Định hình tương lai thanh toán số

Chuyển đổi số và phát triển thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành trụ cột của nền kinh tế số. Mục tiêu quốc gia 80% người trưởng thành có tài khoản ngân hàng vào năm 2025, mỗi giao dịch được thực hiện bằng 1 “chạm” làm thay đổi thói quen tiêu dùng, bước chuyển để nền kinh tế hướng tới minh bạch, hiện đại, bền vững.

chuyen-doi-so.jpg
Thanh toán không tiếp xúc bằng thẻ NAPAS trên mạng lưới xe buýt.

Theo Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, Chính phủ đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt đạt 20 đến 25% mỗi năm. Mục tiêu này phản ánh quyết tâm đưa Việt Nam tiến nhanh vào nền kinh tế số, trong đó thanh toán số giữ vai trò hạ tầng trọng yếu, kết nối người dân-doanh nghiệp-Chính phủ trên cùng một nền tảng công nghệ hiện đại.

Thanh toán số-nền tảng của kinh tế số

Những năm gần đây, hạ tầng thanh toán ở Việt Nam phát triển với tốc độ vượt bậc. Từ thẻ ngân hàng, ví điện tử, mã QR đến ngân hàng số, Mobile Banking,… trở thành “hơi thở” của cuộc sống hiện đại. Phó Trưởng phòng Phát triển Kênh số và Đối tác, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) Trần Văn Thành cho biết: Công nghệ số đã trở thành nền tảng thiết yếu và động lực tất yếu cho tăng trưởng của nền kinh tế, trong đó thanh toán số nổi lên hàng đầu, hình thành hệ sinh thái tài chính hiện đại. Tổng giá trị giao dịch TTKDTM năm 2024 đạt tới 295,2 triệu tỷ đồng, gấp 26 lần GDP; số lượng giao dịch đạt 17,7 tỷ lượt, tăng 56% so với năm 2023. Riêng thanh toán qua mã QR trong quý I/2025 tăng hơn 81%, một con số thể hiện sự thay đổi mạnh mẽ trong hành vi người tiêu dùng.

Một trong những điểm sáng hạ tầng thanh toán của Việt Nam là sự phát triển của NAPAS, đơn vị trung gian kết nối 68 ngân hàng, công ty tài chính, đối tác cung cấp hạ tầng thanh toán để người dân sử dụng. Theo Phó Tổng Giám đốc NAPAS Nguyễn Hoàng Long, trong tháng 9 và 10/2025, trung bình hệ thống NAPAS xử lý 35 đến 36 triệu giao dịch mỗi ngày, tương ứng mỗi ngày có khoảng 70 triệu lượt người dân sử dụng dịch vụ chuyển tiền, thanh toán của NAPAS và các đơn vị thành viên cung cấp. Thông qua sự kết nối, có thể “chạm” đến 1/3 dân số Việt Nam mỗi ngày.

Trước đó, trong năm 2024, hệ thống NAPAS xử lý gần 10 tỷ giao dịch; dự kiến năm 2025 là 11 đến 12 tỷ giao dịch. Không dừng lại ở trong nước, NAPAS đang mở rộng hợp tác quốc tế. Trong năm 2025, đơn vị dự kiến hoàn tất kết nối chiều thanh toán xuyên biên giới bằng mã QR cho du khách Trung Quốc vào Việt Nam và chiều ngược lại sẽ triển khai vào năm 2026. Hệ thống cũng đang xúc tiến kết nối với Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, tạo tiền đề để hạ tầng thanh toán Việt Nam vươn ra khu vực và thế giới.

Bài học từ các quốc gia đi trước cho thấy: Người dân Trung Quốc dùng điện thoại để đi tàu điện từ năm 2017; Nhật Bản thanh toán vé tàu, xe buýt, hàng hóa thông thường được tích hợp trên cùng một ứng dụng. Ở Việt Nam, với tỷ lệ người dùng di động cao và hạ tầng thanh toán phát triển, hoàn toàn có thể rút ngắn khoảng cách với các nước tiên tiến. Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Phạm Tiến Dũng chia sẻ: “Thanh toán số phải đến được với mọi người dân trong từng dịch vụ công cộng. Nếu đi tàu điện mà vẫn cần đeo nhiều loại thẻ, nghĩa là chúng ta chưa hoàn thành trọng trách”. Từ đó, Phó Thống đốc yêu cầu các ngân hàng phối hợp để tích hợp các phương tiện thanh toán hiện có vào hệ thống giao thông công cộng, hướng tới một đô thị không tiền mặt đúng nghĩa.

Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội Khuất Việt Hùng cho biết, tuyến Cát Linh-Hà Đông đang thử nghiệm hệ thống thanh toán điện tử mới, cho phép hành khách qua cổng bằng căn cước công dân, thẻ Visa hoặc mã QR. Ứng dụng Hà Nội Metro cũng hỗ trợ vé điện tử định danh bằng nhận diện khuôn mặt, bảo đảm an toàn, tiện lợi, hiện đại.

Hành lang pháp lý phải đi trước một bước

Số liệu mới nhất từ NHNN cho thấy, trong 7 tháng đầu năm 2025, giao dịch QR code tăng 66,7% về số lượng và 159,6% về giá trị so với cùng kỳ; 87% người trưởng thành đã có tài khoản ngân hàng; nhiều tổ chức tín dụng ghi nhận hơn 90% giao dịch thực hiện qua kênh số. Tuy nhiên, đi cùng sự tăng trưởng là thách thức về an toàn, an ninh mạng. “Chính vì thế, chuyển đổi số muốn đi xa thì hành lang pháp lý phải đi trước một bước”, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) Phạm Anh Tuấn khẳng định.

Những năm gần đây, NHNN đã hoàn thiện khung pháp lý ở nhiều cấp độ. Các đạo luật quan trọng như Luật Giao dịch điện tử năm 2023, Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 tạo nền tảng cho ngân hàng số, định danh điện tử và chia sẻ dữ liệu an toàn.

Cùng với đó là Nghị định số 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt, Nghị định số 94/2025/NĐ-CP về cơ chế thử nghiệm Fintech và Quyết định số 316/QĐ-TTg về Mobile Money, đã góp phần hình thành khung khổ pháp lý toàn diện, minh bạch, linh hoạt. Các giải pháp bảo mật đa lớp cũng được áp dụng rộng rãi, nổi bật là việc triển khai quy định xác thực sinh trắc học bắt buộc cho các giao dịch lớn và ứng dụng công nghệ Tokenization (mã hóa số thẻ) để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho giao dịch di động. Bên cạnh đó, NHNN đã triển khai thí điểm hệ thống SIMO (giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận), hỗ trợ cảnh báo kịp thời, giúp dừng/hủy bỏ giao dịch chuyển tiền nghi ngờ gian lận với tổng số tiền hơn 1.500 tỷ đồng tính đến đầu tháng 9/2025.

Tuy nhiên, câu chuyện chuyển đổi số trong thanh toán không đơn thuần là công nghệ. Chuyên gia Nguyễn Xuân Thành (Đại học Fulbright Việt Nam) nhấn mạnh: “Công nghệ là động lực, nhưng con người và văn hóa mới là nền tảng. Một nền tài chính thông minh, nhân văn không chỉ dựa vào máy móc, đó còn là niềm tin của xã hội và sự đồng hành ở mỗi người dân”.

nhandan.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

145 triệu dữ liệu hộ tịch: Bước tiến trong xây dựng Chính phủ số

145 triệu dữ liệu hộ tịch: Bước tiến trong xây dựng Chính phủ số

Hơn 145 triệu dữ liệu hộ tịch điện tử đã được ghi nhận, trong đó 78,8 triệu dữ liệu được đối soát, đồng bộ thành công với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Kết quả này góp phần hình thành nền tảng dữ liệu thống nhất, từng bước đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Bảo vệ thành quả cách mạng trên không gian mạng

Bảo vệ thành quả cách mạng trên không gian mạng

Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới tạo ra cơ sở lý luận và thực tiễn rất quan trọng để tiếp cận nhiệm vụ bảo vệ thành quả cách mạng trong môi trường số theo tư duy mới: Chuyển từ nặng về quản lý thông tin sang chủ động dẫn dắt nhận thức xã hội.

Từ văn phòng số đến HĐND điện tử

Từ văn phòng số đến HĐND điện tử

Với vai trò là cơ quan tham mưu, giúp việc cho Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh đang từng bước đổi mới phương thức làm việc, chuyển dịch từ mô hình truyền thống sang môi trường số. Đây là nền tảng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng tham mưu, phục vụ hoạt động của cơ quan dân cử, hướng tới xây dựng HĐND điện tử.

Nối “sóng” với non ngàn

Nối “sóng” với non ngàn

Giữa núi rừng trùng điệp, nơi những con đường quanh co men theo sườn núi, có những người thợ viễn thông ngày ngày vượt đèo, băng dốc để giữ cho mạch thông tin không gián đoạn. Họ lặng lẽ mang sóng đến những bản làng xa xôi, nối nhịp sống vùng cao với thế giới số bằng tinh thần trách nhiệm và sự tận tụy với công việc.

Hội thảo chuyên đề phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với chuyển đổi số của Lào Cai

Hội thảo chuyên đề phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với chuyển đổi số của Lào Cai

Chiều 23/10, tại Trường Chính trị tỉnh Lào Cai, Học viện Chính trị khu vực I phối hợp với Tỉnh ủy Lào Cai tổ chức hội thảo chuyên đề ngoại khóa về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với chuyển đổi số của tỉnh, vai trò của chính quyền địa phương hai cấp dành cho lớp Cao cấp lý luận chính trị hệ không tập trung K72.B04 Tỉnh ủy Lào Cai, khóa học 2025 - 2027.

Nâng cao năng lực số cộng đồng

Nâng cao năng lực số cộng đồng

Từ truyền đạt thông tin, triển khai nhiệm vụ đến nắm tình hình dân cư, phương thức làm việc ở thôn, tổ dân phố đang từng bước đổi mới nhờ ứng dụng công nghệ số. Sự chuyển biến bắt đầu từ tinh thần chủ động học hỏi của mỗi cán bộ, góp phần nâng cao hiệu quả công việc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện tổ chức bộ máy được sắp xếp tinh gọn.

Đầu tư đúng chỗ, tránh trùng lặp, lãng phí

Đầu tư đúng chỗ, tránh trùng lặp, lãng phí

Trong quá trình đẩy mạnh khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Lào Cai đang chuyển mạnh từ tư duy “có dự án” sang yêu cầu “có sản phẩm, có hiệu quả”. Việc rà soát, đối chiếu các nhiệm vụ với nền tảng số dùng chung quốc gia đang giúp tỉnh nhận diện những nội dung trùng lặp, kịp thời điều chỉnh hướng đầu tư để từ đó sử dụng nguồn lực tập trung, tránh dàn trải, chồng chéo và lãng phí.

Tà Xi Láng nỗ lực đưa công nghệ số về bản

Tà Xi Láng nỗ lực đưa công nghệ số về bản

Từ việc đến từng hộ dân hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt ứng dụng đến phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng, xã Tà Xi Láng đang từng bước phổ cập kỹ năng số, giúp người dân vùng cao tiếp cận các tiện ích công nghệ, phục vụ thiết thực đời sống và sản xuất.

Chợ phiên trong thời đại số

Chợ phiên trong thời đại số

Mấy mươi năm gắn bó với Mù Cang Chải và phiên chợ vùng cao, giờ đây anh Nguyễn Trung Thành không ngồi đợi khách ghé mua hàng mà trải thổ cẩm, bày mật ong rừng, chè dây, ớt gió, mấy xấp vải thêu tay... và dựng chiếc chân kẹp điện thoại nhỏ bằng nhựa để quảng bá hàng online.

Để chuyển đổi số “bén rễ” từ cơ sở

Để chuyển đổi số “bén rễ” từ cơ sở

Thời gian qua, xã Bảo Ái tích cực đưa công nghệ về từng ngõ xóm, giúp người dân tiếp cận tri thức số bằng những cách gần gũi, dễ thực hiện. Từ mô hình “Thôn số” Đoàn Kết, địa phương lựa chọn cách làm bắt đầu từ nơi gần dân nhất, lấy hạ tầng làm nền tảng, kỹ năng số làm cầu nối và nhu cầu thực tế của người dân làm thước đo.

fb yt zl tw