Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng miền ký ức về một thời hoa lửa vẫn luôn vẹn nguyên trong tâm khảm của những người lính trở về. Với cựu chiến binh Phạm Tiến, hành trang quý giá nhất ông mang theo giữa đời thường là 4 tập nhật ký ghi lại những năm tháng sống và chiến đấu cùng đồng đội. Những trang giấy ấy là chứng nhân của thời đại anh hùng, là ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn người lính già giữa cuộc sống thanh bình hôm nay.
Trong căn nhà nhỏ tĩnh lặng tại phường Yên Bái, cựu chiến binh Phạm Tiến thường dành những khoảng lặng riêng để lật giở từng trang nhật ký. Đó là nơi thời gian như ngừng lại, nơi lưu giữ ký ức rực lửa của thời tuổi trẻ anh hùng.
Những dòng chữ viết tay trên nền giấy úa vàng, có trang đã bị rách, có trang mực đã nhòa theo năm tháng, nhưng đối với ông, mỗi con chữ vẫn vẹn nguyên sức sống và giá trị tinh thần to lớn.
Sinh năm 1945 người lính ấy đã có hơn 40 năm phục vụ trong quân ngũ. Nhập ngũ tháng 2 năm 1965, chàng trai trẻ Phạm Tiến trở thành chiến sĩ của Trung đoàn 148, Sư đoàn 316. Đây là đơn vị chủ lực với bề dày truyền thống, nơi đã rèn luyện nên những người lính tinh nhuệ và can trường.
Cuốn nhật ký đầu tiên được ông bắt đầu ghi chép ngay từ những ngày đầu hành quân vào chiến trường miền Nam. Đối với người lính trẻ khi ấy, việc ghi lại những diễn biến hàng ngày không chỉ là thói quen mà còn là cách để lưu giữ cảm xúc giữa sự khốc liệt của đạn bom.
Ông từng tham gia chiến dịch Đường 14 - Phước Long vào tháng 12 năm 1974, "đòn trinh sát chiến lược" mở đường cho những thắng lợi sau này. Tiếp đó là những ngày tháng rực lửa trong chiến dịch Tây Nguyên, nơi ông cùng đồng đội nếm trải đủ những gian nan, thử thách của núi rừng và sự khốc liệt của chiến tranh.
Tôi có thói quen ghi lại những dấu ấn sau mỗi trận đánh. Có những dòng chữ được viết vội dưới ánh đèn dầu trong hầm trú ẩn, hay viết ngay bên bờ suối khi đơn vị vừa dừng chân nghỉ ngơi. Từ chiến trường miền Nam đến những năm làm nghĩa vụ quốc tế tại Lào, rồi trực tiếp cầm súng bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979... tất cả cuộc đời tôi gói gọn trong bốn tập nhật ký này.
Điều làm nên sức nặng của những cuốn nhật ký này là tính chân thực và tình cảm gắn bó của những người đồng chí, đồng đội, trong đó, ông không chỉ ghi chép về quân số, về các trận đánh hay lịch trình di chuyển, mà còn dành rất nhiều trang để viết về những người đồng đội đã cùng ông vào sinh ra tử.
Có những người anh em đã ngã xuống ngay trước mắt ông, máu của họ thấm vào đất mẹ để đổi lấy màu xanh cho Tổ quốc. Những nỗi đau, mất mát ấy được ông gửi gắm vào từng dòng chữ nhòe lệ, trở thành lời thề quyết tâm của người ở lại.
Bốn tập nhật ký giống như một bộ phim tư liệu quý giá, quay chậm lại những khoảnh khắc hào hùng nhất của dân tộc qua lăng kính của một người trực tiếp cầm súng. Đối với cựu chiến binh Phạm Tiến, đây là kỷ vật vô giá, là di sản mà ông muốn gìn giữ để nhắc nhớ mình về một thời không thể nào quên.
Mỗi khi đọc lại, ông cảm thấy như được sống lại những năm tháng tuổi hai mươi, được nghe lại tiếng súng nổ, tiếng bom rơi và cả tiếng cười đùa lạc quan của đồng đội giữa những giờ phút nghỉ ngơi ngắn ngủi.
Cựu chiến binh Nông Phương Nam - Trưởng ban liên lạc Cựu chiến binh Sư đoàn 316 Yên Bái tỉnh Lào Cai, người đã sát cánh cùng cựu chiến binh Phạm Tiến trong nhiều năm tháng kháng chiến, chia sẻ với lòng ngưỡng mộ: "Anh Tiến là người có trí nhớ rất tốt và vô cùng năng động. Việc anh giữ được bốn cuốn nhật ký qua khói lửa chiến tranh, bom đạn là một điều kỳ diệu. Nó thể hiện tính cách cẩn thận, luôn trân trọng lịch sử của anh. Với chúng tôi, những cuốn nhật ký ấy không chỉ là của riêng anh mà còn là tài sản chung của những người lính Sư đoàn 316 anh hùng".
Sau ngày hòa bình, trở về với đời thường, cựu chiến binh Phạm Tiến cùng những đồng đội năm xưa thường xuyên gặp gỡ, cùng nhau ôn lại kỷ niệm, giúp đỡ nhau trong cuộc sống. Những bài ca đi cùng năm tháng vẫn được họ cất cao trong những buổi họp mặt, tiếng hát ấy như xóa nhòa khoảng cách thời gian, đưa họ trở về với tuổi thanh xuân rực rỡ.
Những dòng nhật ký bạc màu ấy sẽ vẫn tiếp tục được "giữ lửa", ngọn lửa không chỉ nằm trong những trang giấy đã nhuốm màu thời gian, mà còn cháy mãi trong tâm hồn những con người đã hiến dâng cả thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Những dòng chữ có thể nhạt màu trên trang giấy, nhưng ký ức sẽ mãi vẹn nguyên trong miền nhớ của người lính năm xưa.
![[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than](https://cdn.baolaocai.vn/images/bd7513f86be1ac008ecf83e81bba759efa87c23dfad80eca044894005dba7730a14cdc9d8bb1f3f1e78d2db66669b751/900a1469.jpg.avif)
