Vì sao phim tài liệu Việt Nam 'né' đề tài các chính trị gia?

Phải chăng đây là 'vùng cấm', vùng nhạy cảm với các đạo diễn phim tài liệu ở Việt Nam?

9.jpg

Đạo diễn, NSƯT Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương lý giải vì sao phim tài liệu Việt Nam rất ít khi làm về các chính trị gia.

7.jpg
NSƯT Trịnh Quang Tùng.

- Phim tài liệu vốn không phải là "món ăn đại chúng" nhưng các kỳ tổ chức Liên hoan phim tài liệu châu Âu-Việt Nam gần đây đều kín chỗ, thậm chí khán giả ngồi xuống cả lối đi. Điều đó có khiến anh ngạc nhiên? Vì sao liên hoan phim này có sức hút lớn như vậy?

Tôi nghĩ những buổi chiếu phim đông khán giả đến như vậy là điều đáng mừng cho điện ảnh tài liệu cũng như những người làm phim tài liệu Việt Nam nói chung. Theo tôi, sức hút chính là cách tiếp cận hoặc những đề tài rất mới của các nước trên thế giới.

Những bộ phim được chọn tham gia liên hoan đều giành nhiều giải thưởng cùng các góc nhìn và cách khai thác mới. Tôi nghĩ đó là "món ăn" mà ai cũng muốn hướng đến và kiếm tìm. Chính vì sức hấp dẫn đó nên trước kia người xem chủ yếu là đối tượng lớn tuổi nhưng hiện nay sau nhiều lần tổ chức khán giả trẻ rất đông.

Phim tài liệu hấp dẫn vì những câu chuyện của đời sống, những vấn đề cả thế giới đang quan tâm như bình đẳng giới, trẻ em, môi trường hay cả chính trị nữa. Tính chân thực của phim tài liệu đã tạo ra sức hút nhất định với khán giả Việt Nam.

- Anh vừa nhắc đến chính trị - lĩnh vực mà tôi thấy phim tài liệu Việt Nam hơi ít, trong khi đây là đề tài rất thu hút các nhà làm phim tài liệu thế giới, gây chú ý gần đây là phim về cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tại sao phim tài liệu Việt Nam không khai thác mảng đề tài chính trị gia vốn cực kỳ hấp dẫn? Vì khó hay đó là vùng cấm, nhạy cảm?

8.jpg
"Unprecedented" là series phim tài liệu làm về cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump ra mắt năm 2022.

Vấn đề chính trị, đặc biệt là chính trị gia trong phim Việt Nam cũng có nhưng rất ít. Thực ra, chúng tôi cũng muốn sản xuất những bộ phim này nhưng để khai thác và có thể hoàn thiện thành một tác phẩm phải có sự đồng ý của các cấp lãnh đạo. Bởi khi đã làm về các chính trị gia là làm phim về cuộc đời và những đóng góp to lớn của họ. Ở nước ngoài làm phim để kinh doanh còn ở Việt Nam đa phần có sự đầu tư của Nhà nước để sản xuất các bộ phim hướng đến mục đích tuyên truyền.

- Liên hoan phim tài liệu châu Âu-Việt Nam giống như một cuộc đối thoại giữa phim Việt với các nước bạn. Có ý kiến cho rằng chúng ta vẫn còn một khoảng cách tương đối lớn với các quốc gia châu Âu. Thẳng thắn thì anh thấy chất lượng phim tài liệu Việt Nam thế nào?

Tham dự các cuộc liên hoan phim tài liệu châu Âu-Việt Nam, chúng tôi luôn cố gắng chọn tác phẩm tương đồng về đề tài để có những cuộc đối thoại về văn hóa. Tùy theo chủ đề đưa ra mỗi năm để tìm ra các bộ phim phù hợp, đó cũng là lựa chọn khá khó khăn. Tuy nhiên, sau nhiều năm tổ chức liên hoan phim, chúng tôi nhận thấy cách tiếp cận và thể hiện vấn đề của mỗi bên rất khác nhau. Đầu tiên là sự khác biệt giữa Việt Nam và châu Âu, chưa kể mỗi nước lại có phong cách không giống nhau.

Đặc biệt phim của nước ngoài thường không có lời bình còn phim trong nước từ trước đến nay đa phần sử dụng lời bình. Nhờ giao lưu văn hóa mà các đạo diễn Việt Nam tiếp cận dần với phong cách làm phim quốc tế. Rất nhiều phim của chúng tôi không có lời bình nữa mà sử dụng hoàn toàn lời đối thoại, chia sẻ của nhân vật.

Chúng tôi mong muốn làm sao để kéo lại gần hơn về phong cách thể hiện, văn hóa cũng như các vấn đề khác. Thế nhưng, cách làm phim tài liệu của Việt Nam nặng về tuyên truyền nên khó có thể theo phong cách của họ. Phim Việt thường ngắn tầm 25-30 phút, nhiều lắm chỉ 50 phút, trong khi tác phẩm của nước ngoài có thể từ 80 đến hơn 100 phút. Do đó, họ kể được rất nhiều câu chuyện trong một bộ phim, không bị hạn chế như chúng ta.

Đầu tư ban đầu và mục đích đều khác, dẫn đến việc khai thác cũng khác nhau. Tôi tin trong tương lai gần, cách kể của các nhà làm phim Việt Nam và thế giới sẽ xích lại gần nhau hơn. Chúng ta cũng phải hội nhập và giới thiệu tác phẩm của mình với bạn bè quốc tế, vậy thì phải cùng một ngôn ngữ, một cách tiếp nhận và hiểu biết để có sự tương đồng. Đó là mong muốn của các nhà làm phim nói chung và Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương nói riêng.

- Kinh phí là yếu tố quan trọng hàng đầu khi làm các bộ phim có đề tài khó và cần nhiều thời gian, tới nhiều nơi. Đây có phải yếu tố hạn chế chất lượng của phim tài liệu Việt?

Yếu tố đầu tư rất quan trọng. Nước ngoài thường làm phim vài năm còn mình chỉ thực hiện trong vài tháng. Chúng ta phải làm phim theo kế hoạch của Nhà nước còn họ làm theo yêu cầu của nhà đầu tư. Họ đi nhiều nơi, tiếp cận lâu để hoàn thành dự án dài như vậy. Còn chúng ta vừa bị thời gian bó buộc, vừa bị hạn chế bởi kinh phí nên ảnh hưởng đến chất lượng phim, rõ ràng là đi 5 tỉnh quay sẽ rất khác với đi 10 tỉnh. Kinh phí cũng ảnh hưởng đến sự sáng tạo của nhà làm phim.

Theo báo vietnamnet.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với nhiều cách làm thiết thực, phường Nghĩa Lộ đang từng bước khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, đưa trang phục truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Ở Nghĩa Đô (Lào Cai), những câu chuyện về nếp sống xưa vẫn được lưu giữ qua từng chiếc làn, giỏ đan bằng tre, giang, nứa. Với nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị San, mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng thủ công mà còn chứa đựng ký ức của nhiều thế hệ. Bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, bà đang góp phần giữ gìn một nét văn hóa truyền thống trước nguy cơ mai một.

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Không cần thiết bị đắt tiền hay ê-kíp chuyên nghiệp, bằng chiếc máy quay và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, những người trẻ dân tộc Tày ở Lào Cai đang từng ngày kể câu chuyện về quê hương trên các nền tảng mạng xã hội. 

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Một điệu Xòe Thái, một phiên chợ vùng cao, một nghề thủ công truyền thống hay một lễ hội của đồng bào các dân tộc không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, mà còn chứa đựng tri thức, ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lào Cai. 

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định ghi danh 3 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây là tin vui và có ý nghĩa trong dịp Lào Cai hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi lên bao niềm thương nỗi nhớ và sự thiêng liêng dạt dào trong lòng mỗi người dân. Dải đất biên cương Lào Cai - nơi “dốc A Lù, sương mù Y Tý” hay phố núi Si Ma Cai thanh bình đã đi vào trang ký của Hoàng Xuân Lý qua “Chiều biên giới”, của Thế Quynh với “Ký sự vùng biên” hay Nguyễn Hiền Lương với “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” bằng tất cả sự sống động và tự hào.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị truyền thống của cha ông.

fb yt zl tw