Xã vùng cao biên giới Y Tý, tỉnh Lào Cai là nơi đồng bào Mông, Dao, Hà Nhì sinh sống chủ yếu, chiếm tới 97% dân số. Đời sống còn nhiều khó khăn, trình độ sử dụng công nghệ thông tin chưa đồng đều, một bộ phận người dân chưa thông thạo tiếng phổ thông. Vì vậy, với nhiều người, việc tự thao tác trên điện thoại để nộp hồ sơ trực tuyến vẫn là điều khó khăn.
Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Y Tý, hình ảnh cán bộ kiên nhẫn hướng dẫn người dân từng bước đăng nhập, kê khai thông tin, nộp hồ sơ trên Cổng dịch vụ công quốc gia đã trở nên quen thuộc. Sự hỗ trợ trực tiếp này giúp bà con bớt lúng túng trước các quy trình vốn được coi là phức tạp.
Chị Thào Thị Si (thôn Trung Chải) đến làm thủ tục chế độ mẹ đơn thân cho các con. Chị chia sẻ, ở nhà không tự làm được trên điện thoại, nhưng khi đến trung tâm được cán bộ hướng dẫn tận tình, chỉ khoảng 15 phút là chị đã hoàn thành toàn bộ hồ sơ.
Bên cạnh hỗ trợ tại chỗ, xã Y Tý chú trọng tháo gỡ vướng mắc phát sinh từ thực tế. Theo ông Phàn Láo Xỳ - Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Y Tý, khó khăn hiện nay là nhiều người dân bỏ sim chính chủ sau khi đăng ký VNeID mức độ 2, gây tắc nghẽn khâu xác thực. Để khắc phục, cán bộ xã đã phối hợp với công an hướng dẫn bà con cập nhật lại thông tin, đồng thời tuyên truyền tầm quan trọng của việc duy trì số điện thoại đã đăng ký.
Điểm sáng trong cách làm của Y Tý là phát huy tối đa lực lượng tại chỗ. Các tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn viên, người có uy tín am hiểu phong tục và tiếng dân tộc được huy động xuống từng bản. Việc dùng chính ngôn ngữ quen thuộc của bà con để giải thích giúp các nội dung tuyên truyền trở nên dễ hiểu, dễ nhớ.
Chị Hầu Thị Cúc, dân tộc Mông, thôn Cán Cấu cho biết: "Trước đây tôi không biết làm thủ tục trực tuyến. Nay được tổ công nghệ số đến tận nhà cầm tay chỉ việc bằng tiếng Mông nên rất dễ làm theo. Mọi thứ giờ thanh toán qua điện thoại, không phải mang giấy tờ nên rất tiện".
Theo anh Hầu A Nhênh, thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng xã Y Tý, thay vì phải trực tiếp lên xã như trước, nay tổ hướng dẫn bà con tích hợp giấy tờ vào VNeID để gửi hồ sơ trực tuyến. Cách làm này bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt, đặc biệt là với thế hệ trẻ.
Dù vậy, thực tế triển khai cũng cho thấy, với người cao tuổi, việc tiếp cận dịch vụ công trực tuyến vẫn còn nhiều hạn chế. Vì vậy, ngoài việc duy trì hỗ trợ trực tiếp tại trung tâm phục vụ hành chính công, các tổ công nghệ số vẫn phải thường xuyên xuống cơ sở, hướng dẫn nhiều lần, “cầm tay chỉ việc” để người dân làm quen và sử dụng thành thạo.
Nhờ những giải pháp đồng bộ, nhận thức và kỹ năng số của người dân từng bước được nâng lên. Đến hết quý I, tỉ lệ thủ tục hành chính được thanh toán trực tuyến tại xã đã đạt khoảng 90%. Con số này cho thấy chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ, mà đang từng bước đi vào đời sống của đồng bào vùng cao.
Ông Nguyễn Văn Tài - Chủ tịch UBND xã Y Tý cho biết, địa phương xác định chuyển đổi số phải lấy người dân làm trung tâm. Xã đã thành lập ban chỉ đạo, kiện toàn các tổ công nghệ số ở thôn, bản. Chúng tôi huy động lực lượng giáo viên, sinh viên và đặc biệt là người dân tộc tại chỗ để xóa bỏ rào cản ngôn ngữ trong quá trình tuyên truyền.
Trong thời gian tới, Y Tý đặt mục tiêu tiếp tục xây dựng các “Thôn công nghệ số”, từng bước trang bị máy tính, hệ thống kết nối tại thôn, bản để người dân có thể tiếp cận thông tin, dịch vụ công thuận tiện hơn. Xã cũng sẽ phối hợp với các sở, ngành, trung tâm chuyên môn mở lớp tập huấn nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ cơ sở.
Tại xã biên giới như Y Tý, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của thiết bị hay phần mềm, mà là hành trình thay đổi thói quen và thu hẹp khoảng cách vùng miền. Với sự kiên trì của cán bộ và sự hưởng ứng của Nhân dân, Y Tý đang từng bước gỡ “rào cản số”, hướng tới xây dựng chính quyền số gần dân, vì dân.
