Chị Bàn Thị Nhị, thôn Giàng Cài, xã Nậm Lành, một trong những người đến rút BHXH 1 lần cho biết: "Trong thời gian đi làm việc tại Bắc Ninh, tôi đã tham gia đóng bảo hiểm được 9 tháng nhưng nay nghỉ việc rồi, cũng không có điều kiện để tiếp tục tham gia nên nay đến nộp hồ sơ rút BHXH”.
Qua tìm hiểu, những người đến rút BHXH 1 lần chủ yếu là lao động trẻ, có thời gian đóng BHXH ngắn. Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn có nhiều trường hợp tham gia BHXH hàng chục năm, sau khi nghỉ việc tại các công ty, doanh nghiệp, vì nhiều lý do khác nhau đã thực hiện rút BHXH 1 lần. Đó là trường hợp của chị Nguyễn Thị Nga, thôn Gốc Báng, xã Đồng Khê. Sau hơn 11 năm làm việc và tham gia BHXH, đến giữa năm 2023 chị Nga đã làm thủ tục rút BHXH 1 lần với tổng số tiền gần 130 triệu đồng.
Chị cho biết: "Vợ chồng tôi làm việc tại Bắc Ninh, đã được 16-17 năm, nhưng từ khi có đứa thứ 3, gia đình tôi đã xin nghỉ việc về quê để tiện việc nuôi dạy con cái ăn học. Vốn liếng ít nên tôi quyết định rút BHXH 1 lần để buôn bán, kinh doanh”.
Theo thống kê, trên địa bàn huyện Văn Chấn, năm 2022 có 397 người thanh toán BHXH 1 lần, tăng 55 người so với cùng kỳ năm 2021; năm 2023 có 597 người, tăng 200 người so với cùng kỳ năm 2022 và 2 tháng đầu năm 2024 có 88 người. Trong số đó có nhiều trường hợp tham gia BHXH hàng chục năm như: anh Hoàng Văn Hương, xã Nậm Lành (17 năm 6 tháng); chị Trương Thị Bích Dung, xã Nậm Búng (15 năm 8 tháng); chị Vũ Thị Nghiệp, thị trấn Sơn Thịnh (15 năm 8 tháng)...
Ông Phạm Hoàng Linh - Phó Giám đốc BHXH huyện Văn Chấn cho biết: "Nguyên nhân của tình trạng trên là do điều kiện kinh tế - xã hội của huyện còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều; đời sống của nhân dân còn nhiều khó khăn, đặc biệt do ảnh hưởng của suy giảm kinh tế trong thời gian vừa qua, nhiều doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh phải thu hẹp sản xuất hoặc dừng hoạt động, dẫn đến nhiều người dân, NLĐ bị cắt giảm việc làm, không có thu nhập ổn định để tiếp tục tham gia BHXH. Bên cạnh đó, do thời gian đóng BHXH tối thiểu 20 năm trở lên mới được nghỉ chế độ hưu trí nên không thu hút được nhiều người tham gia”.
Thực tế cho thấy, nếu chọn rút BHXH 1 lần số tiền nhận về sẽ thấp hơn số tiền đã đóng BHXH hàng tháng, rất thiệt thòi cho NLĐ. Ngoài ra, khi rút BHXH 1 lần, NLĐ sẽ không có cơ hội được hưởng lương hưu khi hết tuổi lao động và không được cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí, không được chăm sóc sức khỏe y tế khi về già; ảnh hưởng đến chính sách an sinh xã hội tại địa phương nói riêng và cả nước nói chung.
Do vậy, để hạn chế tình trạng trên, thời gian tới, BHXH huyện Văn Chấn sẽ tiếp tục phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan truyền thông của địa phương tăng cường công tác truyền thông về chính sách BHXH, BHYT nhất là không nên rút BHXH 1 lần. Trong đó, chú trọng truyền thông tại các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp thông qua các buổi làm việc trực tiếp tại đơn vị sử dụng lao động, kết hợp với việc phát tờ rơi, tờ gấp; truyền thông trên bảng tin; phát video clip, phóng sự ngắn trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội...
Bên cạnh đó, BHXH huyện Văn Chấn cũng tăng cường phối hợp với các xã, thị trấn phát triển BHXH tự nguyện, nhằm giúp người dân được tham gia bảo vệ trong "lưới” an sinh khi về già. Cùng với đó, chính quyền các cấp cũng cần có chính sách đầu tư phát triển kinh tế hộ gia đình, thông qua vay vốn ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý; khuyến khích và có chính sách hỗ trợ vốn, đất đai, tìm kiếm thị trường cho các hợp tác xã, hộ gia đình trung lưu để thu hút NLĐ làm việc, tăng thu nhập bảo đảm cuộc sống và trở lại tham gia hệ thống BHXH.
Hùng Cường
