Trên vùng đất Lào Cai hôm nay, từ Mậu A, Tân Hợp, Mỏ Vàng đến Nghĩa Đô, Xuân Hòa, Chiềng Ken, Văn Bàn, Bảo Thắng, Bảo Nhai… khắp nơi đều được phủ lên bởi màu xanh của cây quế.
Ít ai nhớ cách đây hơn chục năm, nhiều khu vực là đất trống, đồi núi bạc màu, hiệu quả kinh tế thấp. Chính những cánh rừng quế đã mang lại hiệu quả kinh tế, tạo nên sinh kế cho hàng chục nghìn hộ dân và trở thành một trong những ngành hàng chủ lực của Lào Cai.
Hiện nay, toàn tỉnh có trên 172.000 ha quế, trong nhóm các vùng nguyên liệu quế lớn nhất cả nước. Đây là cây trồng có thể tạo ra giá trị kinh tế từ vỏ quế, cành lá để chưng cất tinh dầu đến gỗ quế và các sản phẩm chế biến khác. Thu nhập từ quế cao gấp nhiều lần so với một số loài cây lâm nghiệp truyền thống, giúp người dân có nguồn thu ổn định trong suốt chu kỳ sản xuất.
Người dân gọi quế là “vàng xanh” bởi những năm qua, chưa có loại cây lâm nghiệp nào mang lại dòng tiền đều như quế.
Quế trồng vài năm đã có thể tỉa cành bán lá. Đến kỳ bóc vỏ thì 1 ha cho thu nhập hàng trăm triệu đồng là chuyện không còn hiếm nữa.
Đứng giữa đồi quế đang cho thu hoạch vỏ, ông Vũ Văn Thanh, thôn Cầu Vải, xã Mậu A chia sẻ: “Ở Mậu A không thiếu những tỷ phú nhờ trồng quế. Bởi, những năm trước, khi giá quế đạt đỉnh, mỗi héc-ta quế trên 10 năm tuổi có thể mang về nguồn thu nhập trung bình lên tới hơn 300 triệu đồng. Nhiều gia đình có vài chục héc-ta quế, thu nhập tiền tỷ, xây nhà, mua xe cũng nhờ cả vào cây quế. Những đồi quế từ 4 - 5 năm tuổi cũng mang lại nguồn thu nhập hàng chục triệu đồng/ha/năm nhờ việc tỉa thưa, gom cành, lá bán cho thương lái”.
Không chỉ người dân hưởng lợi, chính quyền địa phương cũng nhìn nhận cây quế đang là một trong những trụ cột kinh tế quan trọng của Mậu A. Những năm gần đây, diện tích quế liên tục được mở rộng, tạo việc làm thường xuyên cho lao động nông thôn, góp phần nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.
Toàn xã Mậu A hiện có trên 6.800 ha quế với khoảng 4.000 hộ tham gia phát triển kinh tế từ loại cây trồng này.
Ông Nguyễn Văn Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Mậu A cho biết: “Cây quế hiện là cây trồng chủ lực của địa phương. Nhiều hộ dân đã vươn lên khá giả, thậm chí trở thành những hộ có thu nhập hàng tỷ đồng nhờ phát triển kinh tế từ quế. Không chỉ mang lại nguồn thu trực tiếp từ vỏ, gỗ, lá và cành quế, loại cây này còn góp phần phủ xanh đất trống đồi trọc, bảo vệ môi trường sinh thái và tạo sinh kế lâu dài cho người dân”.
Theo ông Cường, trước đây nhiều diện tích đất đồi ở Mậu A chủ yếu canh tác ngô, sắn, hiệu quả thấp, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Khi cây quế được đưa vào trồng và phát triển thành vùng nguyên liệu tập trung, giá trị kinh tế trên cùng đơn vị diện tích tăng lên nhiều lần. Nhờ nguồn thu từ quế, người dân có điều kiện đầu tư cho con em học hành, xây dựng nhà ở khang trang và tái đầu tư sản xuất.
Không riêng Mậu A, tại nhiều địa phương của Lào Cai, cây quế đang đóng vai trò là “đòn bẩy” trong phát triển kinh tế nông thôn. Những cánh rừng quế không chỉ tạo nên màu xanh mà còn mở ra cơ hội làm giàu cho người dân khu vực nông thôn.
Chính giá trị kinh tế vượt trội đã giúp cây quế giữ vững vị thế là một trong những ngành hàng lâm nghiệp chủ lực của tỉnh trong nhiều năm qua. Điển hình như xã Nghĩa Đô - địa phương có diện tích quế lớn của tỉnh với khoảng 7.000 ha.
Nói về giá trị cây quế mang lại, ông Trần Quốc Toản - Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Đô cho biết: Mỗi năm, cây quế tạo việc làm cho hàng chục nghìn lượt lao động, mang về nguồn thu nhập hàng trăm tỷ đồng cho nông dân địa phương. Ngoài ra, cây quế cũng mở ra cơ hội thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến lâm sản trên địa bàn.
Đây là nguồn lực quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới tại nhiều địa phương vùng quế.
Ông Nguyễn Quang Vĩnh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định: Cây quế đã và đang trở thành ngành hàng lâm nghiệp quan trọng nhất của Lào Cai, đóng góp toàn diện cả về kinh tế, xã hội và môi trường. Có thể nói, quế đã thực sự trở thành “vàng xanh” của Lào Cai, góp phần chuyển đổi tư duy từ trồng rừng đơn thuần sang phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững.
Tuy nhiên, phía sau những con số ấn tượng về diện tích và sản lượng, ngành quế Lào Cai vẫn đang đứng trước không ít thách thức. Phần lớn sản phẩm vẫn được bán dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị gia tăng chưa cao, phụ thuộc nhiều vào biến động thị trường.
Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu để “vàng xanh” thực sự phát huy hết tiềm năng vốn có.
