Trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, giữa hàng trăm thí sinh tuổi 18 tại điểm thi THPT xã Văn Bàn, có một thí sinh đặc biệt với mái tóc đã điểm bạc dù mới bước qua tuổi 36. Dưới sự cổ vũ của các tình nguyện viên, anh Sùng A Chúng (sinh năm 1990), Bí thư Chi bộ thôn Khâm Trên, xã Nậm Chày, lặng lẽ bước vào phòng thi. Với anh, đây không chỉ là kỳ thi tốt nghiệp THPT, mà còn là hành trình thực hiện lời hứa với chính mình về việc không ngừng học tập, rèn luyện của người đảng viên nơi vùng cao.
Con đường học dang dở
Sau một ngày thi căng thẳng, chúng tôi mới có dịp gặp và trò chuyện với anh Chúng để hiểu vì sao sau hơn một thập kỷ, anh lại quyết định trở lại phòng thi.
Trong thời gian ôn tập và dự thi, anh thuê trọ trong một căn phòng nhỏ cùng những lao động làm nghề bốc vác. Không có bàn học hay không gian riêng, góc học tập của anh chỉ là chiếc giường kê sát tường. Chính tại nơi ấy, sau những giờ lao động và hoàn thành công việc ở cơ sở, anh miệt mài ôn lại kiến thức để tiếp tục theo đuổi ước mơ còn dang dở suốt nhiều năm qua.
Sinh ra và lớn lên tại thôn Khâm Trên - một trong những thôn vùng cao còn nhiều khó khăn của tỉnh, nơi 100% dân số là đồng bào Mông, tuổi thơ của anh Chúng gắn liền với những khó khăn, thiếu thốn. Giao thông cách trở, điều kiện kinh tế gia đình eo hẹp khiến việc học tập của các anh chị em trong nhà gặp nhiều trở ngại.
Nhắc lại quãng thời gian ấy, anh Chúng không giấu được xúc động. Anh nghẹn ngào chia sẻ, gia đình có 07 anh chị em nhưng hầu hết chỉ học hết cấp 2 rồi nghỉ học để phụ giúp gia đình. Bản thân anh cũng sớm cảm nhận được sự vất vả khi bố mẹ mất năm anh mới 17 tuổi.
Sau khi tốt nghiệp THCS, anh lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự. Trở về địa phương, anh tiếp tục theo học chương trình THPT tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Văn Bàn và hoàn thành vào năm 2014.
Năm đó, cả thôn chỉ có 03 người học hết THPT. Tuy nhiên, kỳ thi tốt nghiệp không diễn ra như mong muốn khi anh không đạt kết quả. Ước mơ học tập đành tạm gác lại. Anh trở về quê lao động, làm nương, phát triển kinh tế gia đình. Cuộc sống mưu sinh cùng những khó khăn trong gia đình, nhất là khi con cái thường xuyên đau ốm, dần cuốn anh vào vòng quay cơm áo, tưởng như khép lại hành trình học tập còn dang dở.
Nỗi trăn trở của người Bí thư Chi bộ
Năm 2014, anh Sùng A Chúng được kết nạp Đảng khi mới 24 tuổi. Đây là dấu mốc quan trọng, mở ra cơ hội để anh cống hiến nhiều hơn cho quê hương. Đến năm 2021, anh được tín nhiệm bầu giữ chức Bí thư Chi bộ thôn Khâm Trên.
Dù đảm nhận vai trò bí thư chi bộ, anh luôn cảm thấy bản thân còn một khoảng trống lớn khi chưa có bằng tốt nghiệp THPT.
Anh Chúng chia sẻ: “Người cán bộ, đảng viên muốn vận động, tuyên truyền hiệu quả thì phải không ngừng học tập, nâng cao trình độ”.
Nỗi trăn trở ấy càng lớn khi anh thường xuyên tham gia các công việc của thôn, của chi bộ và mong muốn có thêm kiến thức để phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Sau 12 năm kể từ lần lỡ hẹn với kỳ thi tốt nghiệp THPT, năm 2026 anh quyết định trở lại với việc học.
Đó không phải là quyết định dễ dàng khi tuổi tác đã lớn hơn rất nhiều so với các học sinh cùng phòng thi, trong khi trách nhiệm với gia đình và công việc của một bí thư chi bộ vẫn phải đảm đương.
Tuy nhiên, anh tâm niệm rằng đã học hết chương trình thì phải cố gắng thi đỗ để hoàn thành ước mơ còn dang dở, đồng thời làm gương cho bà con và thế hệ trẻ trong thôn.
Để chuẩn bị cho kỳ thi, anh đăng ký ôn tập cùng các học sinh lớp 12. Trong suốt hai tháng, anh thuê trọ gần nơi học, cách nhà khoảng 30 km để thuận tiện cho việc ôn luyện.
Ban ngày học tập, buổi tối anh tranh thủ giải quyết công việc gia đình và việc của chi bộ.
“Ngồi học cùng các học sinh đáng tuổi con, tuổi em mình, tôi không tránh khỏi những bỡ ngỡ. Nhưng chính điều đó lại tiếp thêm động lực để tôi quyết tâm theo đuổi mục tiêu đến cùng”, anh tâm sự.
Theo anh, khó khăn lớn nhất là tuổi tác và khả năng ghi nhớ không còn nhanh nhạy như trước. Chương trình giáo dục mới với nhiều thay đổi khiến việc tiếp thu kiến thức trở nên vất vả hơn. Bên cạnh đó, trách nhiệm của một bí thư chi bộ cùng những lo toan trong cuộc sống gia đình cũng khiến quỹ thời gian dành cho học tập bị thu hẹp.
Dù vậy, anh vẫn kiên trì ôn luyện.
Bước vào phòng thi, anh xác định làm bài bằng tất cả kiến thức và khả năng của mình. Sau mỗi môn thi, anh đều thừa nhận đề thi không dễ, nhưng vẫn giữ niềm tin vào sự nỗ lực của bản thân.
Thậm chí, nếu kết quả chưa đạt như mong muốn, anh vẫn sẵn sàng tiếp tục dự thi trong những năm tiếp theo.
Những đổi thay ở Khâm Trên
Tinh thần học tập không ngừng của người Bí thư Chi bộ cũng phần nào phản ánh những chuyển biến tích cực của thôn Khâm Trên trong những năm gần đây.
Trên cương vị bí thư chi bộ, anh Chúng tích cực tuyên truyền, vận động người dân thay đổi phương thức sản xuất, phát triển kinh tế gia đình. Dù hiện nay thôn vẫn còn 18 hộ nghèo trong tổng số 58 hộ dân, đời sống người dân đã có nhiều chuyển biến tích cực so với trước đây.
Từ năm 2021 đến nay, chi bộ phát triển thêm 06 đảng viên mới. Nhiều hủ tục lạc hậu từng tồn tại trong cộng đồng như tảo hôn, hôn nhân cận huyết từng bước được xóa bỏ. Tỷ lệ trẻ em đến trường duy trì ở mức 100%.
Trao đổi với phóng viên, ông Lê Xuân Quỳnh - Bí thư Đảng ủy xã Nậm Chày cho biết: "Khâm Trên là một trong những thôn còn nhiều khó khăn của địa phương. Trước đây, giao thông cách trở khiến việc đi lại, giao lưu kinh tế của người dân gặp không ít trở ngại. Đến năm 2025, tuyến đường từ trung tâm xã qua thôn Khâm Dưới lên Khâm Trên mới được hoàn thành. Trước đó, năm 2024, hệ thống đường giao thông nội thôn cũng được đầu tư xây dựng, góp phần cải thiện điều kiện đi lại, tạo động lực để người dân phát triển kinh tế, từng bước nâng cao đời sống và xây dựng nông thôn mới".
Ông Lê Xuân Quỳnh - Bí thư Đảng ủy xã Nậm Chày cho biết thêm: Đồng chí Sùng A Chúng là cán bộ có phẩm chất đạo đức tốt, tinh thần trách nhiệm cao, luôn gương mẫu trong công việc và đời sống. Trên cương vị bí thư chi bộ, đồng chí đã cùng trưởng thôn lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chính trị tại thôn. Việc hoàn thiện trình độ văn hóa sẽ tạo điều kiện thuận lợi để Bí thư Chi bộ Sùng A Chúng nâng cao hiệu quả công tác, trở thành tấm gương sáng về học tập, góp phần xây dựng xã hội học tập ở địa phương.
Hành trình trở lại trường học của anh Sùng A Chúng không chỉ là câu chuyện vượt lên chính mình của một người đảng viên vùng cao. Đó còn là minh chứng cho tinh thần học tập suốt đời, cho khát vọng vươn lên bằng tri thức và trách nhiệm nêu gương của người cán bộ cơ sở.
Từ những đổi thay đang diễn ra ở Khâm Trên, có thể thấy rằng khi người cán bộ dám học, dám làm và kiên trì vượt khó, những giá trị tích cực sẽ từng bước lan tỏa, tạo động lực để cộng đồng cùng phát triển.
