Những năm gần đây, tình trạng học sinh chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện giao thông là vấn đề nghiêm trọng, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hành vi này không chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính, mà người giao xe cho học sinh chưa đủ tuổi còn bị phạt nặng, thậm chí có thể truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng.
Trước thực trạng đó, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Lào Cai đã chủ động phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh, Tỉnh đoàn và các trường THCS, THPT trên địa bàn tổ chức nhiều phiên tòa giả định, nhằm nâng cao nhận thức pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật trong Nhân dân, đặc biệt là đối với lứa tuổi học sinh.
Chương trình Phiên tòa giả định được tổ chức tại Trường THPT Lê Quý Đôn với tình huống giả định về một nam học sinh trú tại xã Trấn Yên. Do lo sợ đi học muộn, em đã xin phép sử dụng xe mô tô của gia đình và được bố đồng ý, mặc dù người bố biết rõ con mình chưa đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông. Đây là một minh chứng sinh động, cụ thể cho những vi phạm thường gặp trong thực tiễn, qua đó góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong học sinh.
Theo giả định tại phiên tòa, trong quá trình điều khiển xe đến trường, do không chú ý quan sát nên nam học sinh đã xảy ra va chạm, đâm từ phía sau lưng một người đang đi bộ khiến người này bị thương nặng và tử vong sau đó. Phiên tòa kết thúc với bản án dành cho bố đẻ nam học sinh về tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ” và nam học sinh về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”.
Em Đinh Hà Vy - lớp 11C1, Trường THPT Lê Quý Đôn chia sẻ: Phiên tòa giả định được xây dựng trên một vụ án có thật, qua đó, giúp chúng em hiểu rõ hơn hậu quả, tác hại khôn lường của việc vi phạm Luật Giao thông đường bộ, các tình tiết vi phạm bị xử phạt theo Bộ Luật hình sự. Chúng em nhận được thông điệp cụ thể, thiết thực, đặc biệt là nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật đối với lứa tuổi học sinh; xây dựng và hình thành văn hóa khi tham gia giao thông.
Tổ chức phiên tòa giả định chỉ là một trong những hoạt động thiết thực, cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật. "Hoạt động này luôn thu hút sự theo dõi, tham gia của đông đảo cán bộ, đảng viên, học sinh, sinh viên, thầy cô giáo và Nhân dân với sự đa dạng về nội dung, như: tình trạng sử dụng ma túy, thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên; an toàn giao thông; trốn tránh nghĩa vụ quân sự và bạo lực học đường…" - đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng - Chánh Văn phòng Tòa án nhân dân tỉnh cho biết.
Phiên tòa giả định thu hút đông thầy, cô giáo, học sinh, phụ huynh tham dự.
Thực tế cho thấy, tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật qua hoạt động xét xử là chức năng, nhiệm vụ quan trọng của tòa án; các quy định của pháp luật đến với người dân được cụ thể và dễ hiểu hơn. Bên cạnh đó, Tòa án nhân dân tỉnh đã có nhiều đổi mới sáng tạo trong tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật với các hình thức, như: công tác hòa giải, đối thoại tại tòa án; hoạt động tiếp công dân, thanh tra, kiểm tra các hoạt động nghiệp vụ; phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành; công khai các bản án, quyết định của tòa án và phát triển án lệ; tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ; phối hợp với các cơ quan, bộ, ngành thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật...
Tính từ ngày 01/10/2024 - 30/9/2025, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Lào Cai thụ lý 12.204 vụ, việc các loại; giải quyết 12.125 vụ, việc, đạt tỷ lệ giải quyết chung 99,35%. Trong quá trình giải quyết không để án tồn, án quá hạn luật định, không có án xét xử oan sai, bỏ lọt tội phạm.
Bên cạnh đó, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh cũng đã tổ chức xét xử 281 phiên tòa rút kinh nghiệm, trong đó, có 29 phiên tòa rút kinh nghiệm được truyền hình trực tuyến đến Tòa án nhân dân cấp khu vực trong toàn tỉnh.
Năm 2025, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Lào Cai đã tổ chức xét xử được 93 phiên tòa trực tuyến. Việc tổ chức phiên tòa trực tuyến đảm bảo xét xử nhanh, kịp thời, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân có liên quan; tiết kiệm chi phí xã hội, góp phần nâng cao hiệu quả, năng lực hoạt động của tòa án. Tại các phiên tòa, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh đều lồng ghép nội dung tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật.
Đồng chí Lê Thái Hưng - Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh, khẳng định: "Để Nhân dân được tiếp cận pháp luật thông qua nhiều cách thức thì việc công khai các bản án, quyết định của Tòa án trên Cổng thông tin điện tử cũng hết sức được quan tâm. Mặt khác, lãnh đạo Tòa án nhân dân tỉnh chú trọng đẩy mạnh công tác thông tin, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật thông qua các phương tiện thông tin đại chúng".
Phát huy kết quả đã đạt được, thời gian tới, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Lào Cai sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Phổ biến giáo dục pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành; duy trì tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam nhằm tôn vinh Hiến pháp và pháp luật; đồng thời tăng cường công tác chỉ đạo, nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng phối hợp phổ biến giáo dục pháp luật trong hệ thống Tòa án theo hướng thường xuyên, sâu sát và thực chất hơn; chú trọng và tăng cường tổ chức đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ; tổ chức tọa đàm, học tập chuyên đề, trao đổi kinh nghiệm phục vụ công tác xét xử cũng như công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật; lựa chọn, xác định thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật có trọng tâm, trọng điểm; nội dung pháp luật cần phổ biến gắn với nhiệm vụ chính trị, chuyên môn của cơ quan, đơn vị.
