Chấn Thịnh kiến tạo vùng nông nghiệp hàng hóa

Được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã: Tân Thịnh, Đại Lịch và Chấn Thịnh (cũ) nên Chấn Thịnh có địa hình đồi núi dốc, chia cắt mạnh, hạ tầng còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, thay vì coi đó là rào cản, địa phương xác định đây là lợi thế nếu lựa chọn đúng hướng đi. Thổ nhưỡng và khí hậu miền núi phù hợp phát triển nhiều loại cây ăn quả, cây lâm nghiệp có giá trị kinh tế cao. Vấn đề đặt ra không phải là trồng cây gì mà là tổ chức lại sản xuất ra sao để bảo đảm hiệu quả và bền vững.

Hình thành các vùng chuyên canh chủ lực

Giai đoạn 2021 - 2025, thực hiện các nghị quyết của tỉnh về tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xã Chấn Thịnh lựa chọn 3 cây trồng chủ lực là cam, dâu tằm và măng tre Bát Độ. Trong đó, cam được xác định là trụ cột chiến lược, dâu tằm là hướng sinh kế tạo thu nhập thường xuyên, măng tre Bát Độ là định hướng dài hạn gắn với phát triển vùng nguyên liệu và kinh tế sinh thái.

Hiện xã có 426 ha cam, trong đó 410 ha đang cho thu hoạch ổn định. Các vùng cam tập trung tại các thôn: Bồ, Bồ Ba, Dày 1, Dày 2, Kiến Thịnh 2, Khe Sừng, Khe Nhừ, Đồng Bẳng… Qua đó, từng bước hình thành diện mạo vùng chuyên canh rõ nét. Năm 2025, sản lượng cam ước đạt hơn 4.000 tấn, doanh thu hơn 60 tỷ đồng. Cây cam thực sự trở thành cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.

Anh Đặng Văn Vương ở thôn Khe Sừng chia sẻ: “Gia đình tôi có 3 ha cam, sản lượng trung bình mỗi năm đạt khoảng 60 tấn. Giá bán tại vườn dao động khoảng 13.000 - 15.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, ước lãi khoảng 500 triệu đồng/năm”.

Con số ấy cho thấy, nếu sản xuất bài bản thì cây cam hoàn toàn có thể giúp người dân làm giàu ngay trên đất đồi.

Theo lộ trình, năm 2026, xã Chấn Thịnh phấn đấu nâng diện tích cam lên hơn 500 ha; đến năm 2030 đạt 600 ha và tầm nhìn đến năm 2050 đạt khoảng 800 ha, trong đó 250 - 500 ha sản xuất theo các tiêu chuẩn chất lượng cao.

Cũng như trồng cam, nghề trồng dâu nuôi tằm đang mang lại nguồn thu đều đặn theo tháng. Toàn xã hiện có 79 ha dâu tằm, trong đó 52 ha cho thu hoạch ổn định. Năng suất kén đạt 42 - 48 kg/lứa/1.000 m² (2 lứa/tháng); giá bán khoảng 175.000 - 185.000 đồng/kg. Thu nhập bình quân đạt 16 - 28 triệu đồng/hộ/tháng – mức thu nhập đáng kể đối với khu vực miền núi.

Ông Hoàng Văn Tuy ở thôn Bồ cho biết: “Từ khi chuyển sang trồng dâu nuôi tằm, gia đình tôi có thu nhập đều hàng tháng, không còn phụ thuộc mùa vụ như trước”.

Dâu tằm vì vậy không chỉ là cây trồng hiệu quả mà còn tạo việc làm tại chỗ, giúp người dân chủ động hơn trong phát triển kinh tế.

Định hướng đến năm 2030, diện tích trồng cây dâu tằm của xã Chấn Thịnh đạt 250 ha; tầm nhìn đến năm 2050 đạt 400 - 500 ha, từng bước thay thế diện tích cây trồng kém hiệu quả. Các thôn: Đồng Mận, Khe Nhừ, Bồ, Bồ Ba, Tó, Đồng Bẳng… được quy hoạch phát triển tập trung, hướng tới xây dựng chuỗi giá trị tơ tằm bền vững.

Ngoài 2 cây trồng trên, măng tre Bát Độ cũng mở ra tiềm năng lớn về vùng nguyên liệu. Hiện xã có 69,2 ha măng tre Bát Độ, trong đó 40 ha cho thu hoạch ổn định, năng suất đạt 300 - 350 kg/khóm/năm, lợi nhuận bình quân đạt 60 - 70 triệu đồng/ha. Đến năm 2030, xã phấn đấu mở rộng diện tích lên 230 ha; tầm nhìn đến năm 2050 đạt 600 ha. Các thôn: Bằng Là 1, Bằng Là 2, Khe Đồng, Đát Quang, Đồng Then, Khe Hả, Tó, Khe Sừng… được xác định là vùng trọng điểm.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, măng tre Bát Độ còn góp phần giữ đất, chống xói mòn, phù hợp với địa hình dốc, thể hiện rõ quan điểm phát triển nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tháo gỡ “nút thắt” thị trường, nâng tầm giá trị nông sản

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh về diện tích và sản lượng cũng đặt ra yêu cầu mới: Nếu không giải được bài toán thị trường, mọi lợi thế về vùng chuyên canh sẽ khó phát huy hết tiềm năng.

Thực tế cho thấy, phần lớn cam, kén tằm và măng tre Bát Độ của xã vẫn tiêu thụ ở dạng thô, phụ thuộc vào thương lái; tỷ lệ chế biến sâu chưa cao. Giá trị gia tăng vì vậy chưa tương xứng với tiềm năng. Điểm nghẽn không nằm ở khâu sản xuất mà ở tổ chức chuỗi. Nông dân đã làm tốt phần việc của mình nhưng liên kết giữa người trồng - hợp tác xã - doanh nghiệp - thị trường còn lỏng lẻo. Khi chưa có doanh nghiệp đầu tư chế biến quy mô lớn, chưa có hợp đồng bao tiêu ổn định thì rủi ro về giá luôn hiện hữu.

Theo đồng chí Đặng Đức Hạnh - Phó Chủ tịch UBND xã Chấn Thịnh, giải pháp trọng tâm thời gian tới là tái cấu trúc sản xuất theo chuỗi giá trị. Trước hết là chuẩn hóa quy trình canh tác theo VietGAP, GlobalGAP; cấp mã số vùng trồng; thực hiện truy xuất nguồn gốc. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là “giấy thông hành” để sản phẩm tiếp cận các thị trường lớn và ổn định.

Song song với đó, địa phương định hướng thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến cam, tơ tằm, sản phẩm từ măng tre Bát Độ; hình thành các hợp tác xã kiểu mới đủ năng lực ký kết hợp đồng dài hạn. Khi chế biến sâu phát triển, giá trị sản phẩm có thể tăng lên nhiều lần so với bán thô, đồng thời giảm áp lực tiêu thụ theo mùa vụ.

Sau sáp nhập, quy mô quản lý lớn hơn, yêu cầu điều hành cao hơn, do đó đội ngũ cán bộ cơ sở phải chuyển từ tư duy “quản lý sản xuất” sang “kiến tạo phát triển”, chủ động kết nối thị trường, ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.

Giải được bài toán thị trường, vùng nguyên liệu cam, dâu tằm và măng tre Bát Độ mới thực sự bền vững. Khi giá trị gia tăng nâng lên, mục tiêu xây dựng nông thôn mới nâng cao sẽ trở thành kết quả tự nhiên của một nền nông nghiệp hàng hóa vận hành hiệu quả.

Đến nay, Chấn Thịnh đã hoàn thành 19/19 tiêu chí xã nông thôn mới, đang phấn đấu đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao vào năm 2028. Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 54 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2%. Mục tiêu đến năm 2030 của xã là thu nhập bình quân đầu người đạt 70 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,8%; các tiêu chí nông thôn mới tiếp tục được củng cố theo hướng thực chất, bền vững.

Giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, Chấn Thịnh xác định phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, hàng hóa bền vững, nâng cao giá trị gia tăng; thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến, bao tiêu sản phẩm; từng bước hình thành nền kinh tế nông thôn đa giá trị, gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm.

Sự chuyển dịch cơ cấu cây trồng hôm nay cho thấy, khi tư duy phát triển thay đổi, nông nghiệp không còn là sản xuất tự cấp, tự túc mà trở thành ngành kinh tế thực thụ. Với định hướng rõ ràng và quyết tâm cao, Chấn Thịnh đang từng bước kiến tạo vùng nông nghiệp hàng hóa có bản sắc, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu xây dựng nông thôn mới nâng cao trong giai đoạn mới.