 

Lào Cai triển khai Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Lào Cai triển khai Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

UBND tỉnh Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Quyết định số 2244/QĐ-TTg ngày 13/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.

Động lực cho đổi mới sáng tạo

Động lực cho đổi mới sáng tạo

Mô hình liên kết “3 nhà” (Nhà nước, nhà trường, nhà doanh nghiệp) trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những giải pháp được tỉnh triển khai nhằm thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Chuyển đổi số mở lối cho y tế Việt Nam bứt phá

Chuyển đổi số mở lối cho y tế Việt Nam bứt phá

Những thành tựu y học mới cùng sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại đang tạo động lực mạnh mẽ cho ngành y tế đổi mới toàn diện. Kết hợp chuyển đổi số với nâng cao chất lượng bệnh viện được kỳ vọng sẽ giúp hệ thống y tế phục vụ người dân hiệu quả và bền vững hơn.

Nghị quyết số 57-NQ/TW: Đồng tốc, đồng lòng, bước ra 'vùng chính sách' để đi vào đời sống

Nghị quyết số 57-NQ/TW: Đồng tốc, đồng lòng, bước ra 'vùng chính sách' để đi vào đời sống

Sau một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, những chuyển động bước đầu cho thấy tinh thần đồng tốc trong chỉ đạo, đồng lòng trong tổ chức thực hiện. Nghị quyết 57 đang được cụ thể hóa bằng thể chế, nguồn lực và các kết quả có thể đo đếm.

Lào Cai đa dạng hóa hình thức tuyên truyền phong trào “Bình dân học vụ số”

Lào Cai đa dạng hóa hình thức tuyên truyền phong trào “Bình dân học vụ số”

Thời gian qua, tỉnh Lào Cai đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về phong trào “Bình dân học vụ số”. Từ đó, góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng số cho cán bộ và Nhân dân, từng bước tạo nền tảng cho tiến trình chuyển đổi số trên địa bàn.

Hiện thực hóa mục tiêu xây dựng tỉnh “số”

Hiện thực hóa mục tiêu xây dựng tỉnh “số”

Tại Lào Cai, việc triển khai nghị quyết số 57- NQ/TW của Bộ Chính trị về khoa học - công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là bài toán thực tiễn về tư duy, thể chế và cách làm. Sau một năm thực hiện với quyết tâm chính trị cao, cách làm bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, Nghị quyết 57 đã từng bước hình thành nền tảng cho chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, tạo động lực phát triển mới.

Đề án 06 – Đòn bẩy số hóa vì người dân

Đề án 06 – Đòn bẩy số hóa vì người dân

Chỉ với chiếc căn cước công dân gắn chip, người dân có thể đi khám chữa bệnh, làm thủ tục hành chính, nhận lương hưu, trợ cấp an sinh xã hội mà không cần mang theo nhiều loại giấy tờ như trước. Những thay đổi thiết thực ấy cho thấy Đề án 06 đã thực sự đi vào đời sống, phục vụ người dân hiệu quả hơn.

fb yt zl tw