Món đậu phụ nhự của người Nùng

LCĐT - Phải mất nửa năm để ngâm gia vị mới có thể mang ra ăn liền hoặc làm thành các món ăn với cơm gạo nương dẻo thơm. Qua rất nhiều khâu chế biến kỳ công, đồng bào Nùng ở vùng “cao nguyên trắng” Bắc Hà đã tạo ra món ẩm thực độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc mình từ hạt đậu tương tự tay bà con trồng trên nương - món đậu phụ nhự của người Nùng.

Món đậu phụ nhự của người Nùng ảnh 1
Năm nào ông Vàng Văn Lùng cũng làm đậu phụ nhự để bán.

Cũng như nhiều dân tộc thiểu số khác ở vùng cao Bắc Hà, người Nùng ở Tà Chải cũng có vốn văn hóa ẩm thực với nhiều món ăn ngon, trong đó có nhiều món ăn độc đáo chế biến từ hạt đậu tương bản địa trồng trên nương như: đậu phụ, giá đậu tương, mầm đậu tương, đậu xị và đậu phụ nhự. Món đậu phụ nhự được xem như một món ăn độc đáo và kỳ công nhất, bởi phải mất nửa năm để ủ mới có thể dùng để ăn được…

Được ông bà, bố mẹ truyền nghề từ khi còn nhỏ, ông Vàng Văn Lùng, dân tộc Nùng ở thôn Na Khèo, xã Tà Chải, huyện Bắc Hà vẫn duy trì cho đến bây giờ nghề làm đậu phụ nhự. Năm nào cũng vậy, cứ tầm tháng 11, sau khi thu hoạch xong vụ lúa mùa, tiết trời bắt đầu lành lạnh, ông Lùng lại chuẩn bị đồ nghề để làm đậu phụ nhự. Các công đoạn làm được một mẻ đậu phụ nhự rất cầu kỳ. Đậu tương trồng trên nương được nắng vàng óng cho vào xay và ép thành đậu phụ. Sau đó, ông Lùng xắt thành những miếng đậu phụ vuông nhỏ, phơi khô sém miếng đậu dưới nắng trời. Ông Lùng bảo, người Nùng thường phơi đậu trên rơm hoặc đan phên nứa để đặt đậu lên phơi. Sau khi phơi đậu vừa sém cạnh, cho đậu vào chum ủ lên men mốc khoảng 1 tuần đến 10 ngày. Khi ủ đậu lên mốc, đem đậu ra rửa sạch, rồi cho vào trộn với gia vị. Khi trộn các loại gia vị gia truyền, cho thêm rượu trắng vào để ướp cho dậy mùi. Gia vị để ngâm đậu thành đậu phụ nhự là ớt khô nghiền thành bột hoặc giã nhỏ, vỏ cam phơi khô nghiền nhỏ, hạt xẻn, hạt dổi, hoa hồi…Cho tất cả vào ướp và ngâm, chia nhỏ ra từng lọ (khoảng 1 kg/lọ) để trong khoảng thời gian 6 tháng mới mang ra dùng.

Bí quyết để làm một mẻ đậu phụ nhự ngon mềm, hương vị đặc trưng, ngoài biết cách pha chế các loại gia vị từ thảo dược như đã kể trên, trong khâu chế biến còn phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ và dùng đồ nghề làm đậu phải dùng riêng, không dùng chung với các đồ dùng khác. Làm xong mỗi mẻ đậu phụ nhự là phải vệ sinh và cất đồ nghề đi để năm sau mang ra dùng. Khi ngâm đậu phụ tuyệt đối không để dính dầu mỡ.  Ông Vàng Văn Lùng cho biết thêm, năm ngoái, gia đình làm 4 tạ đậu xị, 2,5 tạ đậu phụ nhự mà không đủ bán. Năm nay, làm hơn 2 tạ đậu phụ nhự, hiện tại đã bắt đầu ngấu và ăn ngon rồi. Cứ 1 kg đậu tươi, ông Lùng chế biến được 2 hộp đậu phụ nhự. Bình quân giá bán 1 hộp đậu phụ nhự (khoảng 1 kg) là 100 nghìn đồng. Kỳ thực, làm món đậu phụ nhự kỳ công mà cũng không phải có nhiều lãi như làm các nghề khác, nhưng ông Lùng vẫn muốn giữ nghề truyền thống.

Thời gian đầu, có những năm, thời tiết không thuận, cũng có những mẻ đậu phụ chế biến không thành công, phải bỏ hết. Thế rồi, cứ chắt chiu kinh nghiệm qua những lần ủ, ngâm và gia giảm các loại gia vị, giờ đây sản phẩm đậu phụ nhự của gia đình ông Lùng đã có tiếng ở đất Bắc Hà, rất nhiều người “nghiện” món ăn này đã không quên đến mùa lại lên đặt mua mang về. Ông Lùng bảo: Gia vị để ngâm đậu phụ nhự gần giống với gia vị để chế biến món khâu nhục, món thịt nướng của người Nùng… Tuy nhiên, món đậu phụ nhự phải mất 6 tháng ngâm ủ mới ăn ngon được. Ở thôn người Nùng - Na Khèo, hầu như nhà nào cũng biết làm món đậu phụ nhự để phục vụ bữa ăn  trong gia đình và những dịp gia đình có cỗ.

Món đậu phụ nhự thường được người Nùng ăn với cơm trắng để nguội. Đây là món ăn ngày trước thời ông bà, bố mẹ của ông Lùng thường dùng để mang đi làm nương xa. Ngày nay, món đậu phụ nhự lại trở thành món ăn đặc sản của vùng cao Bắc Hà. Nếu như món đậu xị không thể thiếu trong gia vị chấm của thịt luộc hoặc trong món phở trộn trứ danh Bắc Hà, thì đậu phụ nhự cũng được xem là món ăn truyền thống, dân dã, mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao. Không chỉ mang ý nghĩa gìn giữ bảo tồn nét văn hóa độc đáo của dân tộc mình, ông Vàng Văn Lùng và không ít người Nùng ở xã Tà Chải, Bắc Hà còn có thêm một khoản thu nhập từ nghề truyền thống này - nghề làm đậu phụ nhự.   

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

[Infographic] Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

[Infographic] Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 diễn ra từ ngày 16/10 đến hết tháng 10/2026 với chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch và trải nghiệm đặc sắc tại khu vực phía Tây tỉnh Lào Cai. Điểm nhấn là Lễ khai mạc với chương trình nghệ thuật đặc biệt "Xoè Thái - Trọn một vòng yêu" diễn ra từ 20h00 ngày 16/10 tại sân vận động Nghĩa Lộ, phường Nghĩa Lộ, cùng chương trình diễu diễn đường phố, không gian văn hóa Tây Bắc và các hoạt động quảng bá, kết nối sản phẩm.

Sức hút đại ngàn

Sức hút đại ngàn

Có những nơi người ta tìm đến để ngắm mùa lúa chín, săn “biển mây” hay chinh phục một đỉnh núi. Nhưng cũng có những nơi, sau khi cảnh sắc đã qua khỏi tầm mắt, điều còn ở lại trong ký ức lại là một nếp nhà, một bữa cơm, một chén trà hay câu chuyện của người địa phương. Y Tý đang từng bước tạo nên sức hút riêng như thế - từ chính những giá trị đã được vun bồi qua bao thế hệ.

Sôi nổi hoạt động du lịch trải nghiệm hưởng ứng Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 tại Tổ dân phố Sà Rèn

Sôi nổi hoạt động du lịch trải nghiệm hưởng ứng Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 tại Tổ dân phố Sà Rèn

Chiều 6/10, tại Tổ dân phố Sà Rèn, UBND phường Trung Tâm tổ chức các hoạt động du lịch trải nghiệm hưởng ứng Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Gần 30 du khách đến từ Pháp cùng đông đảo đại biểu và du khách đã tham gia các hoạt động gắn với sản xuất nông nghiệp, ẩm thực và không gian văn hóa truyền thống của đồng bào Thái.

Mỗi chuyến đi, một trải nghiệm đáng nhớ

Mỗi chuyến đi, một trải nghiệm đáng nhớ

Du lịch Lào Cai tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Từ mục tiêu tăng lượng khách, địa phương đang chuyển mạnh sang nâng chất lượng trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị chi tiêu.

Cốc San xây dựng điểm đến du lịch đặc trưng

Cốc San xây dựng điểm đến du lịch đặc trưng

Với vị trí là “cầu nối” quan trọng giữa đô thị Lào Cai và Khu Du lịch Quốc gia Sa Pa, xã Cốc San có nhiều tiềm năng về du lịch sinh thái nông nghiệp, trọng tâm là khai thác giá trị văn hóa bản địa gắn với bảo tồn văn hóa, cảnh quan thiên nhiên và bảo vệ an ninh biên giới quốc gia.

Góc tím mộng mơ giữa thiên nhiên

Góc tím mộng mơ giữa thiên nhiên

Những ngày này, sườn đồi ở thôn Tả Ngài Chồ (xã Pha Long, tỉnh Lào Cai) được nhuộm màu tím ngắt của hoa mua Thái nở rộ. Từ tư duy đổi mới của người thanh niên Mông - Thào Seo Lìn, Rồng Hoa Farm ra đời, không chỉ tô điểm cho cảnh sắc biên cương mà còn mở ra hướng đi mới trong phát triển du lịch sinh thái gắn liền với bảo tồn văn hóa địa phương.

Xã Bắc Hà đón gần 931.000 lượt khách trong 9 tháng

Xã Bắc Hà đón gần 931.000 lượt khách trong 9 tháng

Trong 9 tháng năm 2026, du lịch xã Bắc Hà tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực khi đón gần 931.000 lượt khách, đạt 93% kế hoạch năm. Các lễ hội, sự kiện văn hóa, thể thao cùng sản phẩm du lịch đặc trưng tiếp tục tạo sức hút mạnh mẽ đối với du khách.

Khảo sát cung đường du lịch ruộng bậc thang, trải nghiệm hái chè tại xã Bản Liền

Khảo sát cung đường du lịch ruộng bậc thang, trải nghiệm hái chè tại xã Bản Liền

Trong hành trình khảo sát, kết nối sản phẩm du lịch mới tại Lào Cai, đoàn khảo sát “Cung đường Di sản văn hóa ruộng bậc thang” đã trải nghiệm cung đường ruộng bậc thang tại xã Bản Liền, trực tiếp hái chè Shan tuyết, gặt lúa và lắng nghe người dân địa phương kể chuyện về văn hóa, phong tục. Những trải nghiệm gần gũi này sẽ được tổng kết, đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng gắn với đời sống sản xuất của người dân vùng cao.

“Đánh thức” nguồn lực văn hóa cho phát triển du lịch

“Đánh thức” nguồn lực văn hóa cho phát triển du lịch

Từ những giá trị văn hóa được gìn giữ trong cộng đồng, phường Nghĩa Lộ đang từng bước hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, kết nối văn hóa với lễ hội, thể thao và dịch vụ. Cách làm này góp phần gia tăng sức hút của điểm đến, đồng thời mở rộng dư địa phát triển kinh tế từ nguồn lực địa phương.

Khảo sát liên kết du lịch trên cung đường di sản ruộng bậc thang

Khảo sát liên kết du lịch trên cung đường di sản ruộng bậc thang

Ngày 3/10, Đoàn khảo sát du lịch tỉnh Lào Cai đã khởi hành chuyến khảo sát "Khám phá cung đường Di sản văn hóa Ruộng bậc thang", nhằm đánh giá hạ tầng, chất lượng dịch vụ, từ đó xây dựng sản phẩm du lịch liên kết đặc trưng, phát huy giá trị cảnh quan và bản sắc văn hóa các dân tộc.

Đường chạy Ultra Trail và hành trình thúc đẩy du lịch

Đường chạy Ultra Trail và hành trình thúc đẩy du lịch

Không chỉ là cuộc đua chinh phục những cung đường địa hình khắc nghiệt, Ultra Trail Mù Cang Chải còn là hành trình để các vận động viên khám phá vẻ đẹp mùa vàng, núi rừng, bản làng và con người vùng cao. Theo từng bước chạy, Mù Cang Chải hiện lên vừa hùng vĩ, vừa gần gũi.

'Săn mây' cực phẩm trên đỉnh Fansipan

'Săn mây' cực phẩm trên đỉnh Fansipan

Đỉnh Fansipan đang bước vào mùa mây đẹp nhất năm, phủ lên "Nóc nhà Đông Dương" những tầng mây bồng bềnh. Biển mây hòa cùng quần thể kiến trúc tâm linh và sắc hoa Tây Bắc rực rỡ tạo nên khung cảnh đẹp như miền tiên cảnh.

fb yt zl tw