>>>Bài 5: Có một già làng như thế
>>>Bài 4: Nữ triệu phú ở Bản Khoang
>>>Bài 3: Tự giác học tập và làm theo tấm gương của Bác
>>>Bài 2: Chị Sủi hết lòng vì dân
>>>Bài 1: “Hạt cát vàng” bên suối Làng Kim
LCĐT - Biết bao lần đi trong màn sương mù dày kín mờ đục ấy, cả vách núi chìm trong lạnh giá của mùa đông ở vùng biên. Chỉ có những cây sa mộc vẫn đứng thẳng, hiên ngang, dần hiện ra trên cung đường mỗi khi xe chạy ngang qua. Vòng vèo mãi, cuối cùng con dốc dài dẫn lối cũng đưa chúng tôi đến xã Tung Chung Phố (Mường Khương)… khi những vạt cúc quỳ bắt đầu “nhen” bông nở đầu tiên của mùa đông phương Bắc. Tôi thấy lạ, tưởng chỉ có cao nguyên nắng gió phương Nam mới có loài dã quỳ ấy, nhưng ở đây, nơi quanh năm chỉ có sương mù thì loài hoa ấy vẫn cứ vàng rực mỗi độ đông về.
Tôi đã đọc bài thơ “Cây hai ngàn lá” của nhà thơ Pờ Sảo Mìn và hiểu ông muốn ví mình như một cái lá xanh trong cây hai ngàn lá ấy. Tôi không muốn so sánh, ví von với Tráng Mìn Phà, người con của dân tộc Pa Dí. Nhưng tôi biết dưới những bóng cây sa mộc vươn lên nơi đá núi cheo leo, cũng có một cây, cây của tình yêu quê hương, cây của nhiệt huyết tuổi trẻ đang ngày đêm vẫn vươn mình đứng thẳng, dệt nên câu chuyện cuộc đời - nơi vùng đất thép Mường Khương.
Ngoài trời mưa lất phất, không nặng hạt nhưng mưa dày, càng làm cho không gian của mùa đông ở vùng cao trở nên ảm đạm. Chỉ có những con đường bê tông là trở nên sạch hơn dưới mưa và những bông hoa nở cũng vì mưa mà trở nên lung linh. Ngồi trong Trụ sở UBND xã Tung Chung Phố đợi Tráng Mìn Phà, bởi anh đang theo học lớp trung cấp pháp lý ở thị trấn Mường Khương vẫn chưa tan học.
Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Tung Chung Phố Trần Xuân Khánh hồ hởi khoe: Việc thực hiện đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, không chỉ tiếp thêm sức mạnh ý chí cho mỗi cán bộ, đảng viên mà toàn thể nhân dân cũng thấy ý nghĩa của việc mình đang làm mỗi ngày. Từ những phong trào thi đua, đã xuất hiện nhiều “hạt giống đỏ” trong phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội và xây dựng nông thôn mới tại địa phương. Tráng Mìn Phà là cán bộ, đảng viên gương mẫu trong mọi phong trào thi đua, nhất là trong xây dựng nông thôn mới, đổi mới sinh hoạt chi bộ. Đồng chí này còn một lúc hai chức “bí thư” cơ đấy… Phà vừa là Bí thư Chi bộ thôn vừa là Bí thư Đoàn xã Tung Chung Phố.
Vừa pha trà mời chúng tôi, anh Khánh vừa nói vanh vách những số liệu ở cơ sở và thông tin về Tráng Mìn Phà mà không cần sổ sách. Anh Khánh tiếp lời: Trước đây, đồng chí Phà làm Bí thư Chi bộ của 6 thôn ghép lại và là những thôn khó khăn (Lũng Pâu 1, Lũng Pâu 2, Vả Thàng, Cán Hồ, Séo Tủng, Nàn Tiểu Hồ), trong đó có 3 thôn giáp biên. Lãnh đạo xã chúng tôi đặt biệt danh cho những thôn này là “chi bộ thôn 3 nhất” - đó là nhiều thành phần dân tộc nhất, tỷ lệ hộ nghèo cao nhất, đường đi khó khăn nhất. Trước năm 2013, khi chưa chia tách, chi bộ ghép có 18 đảng viên sinh hoạt, nên công tác sinh hoạt và đi lại vất vả. Phải nỗ lực cố gắng lắm, Đảng bộ xã thực hiện chia tách thành công các chi bộ, tạo thuận lợi trong sinh hoạt và chỉ đạo điều hành ở các thôn. Điều đặc biệt, các cán bộ, lãnh đạo xã đều về sinh hoạt đảng tại chi bộ thôn. Cách làm này để cán bộ xã được “gần dân, sát cơ sở hơn” lắng nghe được nhiều ý kiến của nhân dân hơn, đồng thời cũng thuận lợi trong chỉ đạo điều hành. “Ngay như tôi, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã, nhưng bình thường là đảng viên sinh hoạt tại chi bộ thôn do đồng chí Tráng Mìn Phà làm Bí thư Chi bộ thôn đấy!” - Anh Khánh cười và nói.
Câu chuyện chưa dứt thì Tráng Mìn Phà tới. Từ ngoài cửa, Phà nở nụ cười rất tươi và xin lỗi vì đã để chúng tôi phải đợi… Sau màn chào hỏi, ngỏ ý muốn đến thăm nhà Phà, chúng tôi tạm chia tay anh Khánh vượt qua Cổng Trời, ngược dốc đến thôn Lũng Pâu 1. Mưa vẫn rơi dày, sương mù giăng kín núi, xe máy đi phải bật đèn pha.
Cũng may nhà Phà nằm ngay cạnh đường, chứ mưa như này nếu phải đi bộ lên thôn thì chắc phải hẹn ngày nắng ráo. Căn nhà của người Pa Dí làm bằng gỗ, ngay cửa ra vào có treo vuông vải đỏ trên đó có dòng chữ Hán Nôm. Bên trong nhà, ngoài bàn ghế uống nước, tủ đựng sách vở thì nhà Phà chúng tôi thấy chất đầy ngô. Các bao ngô hạt dựng kín nhà… Phà bảo: Ngô năm nay bán gần hết rồi, số còn lại để chăn nuôi.
Phà đứng dậy với chùm quýt ngọt trên nóc tủ xuống mời khách: Quýt trồng ở Tung Chung Phố chính hiệu đấy! Cũng nhờ mấy năm nay, nhiều chính sách phát triển kinh tế triển khai có hiệu quả, nên bà con các thôn trong xã đã phấn khởi, yên tâm sản xuất. Ngoài đưa ngô, lúa, đậu tương giống mới vào gieo trồng, bà con đã biết trồng cây ăn quả mang lại giá trị kinh tế, trong đó có cây quýt.
Thôn Lũng Pâu 1 có 74 hộ dân với 4 dân tộc cùng sinh sống, người dân chủ yếu là trồng ngô lai. Trung bình, mỗi hộ trồng ít cũng trồng 20 kg ngô giống mỗi năm. Hộ trồng nhiều như hộ ông Tráng Vần Diu, mỗi năm cũng trồng 40 - 50 kg ngô giống. Còn gia đình anh Tráng Mìn Phà năm nay cũng trồng 30 kg ngô giống. Năm ngoái, anh thu được 12 tấn ngô hạt, bán 10 tấn, còn lại 2 tấn để chăn nuôi lợn… thu nhập từ tiền bán ngô được 53 triệu đồng.
Sở dĩ đến giờ Phà vẫn phải theo học trung cấp tại huyện, bởi trước đây Phà cũng như bao đứa trẻ Pa Dí ở vùng đất nghèo khó, lạc hậu này, chỉ học hết bậc tiểu học. Đến năm 2004, lúc ấy đã 25 tuổi anh mới tiếp tục theo học bổ túc văn hóa ở huyện và năm 2012 học xong. Từ năm 1995, Tráng Mìn Phà đã tham gia công tác xã hội, làm dân quân, công an viên của thôn. Năm 2004 được bầu làm trưởng thôn, anh mới tiếp tục đi học… Mặc dù, lúc quyết định đi học cũng là lúc vợ chồng Phà sinh đứa con trai đầu lòng. Bao khó khăn vất vả chồng lên vai, nhưng Phà vẫn không nhụt chí, bởi “không có chữ, không làm được việc gì cả”.
Ròng rã nhiều năm trời, với một người đã lớn tuổi, vừa bận công việc nhà, việc thôn, nhưng Phà vẫn không “bỏ cuộc” chinh phục con chữ… Không những thế, những năm đó, gia đình Phà luôn được công nhận là hộ nông dân sản xuất giỏi. Anh cũng là người đầu tiên ở Tung Chung Phố trồng ngô lai năng suất cao. Năm 2011, anh được vinh dự đứng trong hàng ngũ của Đảng. Niềm vui ấy đã khiến cho Phà không ngừng phấn đấu, khi được chuyển đảng chính thức cũng là khi Phà được tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ thôn.
Nhấp ngụm nước trà, Tráng Mìn Phà chậm rãi kể: Khi chưa tách Chi bộ thôn, quãng thời gian ấy là vất vả nhất. Mỗi khi có kế hoạch triển khai, tôi phải đi bộ lên tận thôn, những thôn xa như Séo Tủng - thôn giáp biên phải đi bộ hơn 7 km. Không những đường đi khó, đa số đảng viên là người cao tuổi, biết ít chữ, nhiều khi chỉ biết ký mỗi tên mình, nên việc tuyên truyền chủ trương, chính sách cũng hết sức vất vả… Nhiều hôm đến vận động, bà con chỉ nói “tri pâu” (không biết), lại phải tìm cách phối hợp với trưởng thôn, những người có uy tín trong cộng đồng, hoặc cùng nói tiếng dân tộc để giải thích, vận động cho người dân hiểu…
Phà kể tiếp: Nhớ nhất là cách đây đúng hai năm (tháng 11/2012), đi vận động học sinh đi học, tôi đi bộ đến điểm trường của thôn người Dao là Lũng Pâu 2 và Vả Thàng. Cũng vì là lần đầu tiên vào thôn nên không biết đường đi, sương mù dày đặc. Đi hỏi đường vào nhà trưởng thôn, người dân thì không biết tiếng phổ thông, phải gọi điện liên hệ mãi mới đến được nhà trưởng thôn qua lời tả chỉ đường. Chủ yếu là đi vận động người dân vào ban đêm, trong khi bố mẹ không biết chữ nên cũng không có ý thức cho con đến trường… Nản nhất là trẻ em không chịu đi học, nên có buổi sáng gọi được em này đến lớp thì em kia bỏ về.
Kỷ niệm với Phà là lần cùng Tổ công tác của Đồn Biên phòng Mường Khương và cán bộ xã Tung Chung Phố cùng lên thôn Cán Hồ vận động học sinh ra lớp. Thấy có đoàn cán bộ về thôn, học sinh rủ nhau trốn hết… Bố mẹ đi tìm mãi cũng không thấy. Đến khi trời tối, đi tìm khắp nơi, soi đèn pin thì thấy chúng nấp sau chuồng lợn. Có những em, vận động đến lớp được 1 buổi, hôm sau lại bỏ học.
Gian nan vất vả là vậy, nhưng Tráng Mìn Phà và các trưởng thôn, người có uy tín và lãnh đạo xã đều quết tâm làm sao để “nói cho bà con hiểu” cuộc sống của họ, chính họ phải tự quyết định, không ai “sống hộ” họ được. Kiên trì vận động “mưa dầm thấm lâu”, bà con ở trong thôn, xã cũng đã hiểu được lý lẽ của cuộc sống, phải thay đổi nếp nghĩ “lạc hậu”, phải học cách làm mới để phát triển kinh tế, xây dựng cộng đồng làng bản ngày một giàu đẹp. Các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, phong trào xây dựng nông thôn mới đã thổi luồng sinh khí mới vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây…cùng với những “hạt giống đỏ” như Tráng Mìn Phà, đã nhân lên những mùa vụ bội thu, tạo nên sắc diện mới ở vùng cao còn nhiều gian khó này.
Dưới những tán cây sa mộc vươn thẳng, những ruộng lúa, nương ngô, nương đậu tương cao sản cứ thay nhau tiếp nối mùa vụ. Nếp nhà kiên cố vững chắc dần thay thế những căn nhà tạm, trẻ em nô nức đến trường, điện thắp sáng đã về tới từng nhà…là minh chứng rõ nét cho những chuyến biến mới ở Lũng Pâu nói riêng và những bản làng vùng cao nói chung. Trong đó, có sự đóng góp tinh thần, nhiệt huyết của những người đầu tàu gương mẫu, hạt nhân tích cực ở cơ sở như Bí thư Chi bộ thôn Tráng Mìn Phà.
Không ít người vẫn nghĩ, người điển hình là người có nhiều bằng khen, giấy khen… nhưng với tôi, thước đo giá trị để ghi nhận những nỗ lực của cán bộ cơ sở khi thôn ấy, vùng đấy ngày một đổi thay, đời sống của người dân ngày một nâng cao mới quan trọng. Tráng Mìn Phà là một trong những điển hình như thế, nên tôi không muốn liệt kê những thành tích của anh, mặc dù có rất nhiều bằng khen, giấy khen treo trên tường nhà…
Chia tay Phà khi anh lại tất tả lên xe máy xuống “phố” tiếp tục học các tiết học buổi chiều. Một lúc, bóng Phà đã chìm vào màn sương mù dày đặc…
