Bộ Tài chính cho biết đang triển khai nhiều giải pháp nhằm xử lý tình trạng doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế - còn gọi là doanh nghiệp "zombie".
Động thái này được thực hiện theo Văn bản số 438/2026/TTĐT ngày 27/5/2026 của Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (nay là Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ) về tình trạng nhiều đơn vị không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng vẫn tồn tại trên hệ thống, trong khi thủ tục giải thể kéo dài, gây khó khăn cho người nộp thuế.
Theo Bộ Tài chính, số lượng người nộp thuế ngừng, nghỉ hoạt động lũy kế hiện khoảng 1,1 triệu trường hợp. Trong đó có doanh nghiệp đang làm thủ tục giải thể, doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh và các trường hợp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế nhưng chưa hoàn tất thủ tục thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Nguyên nhân xuất phát từ nhiều yếu tố như hồ sơ tồn đọng nhiều năm, thiếu nguồn lực xử lý, doanh nghiệp không còn hồ sơ, thay đổi người đại diện hoặc không thể liên hệ. Một số trường hợp còn liên quan đến việc bị giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp, khiến quá trình xác minh phải có sự phối hợp của nhiều cơ quan.
Theo Bộ Tài chính, nếu không được rà soát và xử lý đồng bộ, lượng hồ sơ tồn đọng sẽ ảnh hưởng đến chất lượng dữ liệu quản lý thuế, gây khó khăn cho các doanh nghiệp có nhu cầu giải thể hoặc khôi phục hoạt động.
Để khắc phục, Bộ Tài chính đã trình Quốc hội ban hành Luật Quản lý thuế số 108/2025 theo hướng quản lý dựa trên dữ liệu, áp dụng quản lý rủi ro và đẩy mạnh chuyển đổi số. Theo đó, cơ quan thuế chỉ kiểm tra tại trụ sở đối với các trường hợp có rủi ro cao trước khi xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Đề xuất mở thủ tục phá sản với doanh nghiệp "mất tích" trên 3 năm
Tại dự thảo nghị định hướng dẫn luật, Bộ Tài chính cũng đề xuất cho phép cơ quan thuế mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký quá 3 năm hoặc bị cưỡng chế thuế trên 3 năm nhưng vẫn không xử lý được nợ thuế.
Song song với việc hoàn thiện chính sách, Bộ đã chỉ đạo Cục Thuế triển khai Chiến dịch "Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh", tập trung rà soát, chuẩn hóa dữ liệu và xử lý ba nhóm đối tượng gồm: doanh nghiệp đang làm thủ tục giải thể; doanh nghiệp đã rời thị trường nhưng chưa hoàn tất thủ tục; và các trường hợp bị giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp.
Theo Bộ Tài chính, chiến dịch sẽ giúp chuẩn hóa cơ sở dữ liệu, đẩy nhanh giải quyết hồ sơ tồn đọng, đồng thời kiểm soát chặt các hồ sơ phát sinh mới.
Thời gian tới, cơ quan này sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công an xác minh thông tin định danh, xử lý hành vi lợi dụng pháp nhân, mã số thuế và hóa đơn để trốn thuế, mua bán hóa đơn hoặc trục lợi ngân sách, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp gia nhập và rút lui khỏi thị trường theo đúng quy định.
Anh Minh
