Ẩn họa từ việc tự ý trồng cây trên dải phân cách và hành lang giao thông

Dải phân cách, vỉa hè hay hành lang an toàn giao thông là phần diện tích công cộng được quy hoạch với chức năng rõ ràng: bảo đảm lưu thông an toàn, tạo khoảng cách kỹ thuật, phục vụ người đi bộ, bảo vệ công trình giao thông và giữ mỹ quan đô thị. Đây không phải là đất sản xuất, càng không phải là phần diện tích riêng để bất kỳ ai muốn sử dụng thế nào cũng được.

Thế nhưng, tại một số tuyến đường trên địa bàn phường Âu Lâu, không khó để bắt gặp hình ảnh các luống trồng rau, cây gia vị, cây ăn quả, chậu cảnh hay vật dụng gia đình được đặt trên dải phân cách và vỉa hè. Có nơi còn xuất hiện hàng rào tạm, cọc tre, vật liệu xây dựng, dây phơi quần áo hoặc nơi tập kết đồ dùng sinh hoạt.

Điển hình tại khu vực ngã tư giao cắt giữa đường Võ Chí Công và Võ Nguyên Giáp - vị trí có mật độ phương tiện qua lại lớn, đồng thời lắp đặt hệ thống đèn tín hiệu giao thông, gia đình ông Trần Văn T ở tổ dân phố Ngòi Đong 2 hiện sinh sống và kinh doanh nước giải khát, bánh kẹo tại đây. Trong quá trình kinh doanh, nhiều vật dụng được bày ra hành lang giao thông; biển báo bị tận dụng để căng dây phơi đồ; khu vực xung quanh phát sinh việc để vật nuôi, đồ đạc không đúng nơi quy định.

Đối diện khu vực nhà ông T, dải phân cách trên đường Võ Chí Công cũng xuất hiện tình trạng trồng rau xanh, cây gia vị. Thoạt nhìn, đó chỉ là vài luống rau nhỏ hay vài vật dụng sinh hoạt tạm thời. Nhưng khi những hành vi này lặp lại ở nhiều nơi, kéo dài theo thời gian, không gian công cộng sẽ bị “xẻ nhỏ” cho lợi ích cá nhân, kéo theo hệ lụy không hề nhỏ.

Nguy cơ đầu tiên và rõ nhất chính là mất an toàn giao thông. Dải phân cách, hành lang đường bộ được thiết kế nhằm tạo tầm nhìn thông thoáng, bảo đảm khoảng cách an toàn cho phương tiện khi lưu thông. Khi cây cối phát triển um tùm hoặc vật cản xuất hiện tại các nút giao, khúc cua, điểm quay đầu xe, tầm nhìn của người điều khiển phương tiện sẽ bị che khuất.

Chỉ cần một giây khuất tầm quan sát, người lái xe có thể không kịp xử lý tình huống, đặc biệt vào giờ cao điểm hoặc ban đêm. Xe máy tránh nhau đột ngột, ô tô chuyển hướng bất ngờ, người đi bộ sang đường thiếu quan sát… đều có thể dẫn đến va chạm đáng tiếc.

Bà Nguyễn Thị Hoa, ở tổ dân phố 9, phường Âu Lâu lắc đầu cảm thán: “Trồng rau màu trên dải phân cách, việc đi lại rất nguy hiểm”. Nhận xét ngắn gọn ấy của bà Hoa đã phản ánh đúng thực tế. Người dân trực tiếp tham gia giao thông mỗi ngày nên họ cảm nhận rõ nhất bất tiện và rủi ro, do việc lấn chiếm không gian giao thông gây ra.

Đáng lo hơn, một số trường hợp còn tận dụng biển báo giao thông, cột đèn, lan can làm nơi treo móc đồ đạc hoặc chằng buộc vật dụng. Đây là hành vi làm sai lệch công năng của hạ tầng giao thông, có thể khiến biển báo bị che khuất, giảm hiệu quả cảnh báo.

Một đô thị đẹp trước hết phải gọn gàng, thông thoáng, đồng bộ. Những tuyến đường mới mở, dải phân cách được đầu tư bài bản, vỉa hè lát đá khang trang vốn là diện mạo tích cực của địa phương trong quá trình phát triển. Tuy nhiên, khi nơi đây xuất hiện luống rau, cọc tre chằng chịt, vật liệu chất đống, dây phơi quần áo mắc trên biển báo hay đồ đạc bày tràn ra lề đường, cảnh quan chung lập tức bị phá vỡ.

Điều đáng nói, sự nhếch nhác không đến từ thiếu đầu tư mà đến từ sự thiếu ý thức. Nếu không được chấn chỉnh kịp thời, tình trạng này rất dễ tạo hiệu ứng dây chuyền: người này thấy người kia làm được thì làm theo; vi phạm nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn; xử lý chậm sẽ thành “thói quen khó bỏ”. Địa phương muốn thu hút đầu tư, phát triển dịch vụ, nâng cao chất lượng sống thì không thể để hình ảnh đô thị bị ảnh hưởng bởi những hành vi tùy tiện như vậy.

Trước thực trạng trên, chính quyền phường Âu Lâu đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Ông Nguyễn Quốc Huy - Phó Chủ tịch UBND phường Âu Lâu cho biết, địa phương đã tăng cường tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh, các nền tảng mạng xã hội của phường; đồng thời tuyên truyền trực tiếp tới tổ dân phố và từng hộ dân vi phạm.

Phường cũng chỉ đạo lực lượng trật tự đô thị phối hợp với các tổ dân phố tổ chức nhắc nhở, ký cam kết chấp hành. Cùng với đó, địa phương phối hợp với Công ty Cổ phần 909 tổ chức lực lượng giải tỏa các trường hợp vi phạm. Thời gian tới, phường sẽ tiếp tục duy trì tuần tra, kiểm soát để không tái diễn các trường hợp đã xử lý, đồng thời ngăn chặn phát sinh vi phạm mới.

Có thể thấy, cách làm của phường là đúng hướng: lấy tuyên truyền làm trước, vận động là chính, xử lý kiên quyết khi cần thiết. Đây là phương châm vừa nhân văn, vừa hiệu quả bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là dọn dẹp hiện trường mà là thay đổi nhận thức.

Tuy nhiên, dù chính quyền nỗ lực đến đâu, nếu người dân chưa tự giác thì trật tự đô thị vẫn khó bền vững. Hành lang giao thông là tài sản công cộng; giữ gìn tài sản công cũng chính là bảo vệ lợi ích của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng dân cư. Sự tiện lợi của cá nhân không thể đứng trên sự an toàn của cộng đồng. Các tổ dân phố, đoàn thể, chi bộ cơ sở cần tiếp tục phát huy vai trò giám sát, nhắc nhở, vận động hội viên và người dân cùng thực hiện.

Xây dựng đô thị văn minh không phải là việc lớn lao xa vời, mà bắt đầu từ những hành động cụ thể: không lấn chiếm lòng đường, không đặt vật cản trên vỉa hè, không tự ý trồng cây trên dải phân cách, không sử dụng hành lang giao thông cho mục đích riêng.

Phường Âu Lâu đang trên hành trình phát triển, những tuyến đường mới mở không chỉ kết nối giao thương, còn mở ra diện mạo mới cho địa phương. Bởi vậy, càng cần trả lại đúng chức năng cho không gian giao thông, giữ cho đường phố thông thoáng, an toàn và sạch đẹp.

Khi chính quyền quyết liệt, người dân đồng thuận và pháp luật được tôn trọng, những “ẩn họa” từ sự tùy tiện sẽ bị đẩy lùi. Khi đó, mỗi con đường ở Âu Lâu không chỉ là nơi đi qua mà còn là biểu tượng của nếp sống văn minh, kỷ cương và phát triển bền vững.