LCĐT - Ở độ cao 1.500 m, Sa Pa như một hòn đảo nổi trong làn mây trắng bồng bềnh huyền ảo của núi rừng Hoàng Liên Sơn hùng vỹ. Nổi bật phía Đông Nam thị trấn Sa Pa cũ, nơi ngã ba giáp ranh với xã Sa Pả (nay là phường Sa Pả) và xã Hầu Thào là núi Hàm Rồng. Núi Hàm Rồng có độ cao vượt hẳn khu thị trấn hàng trăm mét, trên đỉnh núi có hình thù một con rồng ngẩng cao đầu, hướng lên đỉnh Fansipan quanh năm mây phủ.
Xung quanh chuyện kể về núi Hàm Rồng có nhiều truyền thuyết mà người dân bản địa thường kể cho con cháu nghe như truyền thuyết về 3 anh em nhà rồng trong cơn đại hồng thủy chọn nơi trú ngụ, hai rồng anh để lạc rồng em. Trong đớn đau giành sự sinh tồn, rồng em hóa đá để lại dấu tích núi Hàm Rồng.
Cận cảnh đỉnh Hàm rồng mùa tuyết rơi.
Nhưng truyền thuyết được nhiều người yêu mến là câu chuyện tình yêu của đôi rồng nơi chân dãy Hoàng Liên. Chuyện kể rằng, khi xưa trời đất còn gần nhau, từ dưới đất bắc thang lên được trời. Dưới chân dãy Hoàng Liên có đôi rồng yêu thương nhau mãnh liệt, sống với nhau hạnh phúc tràn đầy. Một năm nọ có trận đại hồng thủy khiến đất rung chuyển, trời như sập xuống, long mạch vùng Hùng Hồ lưng chừng dãy Hoàng Liên bị bung ra, nước và bùn đá cuồn cuộn đổ về. Đôi rồng đang say sưa hạnh phúc không hề hay biết, đến khi dòng bùn đá từ mạch Hùng Hồ tràn về cuốn mỗi con mỗi hướng. Rồng chồng trôi xuôi theo hướng dòng Mường Hoa, rồng vợ mắc kẹt lại trong khe núi đá. Rồi trời đất bình yên trở lại, nhưng chờ mãi không thấy rồng chồng trở về; rồng vợ khắc khoải quên ăn, quên ngủ nằm chờ. Đợi chờ mãi rồng vợ hóa đá, đầu vẫn hướng lên dãy Hoàng Liên Sơn như tìm kiếm chồng. Núi Hàm Rồng hôm nay còn lại dấu tích vườn hoa Hàm Rồng, vườn đá Thạch Lâm lưu dấu chuyện tình đôi rồng huyền thoại.
Với người địa phương, truyền thuyết về núi Hàm Rồng luôn được trân trọng và truyền kể cho con cháu đời sau và được linh thiêng hóa. Đã từ lâu, mỗi khi Tết đến, các già làng, trưởng họ người Mông, Giáy, Xá Phó và Dao vẫn đến núi Hàm Rồng để tổ chức lễ cúng tưởng nhớ về tình yêu đẹp của vợ chồng nhà rồng, cầu mong cho trời đất nơi đây mưa thuận, gió hòa.
Khu du lịch Hàm Rồng được xây dựng trên diện tích gần 150 ha. Công trình được khởi công năm 1996 nhằm khai thác những giá trị văn hóa - tự nhiên một cách hoang sơ. Đặc biệt, với những du khách có sở thích ngắm toàn cảnh thị trấn Sa Pa cũ từ trên cao thì lên khu du lịch Hàm Rồng có nhiều điểm có thể nhìn thấy thị trấn du lịch từ 3 phía.
Không chỉ là điểm ngắm thị xã du lịch Sa Pa đẹp nhất, núi Hàm Rồng còn được biết đến như một khu vườn thượng uyển với các loài hoa khoe sắc quanh năm. Đến đây, du khách cũng cảm nhận được những giá trị văn hóa của các tộc người thiểu số qua các không gian trưng bày, tái hiện cuộc sống sinh hoạt của đồng bào.
