Đây là vụ việc có yếu tố lịch sử pháp lý khá phức tạp, kéo dài qua nhiều thời kỳ.
Vừa qua, Thường trực Tỉnh ủy đã chỉ đạo Ban Nội chính Tỉnh ủy chủ trì cùng các cơ quan có liên quan và xã Yên Bình vào cuộc tháo gỡ, giải quyết dứt điểm trong quý III năm 2026.
Sơ lược vụ việc như sau: Khu đất rộng 1.593 m2 ban đầu thuộc quyền sử dụng của bà Nguyễn Thị Yên, Tổ Nhân dân số 3, đất do gia đình khai phá từ năm 1980.
Năm 2000, người dân Tổ Nhân dân số 3 thống nhất góp tiền mua lại toàn bộ khu đất này và ngôi nhà trên đất của bà Yên để làm hội trường tổ dân phố.
Năm 2001, UBND tỉnh Yên Bái (trước hợp nhất) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với lô đất cho UBND thị trấn Yên Bình (cũ) quản lý, sử dụng vào mục đích xây dựng hội trường Tổ Nhân dân số 3.
Năm 2004, Chi bộ và Tổ Nhân dân số 3 họp, thống nhất và có tờ trình UBND thị trấn Yên Bình đề nghị chuyển nhượng một phần trong lô đất nói trên để lấy kinh phí xây dựng nhà văn hóa thôn và đã được UBND thị trấn đồng ý.
Năm 2005, Tổ Nhân dân số 3 thực hiện giao dịch chuyển nhượng 368 m² đất cho bà Nguyễn Thị Lý và bà Phùng Thị Oanh, mỗi hộ nhận chuyển nhượng 184 m², với số tiền 30 triệu đồng, tổng là 60 triệu đồng.
Cần phải nói rõ hơn, việc mua bán là lý do để bà Lý và bà Oanh ủng hộ thôn xây nhà văn hóa, giá chuyển nhượng đã được đẩy lên cao khoảng 4 lần so với giá thị trường thời điểm đó.
Hai hộ dân nói trên có một số lần đề nghị nhưng không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nguyên nhân, diện tích 2 lô đất đang thuộc quyền sử dụng của UBND thị trấn Yên Bình, nay là xã Yên Bình.
Năm 2021, UBND tỉnh Yên Bái quy hoạch phần đất nói trên là đất ở đô thị. Năm 2023, quy hoạch được thay đổi, trong đó diện tích đất của hộ bà Phùng Thị Oanh vẫn thuộc quy hoạch đất ở đô thị; diện tích đất ở của hộ bà Nguyễn Thị Lý được điều chỉnh sang quy hoạch đất công trình giao thông.
Cuối năm 2025, UBND tỉnh đã có báo cáo vụ việc và Tỉnh ủy Lào Cai có công văn yêu cầu các cơ quan chức năng rà soát, tháo gỡ và giải quyết dứt điểm vụ việc.
Tại cuộc họp, các đại biểu tiến hành thảo luận và đi tới thống nhất đề xuất phương án giải quyết: Điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thực hiện thu hồi, điều chỉnh Giấy chứng nhận cấp quyền sử dụng đất cho UBND thị trấn Yên Bình và diện tích đất 2 hộ dân nói trên.
Cụ thể là tiến hành đo đạc, chỉnh lý hồ sơ địa chính đối với thửa đất liên quan; hoàn thiện hồ sơ pháp lý để xem xét, tiến hành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 2 hộ dân liên quan.
Các đại biểu cũng đề nghị trong quá trình giải quyết cần thực hiện đồng bộ với việc làm rõ và kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các cá nhân, tập thể có liên quan đến vụ việc.