Khách du lịch đông nhưng doanh nghiệp vẫn “thất thu”
Du lịch Việt Nam đang được đặt vào vị trí là 1 trong những động lực tăng trưởng của nền kinh tế, có sức lan tỏa mạnh mẽ sang các lĩnh vực thương mại, vận tải, lưu trú, ẩm thực, văn hóa... Những năm gần đây, tại một số thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng... ghi nhận mức tăng trưởng mạnh về du lịch, đơn cử như Hà Nội, năm 2025 đón 33,7 triệu lượt khách, tăng 21% so với 2024, trong đó khách quốc tế ước đạt 7,8 triệu lượt, doanh thu đạt khoảng 134,46 nghìn tỷ đồng, tăng 21,5% so với năm 2024; TP Hồ Chí Minh trong năm 2025 doanh thu từ du lịch đạt 260.000 tỷ đồng, tăng 36,1% so với 2024, đón hơn 53,5 triệu lượt khách du lịch, tăng gần 40% so với cùng kỳ 2024....
Trong năm 2025, Chính phủ đã ban hành các Nghị quyết 44, Nghị quyết 229, Nghị quyết 221 về việc miễn thị thực cho công dân một số quốc gia, nhằm kích cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh cho du lịch Việt Nam. Hiện Việt Nam đang đơn phương miễn thị thực cho công dân 24 quốc gia, cho phép khách quốc tế được lưu trú lên đến 45 ngày; nâng thời hạn thị thực điện tử (e-visa) cho người nước ngoài lên 90 ngày. Nhiều chuyên gia đánh giá, động thái này được cho là bước đi chiến lược, giúp nâng cao sức thu hút của du lịch Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.
Theo ông Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, việc ban hành các Nghị quyết về miễn thị thực là chính sách đột phá trong bối cảnh Việt Nam đang phải cạnh tranh về du lịch với các nước trong khu vực và quốc tế, chính sách này đóng vai trò là đòn bẩy trong việc thu hút khách quốc tế đến Việt Nam, góp phần quan trọng tạo nên kết quả rất ấn tượng của ngành du lịch trong năm 2025.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Vietravel cho rằng, miễn thị thực mới chỉ là “chìa khóa” đầu tiên để du khách quốc tế nhập cảnh, thách thức lớn nhất là làm thế nào để giữ chân du khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn tại Việt Nam và mong muốn quay lại Việt Nam - đây là vấn đề lớn của ngành du lịch.
“Hiện khách du lịch đến Việt Nam đã đạt mức kỷ lục nhưng doanh nghiệp du lịch vẫn thất thu. Tôi lấy ví dụ, khách Hàn Quốc chiếm khoảng 30% lượng khách du lịch đến Việt Nam nhưng giá trị lan tỏa của họ rất thấp – điều này có nghĩa là khách đến nhiều nhưng không tiêu tiền thì doanh nghiệp du lịch không có doanh thu, như vậy bài toán không còn là làm thế nào để thu hút khách đến, mà là làm sao để khách chịu chi tiền khi đến Việt Nam. Lý do ở đây chính là các dịch vụ - từ việc đặt các tour, đặt vé và phòng nghỉ, khách du lịch đều thông qua các nền tảng nước ngoài, thay vì mua tour từ các công ty du lịch nội địa. Điều này khiến lợi nhuận rơi vào tay nền tảng ngoại, còn các doanh nghiệp trong nước chỉ hưởng lợi rất hạn chế, họ không để doanh nghiệp du lịch Việt Nam chen được vào bất cứ một chi tiết dịch vụ nào trong đó”, ông Kỳ nói.
Cần một chính sách tương xứng
Tính đến hết năm 2025, Việt Nam đón khoảng 21,5 triệu lượt khách quốc tế và 135,5 triệu lượt khách nội địa, vượt trên 10% so với năm 2019. Tổng doanh thu từ du lịch đạt khoảng một triệu tỷ đồng, tăng 22,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong bối cảnh du lịch thế giới mới phục hồi khoảng 90% so với trước đại dịch Covid-19, Việt Nam đã phục hồi trên 110%, trở thành điểm sáng nổi bật của kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để du lịch Việt Nam thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, điều quan trọng là không phải thu hút khách du lịch bằng số lượng mà phải bằng chất lượng – tức là làm sao nâng cao mức chi tiêu mua sắm của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam.
Theo Niên giám Thống kê 2024, chi tiêu trung bình của khách quốc tế đến Việt Nam năm 2023 đạt 1.449,7 USD/người, tăng gần 27% so với giai đoạn trước dịch Covid-19, nhưng chi cho lưu trú, ăn uống, mua sắm lại giảm (chi tiêu cho mua sắm chỉ 8,4% - mức thấp nhất trong nhiều năm), còn chi cho trải nghiệm, dịch vụ lẻ, vé tham quan lại tăng mạnh. Ông Phạm Quý Huy, Giám đốc Công ty Kiwi Travel cho biết, nguyên nhân là do hoạt động mua sắm tại Việt Nam chưa đủ hấp dẫn, thiếu trung tâm thương mại chuẩn quốc tế, chính sách hoàn thuế còn bất tiện; các sản phẩm, dịch vụ du lịch tại nhiều địa phương thiếu điểm nhấn, chưa tạo được bản sắc riêng của điểm đến, dịch vụ trải nghiệm ít khiến khách du lịch không sẵn sàng chi tiêu.
Để du lịch Việt Nam thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, điều quan trọng không chỉ thu hút khách du lịch bằng số lượng mà phải bằng chất lượng.
Để kích cầu chi tiêu, các điểm đến du lịch phải hấp dẫn, giữ chân được du khách, ông Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho rằng, du lịch sáng tạo đang trở thành động lực đổi mới của ngành du lịch.
“Du lịch sáng tạo là tương lai của du lịch Việt Nam, giúp điểm đến tạo nên bản sắc riêng, bảo tồn nét văn hóa truyền thống, nâng tầm trải nghiệm của khách du lịch - tự tay tạo ra những giá trị từ việc tham gia làm các sản phẩm thủ công hay ẩm thực.., qua đó tạo ra giá trị kinh tế lớn cho ngành du lịch. Cần có cơ chế chính sách hỗ trợ để các doanh nghiệp thuận lợi làm du lịch sáng tạo, thí dụ tiếp cận về đất đai, nguồn vốn để tạo môi trường, dịch vụ trải nghiệm, làm các sản phẩm du lịch sáng tạo; đẩy mạnh hợp tác công - tư, trong đó tăng cường sự gắn kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương, bảo đảm phát triển bền vững và hài hòa các lợi ích. Phát triển mạnh các tour du lịch sáng tạo, để làm sao mỗi hành trình đều trở thành một trải nghiệm ý nghĩa và đáng nhớ của khách du lịch”, ông Khánh nêu quan điểm.
Nhà nước cần có chính sách đầu tư tương xứng về hạ tầng giao thông, hỗ trợ vốn, chuyển đổi số cho doanh nghiệp du lịch; đổi mới công tác xúc tiến, quảng bá trên các nền tảng số. Nâng cao trải nghiệm trọn gói cho du khách từ khâu tiếp cận thông tin đến khi kết thúc hành trình trải nghiệm tại Việt Nam. Tổ chức chương trình kích cầu du lịch tại các thị trường quốc tế, với sự tham gia của các địa phương và doanh nghiệp du lịch, nhằm phát huy sức mạnh liên kết, tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả tiếp cận thị trường du lịch trọng điểm.
Nếu ngay từ giai đoạn 2026-2030 tạo được nền tảng phát triển vững chắc cho ngành du lịch với các chính sách hỗ trợ thúc đẩy tốt thì tầm nhìn đến 2045, ngành du lịch sẽ khẳng định được vai trò là động lực của nền kinh tế - là điểm đến nổi bật toàn cầu, trong nhóm quốc gia phát triển du lịch hàng đầu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và mục tiêu đón 70 triệu khách quốc tế; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 7.300 nghìn tỷ đồng; đóng góp 17 - 18% trong GDP chắc chắn sẽ trong tầm tay.
