Chúng tôi tìm đến thị xã Nghĩa Lộ cũ, nay gồm phường Trung Tâm và Nghĩa Lộ - vùng đất năm xưa đã có nhiều thanh niên xung phong gánh gạo nuôi quân và gặp được cụ Lê Thị Hoàn, tổ dân phố số 3, phường Trung Tâm năm nay đã gần 100 tuổi, một trong số những nữ thanh niên xung phong từng tham gia chiến dịch năm xưa.
Dù tuổi đã cao nhưng cụ Hoàn vẫn có thể kể kỹ từng chi tiết những năm tháng tham gia hỗ trợ chiến dịch. Với cụ, ký ức những ngày gánh gạo nuôi quân vẫn còn vẹn nguyên. Sau Chiến dịch Tây Bắc tháng 10/1952, khi ấy, cụ vừa tròn 18 tuổi, cùng hàng trăm thanh niên ở các tỉnh không quản ngại gian khó, không tiếc tuổi xuân nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, đồng lòng lên đường góp sức vào chiến dịch Điện Biên Phủ.
Cụ Hoàn chia sẻ: Lúc đó đa phần chúng tôi thồ hàng đi bộ, chỉ có khoảng 10 chiếc đạp để hỗ trợ. Ngày xưa đường bé, chúng tôi ngày thì thồ gạo, ngày thì gánh vũ khí. Cứ thế lên đường tiếp viện cho quân đội.
Thị xã Nghĩa Lộ năm xưa là nơi ghi dấu chiến thắng đồn Nghĩa Lộ vang dội, mở màn cho Chiến dịch Tây Bắc tháng 10/1952, tạo tiền đề quan trọng cho Chiến dịch Đông Xuân 1953 - 1954, đỉnh cao là Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ. Những địa danh như Ngã ba Mỵ, ngã 3 Cò Nòi, đèo Lũng Lô, đèo Ách… đã trở thành tuyến đường quen thuộc, in dấu chân của hàng trăm dân công hỏa tuyến ngày đêm gánh gạo, tiếp lương cho bộ đội ra trận.
Hơn bảy thập kỷ trôi qua, ký ức về thời khói lửa vẫn vẹn nguyên trong tâm trí những người từng đi qua chiến tranh. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, trở về địa phương, những người lính năm xưa lại tiếp tục góp công, góp sức dựng xây quê hương, đất nước. Tại nơi mình sinh sống, họ luôn là những người tiên phong, gương mẫu. Tiêu biểu như cụ Hoàn. Cụ tích cực tham gia các hoạt động đoàn thể, hội phụ nữ, là tấm gương sáng trong rèn luyện sức khỏe và giữ gìn nếp sống tích cực. Dù đã ở tuổi gần 100, cụ vẫn minh mẫn, luôn dạy bảo con cháu những điều hay lẽ phải, trở thành niềm tự hào và là tấm gương để thế hệ mai sau noi theo.
Bà Phạm Thị Lĩnh - Tổ trưởng tổ dân phố số 3, phường Trung Tâm, tỉnh Lào Cai cho biết: Ở tổ dân phố 3 cũng như trên địa bàn phường Trung Tâm, có rất nhiều người cao tuổi từng tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, đặc biệt là Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhiều thanh niên xung phong năm xưa đã tình nguyện gánh gạo, tải lương phục vụ chiến dịch. Trở về đời thường, các cụ tiếp tục gương mẫu, tích cực tham gia các hoạt động tại địa phương, luôn là những tấm gương sáng để con cháu noi theo.
Phát huy truyền thống gia đình cách mạng, gia đình cựu thanh niên xung phong Lê Thị Hoàn hôm nay vẫn tiếp nối những giá trị tốt đẹp của thế hệ đi trước. Con trai cụ cũng là cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu ở chiến trường Chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc tại Vị Xuyên. Ký ức về những năm tháng người mẹ gánh gạo nuôi quân luôn là niềm tự hào của cả gia đình, trở thành động lực để con cháu tiếp tục gìn giữ và phát huy truyền thống cách mạng.
Ông Nguyễn Trung Dũng - con trai cụ Hoàn chia sẻ: Tiếp nối truyền thống của cha ông, chúng tôi luôn cảm thấy rất tự hào. Với tinh thần yêu nước và trách nhiệm của người con đất Việt, chúng tôi sẵn sàng lên đường bất cứ nơi đâu khi Tổ quốc cần. Mỗi thế hệ hôm nay cũng ý thức rõ trách nhiệm gìn giữ, vun đắp và giáo dục con cháu mai sau tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Hơn 70 năm đã trôi qua, những bước chân gánh gạo nuôi quân năm nào nay đã in dấu thời gian. Nhưng tinh thần yêu nước, sự hy sinh thầm lặng của những dân công hỏa tuyến vẫn mãi là ký ức tự hào, được các thế hệ hôm nay tiếp nối và gìn giữ.
