Sàng lọc nhân sự IT trong kỷ nguyên AI
Bước vào năm 2026, thị trường lao động ngành công nghệ thông tin (CNTT) tại Việt Nam không chỉ tiếp tục “nóng” ở nhu cầu tuyển dụng, mà còn chứng kiến một bước chuyển mạnh mẽ về tiêu chuẩn đánh giá nhân sự. Theo nhận định của ông Mai Hoàng Minh - Giám đốc Thương mại Dự án Hệ sinh thái Tuyển dụng iVIEC (Tập đoàn FPT), trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp buộc phải đầu tư mạnh cho chuyển đổi số và AI, kéo theo nhu cầu nhân sự công nghệ lớn nhưng cũng đòi hỏi cao hơn trước.
Trước đây, bằng cấp và kiến thức học thuật từng là lợi thế quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay các nhà tuyển dụng ưu tiên ứng viên có khả năng làm việc thực tế, thái độ cầu tiến, và đặc biệt là năng lực ứng dụng AI vào công việc. “AI không thay thế hoàn toàn con người, nhưng người biết sử dụng AI sẽ thay thế người không biết sử dụng AI” - ông Minh nhấn mạnh. Do đó, sinh viên và người lao động CNTT cần coi AI là công cụ để làm việc tốt hơn, nhanh hơn và sáng tạo hơn.
Thực tế tại các phiên giao dịch việc làm chuyên ngành CNTT tổ chức bởi Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho thấy đông đảo sinh viên tham gia nhưng nhiều ứng viên vẫn chưa đáp ứng đủ yêu cầu doanh nghiệp.
Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, các doanh nghiệp hiện nay rất chú trọng ngoại ngữ và kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy giải quyết vấn đề và năng lực trình bày bản thân. Theo chuyên viên tuyển dụng Bạch Hải Yến (Arena Multimedia), việc cập nhật chương trình đào tạo sát với yêu cầu thị trường là yếu tố then chốt giúp người học “làm được việc” ngay sau khi tốt nghiệp, không chỉ ở trong nước mà cả trong môi trường quốc tế.
Cạnh tranh và khát nhân tài
Báo cáo Xu hướng Tuyển dụng 2026 do TopCV Việt Nam công bố cho thấy bức tranh thị trường lao động Việt Nam nói chung và ngành CNTT nói riêng đang chịu tác động mạnh mẽ của AI, cả về cơ hội lẫn thách thức.
Cụ thể, dữ liệu khảo sát từ hơn 3.000 đại diện tuyển dụng cho thấy tính ổn định của thị trường lao động suy giảm, với tỷ lệ lao động chủ động thay đổi công việc là 20,2% và bị cắt giảm là 10%. Tình trạng “ứng viên vượt quá số lượng việc làm” khiến yêu cầu tuyển dụng ngày càng nâng cao và đòi hỏi người lao động phải không ngừng học hỏi, trau dồi kỹ năng.
Trong bối cảnh cạnh tranh này, nhóm ngành IT - Phần mềm vẫn được đãi ngộ tốt với tổng đãi ngộ cao (71,5%). Người lao động công nghệ, đặc biệt thế hệ trẻ, ngày càng ưu tiên môi trường làm việc linh hoạt, lộ trình phát triển rõ ràng và cơ hội học tập chuyên môn hơn là chỉ tập trung vào mức lương.
Báo cáo TopCV cũng chỉ ra rằng các vị trí được doanh nghiệp ưu tiên tuyển trong năm 2026 là Lập trình viên Web (45%), Lập trình viên Back-end (37,4%) và Kỹ sư AI (30%) - phản ánh cả nhu cầu củng cố các vị trí cốt lõi và đầu tư vào công nghệ tiên tiến như AI. Đồng thời, nhóm 5 vị trí CNTT khó tuyển nhất hiện nay gồm: Kỹ sư trí tuệ nhân tạo (12,2%), Kỹ sư cầu nối (9,92%), Kiến trúc sư giải pháp (9,16%), Lập trình viên Ứng dụng Di động (7,63%) và Kiến trúc sư phần mềm (6,87%).
Một trong những khó khăn lớn doanh nghiệp gặp phải là thiếu hụt ứng viên có kỹ năng cao (55%), cạnh tranh gay gắt với các công ty công nghệ lớn (49,6%) và nguồn cung ứng viên hạn chế (34,3%). Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp sẵn sàng tăng lương và cải thiện chế độ đãi ngộ để thu hút nhân tài.
AI đang trở thành yếu tố trung tâm định hình lại thị trường lao động. Có tới 40,7% doanh nghiệp lựa chọn AI cho chiến lược phát triển thời kỳ mới, trong khi nhóm IT - Phần mềm còn cao hơn với 58% doanh nghiệp đặt AI là ưu tiên chiến lược. Điều này kéo theo nhu cầu lớn về các vị trí kỹ sư phần mềm nâng cao, kỹ sư dữ liệu, chuyên gia khoa học dữ liệu và kỹ sư tự động hóa.
Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của AI cũng đi kèm thách thức: một số ngành nghề có thể giảm quy mô nhân sự hoặc bị thay thế một phần bởi công nghệ AI. Điều này đòi hỏi người lao động ở mọi lĩnh vực, đặc biệt là CNTT, phải không ngừng nâng cao kỹ năng số, tư duy phản biện và khả năng thích ứng.
