Món đậu phụ nhự của người Nùng

LCĐT - Phải mất nửa năm để ngâm gia vị mới có thể mang ra ăn liền hoặc làm thành các món ăn với cơm gạo nương dẻo thơm. Qua rất nhiều khâu chế biến kỳ công, đồng bào Nùng ở vùng “cao nguyên trắng” Bắc Hà đã tạo ra món ẩm thực độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc mình từ hạt đậu tương tự tay bà con trồng trên nương - món đậu phụ nhự của người Nùng.

Món đậu phụ nhự của người Nùng ảnh 1
Năm nào ông Vàng Văn Lùng cũng làm đậu phụ nhự để bán.

Cũng như nhiều dân tộc thiểu số khác ở vùng cao Bắc Hà, người Nùng ở Tà Chải cũng có vốn văn hóa ẩm thực với nhiều món ăn ngon, trong đó có nhiều món ăn độc đáo chế biến từ hạt đậu tương bản địa trồng trên nương như: đậu phụ, giá đậu tương, mầm đậu tương, đậu xị và đậu phụ nhự. Món đậu phụ nhự được xem như một món ăn độc đáo và kỳ công nhất, bởi phải mất nửa năm để ủ mới có thể dùng để ăn được…

Được ông bà, bố mẹ truyền nghề từ khi còn nhỏ, ông Vàng Văn Lùng, dân tộc Nùng ở thôn Na Khèo, xã Tà Chải, huyện Bắc Hà vẫn duy trì cho đến bây giờ nghề làm đậu phụ nhự. Năm nào cũng vậy, cứ tầm tháng 11, sau khi thu hoạch xong vụ lúa mùa, tiết trời bắt đầu lành lạnh, ông Lùng lại chuẩn bị đồ nghề để làm đậu phụ nhự. Các công đoạn làm được một mẻ đậu phụ nhự rất cầu kỳ. Đậu tương trồng trên nương được nắng vàng óng cho vào xay và ép thành đậu phụ. Sau đó, ông Lùng xắt thành những miếng đậu phụ vuông nhỏ, phơi khô sém miếng đậu dưới nắng trời. Ông Lùng bảo, người Nùng thường phơi đậu trên rơm hoặc đan phên nứa để đặt đậu lên phơi. Sau khi phơi đậu vừa sém cạnh, cho đậu vào chum ủ lên men mốc khoảng 1 tuần đến 10 ngày. Khi ủ đậu lên mốc, đem đậu ra rửa sạch, rồi cho vào trộn với gia vị. Khi trộn các loại gia vị gia truyền, cho thêm rượu trắng vào để ướp cho dậy mùi. Gia vị để ngâm đậu thành đậu phụ nhự là ớt khô nghiền thành bột hoặc giã nhỏ, vỏ cam phơi khô nghiền nhỏ, hạt xẻn, hạt dổi, hoa hồi…Cho tất cả vào ướp và ngâm, chia nhỏ ra từng lọ (khoảng 1 kg/lọ) để trong khoảng thời gian 6 tháng mới mang ra dùng.

Bí quyết để làm một mẻ đậu phụ nhự ngon mềm, hương vị đặc trưng, ngoài biết cách pha chế các loại gia vị từ thảo dược như đã kể trên, trong khâu chế biến còn phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ và dùng đồ nghề làm đậu phải dùng riêng, không dùng chung với các đồ dùng khác. Làm xong mỗi mẻ đậu phụ nhự là phải vệ sinh và cất đồ nghề đi để năm sau mang ra dùng. Khi ngâm đậu phụ tuyệt đối không để dính dầu mỡ.  Ông Vàng Văn Lùng cho biết thêm, năm ngoái, gia đình làm 4 tạ đậu xị, 2,5 tạ đậu phụ nhự mà không đủ bán. Năm nay, làm hơn 2 tạ đậu phụ nhự, hiện tại đã bắt đầu ngấu và ăn ngon rồi. Cứ 1 kg đậu tươi, ông Lùng chế biến được 2 hộp đậu phụ nhự. Bình quân giá bán 1 hộp đậu phụ nhự (khoảng 1 kg) là 100 nghìn đồng. Kỳ thực, làm món đậu phụ nhự kỳ công mà cũng không phải có nhiều lãi như làm các nghề khác, nhưng ông Lùng vẫn muốn giữ nghề truyền thống.

Thời gian đầu, có những năm, thời tiết không thuận, cũng có những mẻ đậu phụ chế biến không thành công, phải bỏ hết. Thế rồi, cứ chắt chiu kinh nghiệm qua những lần ủ, ngâm và gia giảm các loại gia vị, giờ đây sản phẩm đậu phụ nhự của gia đình ông Lùng đã có tiếng ở đất Bắc Hà, rất nhiều người “nghiện” món ăn này đã không quên đến mùa lại lên đặt mua mang về. Ông Lùng bảo: Gia vị để ngâm đậu phụ nhự gần giống với gia vị để chế biến món khâu nhục, món thịt nướng của người Nùng… Tuy nhiên, món đậu phụ nhự phải mất 6 tháng ngâm ủ mới ăn ngon được. Ở thôn người Nùng - Na Khèo, hầu như nhà nào cũng biết làm món đậu phụ nhự để phục vụ bữa ăn  trong gia đình và những dịp gia đình có cỗ.

Món đậu phụ nhự thường được người Nùng ăn với cơm trắng để nguội. Đây là món ăn ngày trước thời ông bà, bố mẹ của ông Lùng thường dùng để mang đi làm nương xa. Ngày nay, món đậu phụ nhự lại trở thành món ăn đặc sản của vùng cao Bắc Hà. Nếu như món đậu xị không thể thiếu trong gia vị chấm của thịt luộc hoặc trong món phở trộn trứ danh Bắc Hà, thì đậu phụ nhự cũng được xem là món ăn truyền thống, dân dã, mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao. Không chỉ mang ý nghĩa gìn giữ bảo tồn nét văn hóa độc đáo của dân tộc mình, ông Vàng Văn Lùng và không ít người Nùng ở xã Tà Chải, Bắc Hà còn có thêm một khoản thu nhập từ nghề truyền thống này - nghề làm đậu phụ nhự.   

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nhịp sống mới dưới chân đèo Khau Phạ

Nhịp sống mới dưới chân đèo Khau Phạ

Sau 14 năm tổ chức, Festival Dù lượn tại đèo Khau Phạ (xã Tú Lệ) đã trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với ruộng bậc thang Mù Cang Chải, cũng là sự kiện hấp dẫn có “thương hiệu” của địa phương. Từ đây, mỗi ngày mới của người dân sinh sống ở khu vực dưới chân đèo bắt đầu không chỉ với tiếng cuốc, tiếng dao phát nương, mà còn có cả tiếng nói cười của du khách từ khắp nơi đổ về trải nghiệm mùa vàng, bay dù lượn và khám phá văn hóa vùng cao.

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Sáng 23/5, tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026 chính thức khai mạc, thu hút đông đảo người dân và du khách trong, ngoài tỉnh tham dự. Đây là hoạt động mở đầu cho chuỗi sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch diễn ra đến hết ngày 31/5 với chủ đề “Vang xa vó ngựa cao nguyên”.

Vân Sam - đi tìm khoảng lặng giữa mây ngàn

Vân Sam - đi tìm khoảng lặng giữa mây ngàn

Có những ngày, phố xá trở nên chật chội không phải vì dòng người đông đúc, mà vì tâm trí quá tải bởi những lo toan... Trước bộn bề, nhịp hối hả của cuộc sống, tôi đã tìm ra mình cho mình một "liều thuốc" tâm hồn, sạc thêm năng lượng. Và Vân Sam - đỉnh núi mới được cắm chóp với độ cao 2.800m đã thôi thúc tôi chinh phục.

Bên dòng Nậm Lùng

Bên dòng Nậm Lùng

Từ đỉnh núi mây phủ, dòng Nậm Lùng trong veo len qua xã Tú Lệ như mạch nguồn nuôi dưỡng cả vùng thung lũng trù phú dưới chân đèo Khau Phạ. Dòng nước ấy không chỉ tưới mát cho cánh đồng nếp nổi tiếng bao đời mà còn âm thầm lưu giữ ký ức, nếp sinh hoạt và văn hóa canh tác của người Thái nơi đây.

Đông Cuông - điểm hẹn hấp dẫn mùa hè

Đông Cuông - điểm hẹn hấp dẫn mùa hè

Xã Đông Cuông (Lào Cai) đang trở thành điểm đến hấp dẫn của du lịch Tây Bắc với sự kết hợp hài hòa giữa du lịch tâm linh và du lịch sinh thái trải nghiệm. Không chỉ nổi tiếng với đền Đông Cuông - trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu tiêu biểu của vùng Tây Bắc, nơi đây còn sở hữu nhiều thắng cảnh thiên nhiên hoang sơ, những dòng thác kỳ vĩ cùng không gian văn hóa cộng đồng giàu bản sắc, thu hút đông đảo du khách trong mùa hè 2026.

Khẩn trương nghiên cứu, xây dựng Giải leo ruộng bậc thang “Dấu chân mùa nước đổ” thành sự kiện thường niên

Khẩn trương nghiên cứu, xây dựng Giải leo ruộng bậc thang “Dấu chân mùa nước đổ” thành sự kiện thường niên

Tại Hội nghị thường kỳ lần thứ 10 ngày 11/5, sau khi xem xét Báo cáo số 50-BC/VPTU ngày 10/5/2026 của Văn phòng Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã thảo luận và cơ bản thống nhất về tình hình triển khai các nhiệm vụ trọng tâm theo nội dung Báo cáo; đồng thời giao Đảng ủy UBND tỉnh khẩn trương nghiên cứu xây dựng Giải leo ruộng bậc thang “Dấu chân mùa nước đổ” tại xã Mù Cang Chải trở thành sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch thường niên đặc sắc của tỉnh.

Ngòi Tu bình yên níu chân du khách

Ngòi Tu bình yên níu chân du khách

Trong bối cảnh nhiều điểm đến đang dần trở nên quen thuộc theo hướng hiện đại, thì Ngòi Tu - bản nhỏ ven hồ Thác Bà lại chọn một con đường khác: giữ nguyên vẻ mộc mạc, bình yên. Chính điều đó đã trở thành sức hút đặc biệt khiến không ít du khách, nhất là du khách quốc tế không chỉ ghé thăm mà còn quay trở lại nhiều lần.

“Viên ngọc xanh” chờ được “đánh thức”

“Viên ngọc xanh” chờ được “đánh thức”

Ẩn sâu giữa đại ngàn vùng giáp ranh Púng Luông - Nả Háng (xã Chế Tạo), Tà Cây Đằng thuộc Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Mù Cang Chải là nơi lưu giữ hàng nghìn cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Những cây pơ mu, thiết sam cổ không chỉ tạo nên giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học mà còn mở ra tiềm năng lớn cho phát triển du lịch sinh thái. Tuy nhiên, làm thế nào để đánh thức “viên ngọc xanh” này mà không làm “tổn thương” màu xanh nguyên bản của đại ngàn vẫn là bài toán lớn đặt ra với địa phương.

Sa Pa: Một trong những điểm du lịch hè 2026 cho gia đình nhiều thế hệ

Sa Pa: Một trong những điểm du lịch hè 2026 cho gia đình nhiều thế hệ

Mùa hè không chỉ là khoảng thời gian lý tưởng để nghỉ ngơi sau những tháng ngày học tập, làm việc căng thẳng mà còn là dịp để các gia đình nhiều thế hệ cùng quây quần, tận hưởng những chuyến đi ý nghĩa bên nhau. Những năm gần đây, xu hướng du lịch gia đình đang có sự thay đổi rõ rệt khi nhiều người ưu tiên các điểm đến thiên nhiên, khí hậu mát mẻ và nhịp sống thư thái thay vì lịch trình di chuyển dày đặc.

Mù Cang Chải hướng tới phát triển du lịch bền vững

Mù Cang Chải hướng tới phát triển du lịch bền vững

Từ mảnh đất vùng cao chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, Mù Cang Chải đang từng bước chuyển dịch sang phát triển kinh tế du lịch. Địa phương đã cụ thể hóa nghị quyết phát triển du lịch bằng những giải pháp sát thực tế, lấy người dân làm trung tâm, lấy bản sắc văn hóa làm nền tảng và hướng tới phát triển bền vững.

Mini talkshow du lịch xanh: Phụ nữ bản địa Lào Cai lan tỏa sinh kế bền vững

Mini talkshow du lịch xanh: Phụ nữ bản địa Lào Cai lan tỏa sinh kế bền vững

Sáng 15/5, tại Bảo tàng tỉnh Lào Cai (cơ sở 2), Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Lào Cai, Trường Cao đẳng Lào Cai và Hiệp hội Du lịch tỉnh tổ chức thành công mini talkshow với chủ đề “Từ bản làng đến du lịch xanh: Câu chuyện của những người phụ nữ làm du lịch ở Lào Cai”.

Lào Cai hướng tới phát triển du lịch bốn mùa, bứt phá từ liên kết vùng và bản sắc văn hóa

Lào Cai hướng tới phát triển du lịch bốn mùa, bứt phá từ liên kết vùng và bản sắc văn hóa

Sau hai kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 – 01/5/2026, du lịch Lào Cai tiếp tục tăng trưởng ấn tượng với gần 800.000 lượt khách, doanh thu khoảng 2.217 tỷ đồng. Không gian du lịch mở rộng từ Sa Pa, Bắc Hà, phường Lào Cai đến Mù Cang Chải, Nghĩa Lộ, Trạm Tấu… đang tạo nên chuỗi trải nghiệm liên vùng hấp dẫn, đồng thời cho thấy định hướng phát triển du lịch bốn mùa ngày càng rõ nét.

Du lịch mùa nước đổ - nơi vẻ đẹp lao động hòa quyện cùng kỳ quan thiên nhiên

Du lịch mùa nước đổ - nơi vẻ đẹp lao động hòa quyện cùng kỳ quan thiên nhiên

Mùa nước đổ tại các xã Tả Van, Mù Cang Chải, Tú Lệ đang trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách đến chiêm ngưỡng vẻ đẹp ruộng bậc thang và trải nghiệm nhịp sống lao động của đồng bào vùng cao. Với sự chủ động trong phát triển du lịch của địa phương đang góp phần thúc đẩy tăng trưởng ngành du lịch tỉnh Lào Cai.

Những bản, làng đáng sống

Những bản, làng đáng sống

Những ngày này, về các bản, làng vùng cao Lào Cai, không khó để bắt gặp hình ảnh du khách rảo bước trên những tuyến đường bê tông sạch đẹp, dừng chân bên những nếp nhà truyền thống được gìn giữ nguyên bản, hay trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt cùng người dân địa phương. Một diện mạo mới đang dần hiện hữu - hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc, đủ đầy mà vẫn vẹn nguyên giá trị truyền thống.

Giải nhiệt mùa hè với hồ, thác nước

Giải nhiệt mùa hè với hồ, thác nước

Thời tiết bước vào những ngày hè oi bức, nắng nóng cũng là lúc mùa cao điểm du lịch bắt đầu. Bên cạnh xu hướng “nghỉ mát” tại những vùng biển, nhiều du khách đã lựa chọn du lịch suối, thác hay hồ nước để giải nhiệt mùa hè, hòa mình với thiên nhiên. Trên địa bàn tỉnh có hệ thống thác, suối, hồ nước xanh ngắt giữa những dãy núi bao quanh, vẻ đẹp hoang sơ đầy cuốn hút, là điểm du lịch để “trốn” nóng và trải nghiệm không thể bỏ lỡ.

Tuyến đường hy vọng ở A Mú Sung

Tuyến đường hy vọng ở A Mú Sung

A Mú Sung là xã vùng cao biên giới đặc biệt khó khăn của tỉnh Lào Cai, với đường biên dài gần 26,8 km. Nhiều năm qua, mưa lũ, sạt lở khiến những tuyến đường nơi đây thường xuyên hư hỏng, việc đi lại của người dân gặp nhiều khó khăn. Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, đến nay đoạn đường biên giới từ thôn Lũng Pô đến thôn Phù Lao Chải (giáp địa phận xã Y Tý) dài 14km đang được mở rộng, bê tông hóa, góp phần đổi thay cuộc sống người dân vùng biên.

fb yt zl tw